TASHQI MIGRATSIYA VA YALPI ICHKI MAHSULOT BOG`LIQLIGINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI

Roziqova Sunbula Sevdiyor qizi; Shakhlo Davirova

doi:10.71337/inlibrary.uz.jnci.93676

Authors

Roziqova Sunbula Sevdiyor qizi
Shakhlo Davirova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.jnci.93676

Keywords:

Kalit so`zlar: migratsiya YaIM OIM Xalqaro migratsiya tashkiloti immigrantlar iqtisodiy o`sish

Abstract

Annotatsiya: Bugungi globallashuv davrida iqtisodiy o`sishni barqarorlashtirish uchun barcha optimal va samarali usullardan keng foydalanilmoqda.Migratsiya ham ana shunday iqtisodiy o`sishni ta`minlovchi muhim omillardan biri hisoblanadi.Migratsiya mamlakatlarning YaIMiga bir nechta omillarga bo`gliq holda ta`sir qiladi va ijobiy hamda salbiy holatlarni o`z ichiga oladi.Migaratsiya ba`zi mamlakatlarda daromadning asosiy manbayi sifatida qaralsa , ayrim davlatlar esa migratsiyani iqtisodiyotni orqaga tortuvchi omil sifatida ko`rishadi.Ushbu jarayonining iqtisodiyotga ayniqsa YaIM ga ta`sirini ko`plab iqtisodchi olimlar uzoq yillardan buyon tadqiq qilib turlicha fikrlar bildirishmoqda.

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

580

TASHQI MIGRATSIYA VA YALPI ICHKI MAHSULOT

BOG`LIQLIGINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI

Roziqova Sunbula Sevdiyor qizi

Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti bakalavriat

1-bosqich talabasi

roziqova2804@gmail.com

Shakhlo Davirova

Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti

Bank ishi kafedrasi dotsenti

davirova_shaxlo@tsue.uz

Annotatsiya:

Bugungi globallashuv davrida iqtisodiy o`sishni barqarorlashtirish

uchun barcha optimal va samarali usullardan keng foydalanilmoqda.Migratsiya ham
ana

shunday

iqtisodiy

o`sishni

ta`minlovchi

muhim

omillardan

biri

hisoblanadi.Migratsiya mamlakatlarning YaIMiga bir nechta omillarga bo`gliq holda
ta`sir qiladi va ijobiy hamda salbiy holatlarni o`z ichiga oladi.Migaratsiya ba`zi
mamlakatlarda daromadning asosiy manbayi sifatida qaralsa , ayrim davlatlar esa