JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
150
150
HAMSHIRA VA LABORANTLARNING TIBBIYOTDAGI O‘RNI
Urinova Dilafruz Radjabovna
Respublika sud-tibbiy ekspertiza ilmiy-amaliy markazi
Toshkent viloyat filiali Qayta, komission va kompleks
ekspertizalar bo‘limi laboranti.
Annotatsiya.
Hamshira va laborantlar tibbiyot tizimining ajralmas bo‘g‘ini hisoblanadi.
Hamshiralar bemorlarni parvarish qilish, muolajalarni o‘tkazish va shifokor
ko‘rsatmalarini bajarishda muhim rol o‘ynaydi. Laborantlar esa tashxis qo‘yish
jarayonida laboratoriya tahlillarini o‘tkazish orqali shifokorlarga aniq ma’lumotlar
taqdim etadi. Ushbu maqolada hamshira va laborantlarning kasbiy faoliyati, ularning
bemorlar salomatligini saqlashdagi ahamiyati hamda tibbiyot tizimidagi roli yoritiladi.
Kalit so‘zlar
: hamshira, laborant, tibbiyot, parvarish, diagnostika, laboratoriya
tahlili, sog‘liqni saqlash, shifokor yordamchisi, bemor parvarishi, tibbiy xizmat.
Аннотация.
Медсестры и лаборанты являются неотъемлемой частью медицинской
системы. Медсестры играют важную роль в проведении пациентов, проведении
лечения и выполнении медицинских инструкций. Помощники лаборатории
предоставляют врачам четкую информацию через лабораторные испытания во
время диагноза. Профессиональная деятельность медсестер и лабораторных
помощников, поддержание их здоровья и роль в медицинской системе.
Ключевые слова:
медсестра, лабораторный помощник, медицинский,
уход, диагноз, лабораторный анализ, здоровье, помощник, уход за пациентами,
медицинская помощь, медицинская помощь.
Annotation.
Nurse and laboratory assistants are an integral part of the medical system. The
nurses play an important role in conducting patients, conducting treatments and
performing medical instructions. The laboratory assistants provide clear information to
doctors through laboratory tests during the diagnosis. The professional activity of
nurses and laboratory assistants, the maintenance of their health and the role in the
medical system.
Keywords:
nurse, laboratory assistant, medical, care, diagnosis, laboratory
analysis, health, assistant, patient care, medical care, medical care.
Mustaqillikka erishgandan keyin respublikamizda tibbiyot sohasida hamshiralik
ishiga e'tibor kuchaytirilib borilmoqda, ularning chet davlatlarda o’tkazilayotgan
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
151
151
anjumanlarda ishtirok etishi va malakalarini oshirishi, tibbiyot institutlarida oliy
ma'lumotli hamshiralik ishi bo’limlarining ochilishi, Respublikada O’rta tibbiyot va
dorishunos xodimlar assotsiatsiyasining tashkil etilishi, tibbiyot amaliyotini keng
ko’lamda yo’lga qo’yilishi tibbiy ta' lim tizimini isloh qilishni taqozo etadi.
Respublikada hamshiralik ishini rivojlantirish, O’rta tibbiyot xodimlarining nazariy va
amaliy bilim, g’oyaviy va umum madaniy darajasini ko’tarishga ko’maklashish,
ularning amaliy ishlarni tashkil etishining sifat darajasini oshirish maqsadida O’rta
tibbiyot xodimlaridan iborat hamshiralar maslahat kengashi tuzilgan.
Tibbiyot sohasida hamshira va laborantlar muhim o‘rin tutadi. Ularning kasbiy
faoliyati bevosita bemorlarning sog‘lig‘ini saqlash, davolash jarayonlarini samarali
tashkil etish va diagnostik jarayonlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yishga qaratilgan.
Hamshiralar shifokor ko‘rsatmalarini bajarish, bemorlarga sifatli parvarish ko‘rsatish
va ularga psixologik qo‘llab-quvvatlash berish bilan shug‘ullanadi. Laborantlar esa
laboratoriya tahlillarini o‘tkazib, shifokorlarga tashxis qo‘yishda muhim ma’lumotlar
taqdim etadi.
Zamonaviy tibbiyotda bu kasb egalari nafaqat texnik bilimlarga ega bo‘lishi, balki
insonparvarlik, diqqat-e’tibor va yuqori mas’uliyat bilan ishlashi talab etiladi. Ushbu
maqolada hamshira va laborantlarning asosiy vazifalari, ularning tibbiyot tizimidagi
o‘rni hamda bemorlarni davolash jarayonidagi ahamiyati yoritiladi.
Hamshira
— oʻrta maʼlumotli tibbiyot xodimi. Davolash-profilaktika
muassasalarida hamshira vrach yordamchisi boʻlib, u bilan hamkorlikda ish olib
boradi. Hamshira bemorlarni parvarish qilish, haroratni oʻlchash, dori tarqatish,
davolash muolajalari (kompress, gorchichnik qoʻyish va hokazo) va boshqa vazifalarni
bajaradi. Hamshiralar turli tibbiyot muassasalari (kasalxona, poliklinika, dispanser,
sanatoriy va boshqalar)da, shuningdek, yasli va bolalar bogʻchasida xizmat qiladi.
Hamshiralikka tibbiyot kollejlarida oʻqitiladi. Toshkent pediatriya tibbiyot instituti,
Toshkent tibbiyot akademiyasi hamda boshqa tibbiyot oliy taʼlim muassasalarida
alohida fakultet mavjud boʻlib, unda oliy maʼlumotli hamshiralar tayyorlanadi.
Laborantlar
sog‘liqni saqlash tizimida muhim rol o‘ynaydi. Ular bemorlarning
kasalliklarini aniqlash va to‘g‘ri tashxis qo‘yishda shifokorlarga yordam beruvchi
mutaxassislardir. Laboratoriya tahlillari shifokor qarorining asosini tashkil qiladi,
shuning uchun laborantlarning ishi aniq va mas’uliyatli bo‘lishi kerak.
Laborantlarning aniqligi va malakasi tibbiy diagnostikaning asosiy bo‘g‘ini
bo‘lib, bemorlarning samarali davolanishiga bevosita ta’sir qiladi. Shu sababli,
ularning ishi tibbiyotda juda katta ahamiyat kasb etadi.
Hamshira va laborantlar tibbiyot sohasida muhim rol o‘ynaydigan
mutaxassislardir. Ularning vazifalari bemorlarga sifatli xizmat ko‘rsatish, diagnostika
jarayonlarini to‘g‘ri olib borish va shifokorlarga yordam berish bilan bog‘liq.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
152
152
Hamshiralarning o‘rni
Bemor parvarishi – Hamshiralar bemorlarga doimiy yordam ko‘rsatadi, ularning
ahvolini kuzatadi va parvarish qiladi.
Dorilarni yetkazib berish – Shifokor tomonidan buyurilgan dorilarni to‘g‘ri
vaqtida va to‘g‘ri dozalarda bemorlarga berishadi.
1.
Tibbiy muolajalarni bajarish – Inyeksiya qilish, qon bosimini o‘lchash,
yaralarni bog‘lash kabi muolajalarni amalga oshiradi.
Bemor va oila a’zolarini o‘qitish – Kasallikning oldini olish va parvarish
bo‘yicha maslahatlar berishadi.
Favqulodda vaziyatlarda yordam – Tez yordam chaqirish, birinchi tibbiy yordam
ko‘rsatish kabi muhim vazifalarni bajarishadi.
Laborantlarning o‘rni:
Tahlillarni o‘tkazish – Qon, siydik, to‘qimalar va boshqa
namunalardan tahlillar olib, diagnostika uchun aniq natijalar taqdim etadi.
Laboratoriya jihozlarini boshqarish – Tahlillarni aniq va to‘g‘ri bajarish uchun
laboratoriya asbob-uskunalaridan foydalanadi.
Natijalarni tahlil qilish va shifokorlarga taqdim etish – Laboratoriya natijalarini
shifokorlarga yetkazib, ularning tashxis qo‘yishiga yordam beradi.
Infeksiya nazorati – Kasalxonalarda sterilizatsiya va gigiena talablariga rioya
qilinishini nazorat qiladi.
Tadqiqot ishlari – Yangi laboratoriya usullari va dorilar ustida tadqiqot olib
borishda ishtirok etishi mumkin.
Hamshira va laborantlar tibbiyotning ajralmas qismi bo‘lib, ular shifokorlar bilan
birgalikda kasalliklarni aniqlash va davolash jarayonining samaradorligini oshiradi.
Xulosa:
Hamshira va laborantlar tibbiyot tizimining ajralmas bo‘g‘ini
hisoblanadi. Ular bemorlarning parvarishi, diagnostika jarayonlari va tibbiy xizmat
sifatini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Hamshiralar bemorlarga bevosita yordam
berib, ularning salomatligini nazorat qiladi va tibbiy muolajalarni bajaradi. Laborantlar
esa laboratoriya tahlillari orqali aniq tashxis qo‘yishda shifokorlarga yordam beradi.
Ushbu mutaxassislarning mehnati tufayli kasalliklarni erta aniqlash, to‘g‘ri
davolash va profilaktika choralari samarali amalga oshiriladi. Shu bois, ularning kasbiy
mahorati va fidoyiligi tibbiyotning rivojlanishida katta ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.Mamatkulov B.M. Jamoat salomatligi va sog‘liqni saqlashni boshkarish.
//darslik, Toshkent, 2013. 573b.
2. T.I.Iskandarov, B.Mamatkulov Sanitariya-statistik va ijtimoiygigienik tadqiqot
uslublari. //darslik,Toshkent, 1994. – 200 b.
3.Muminov H. Sog’lom turmush tarsi – salomatlik ilmi va amali. T. 2006. 394b.
4. Gadaev A., Salihodjaeva R.K., Rahmonov N.Sh. Hamshiralar faoliyatida
profilaktika. T. 2012.-160b.
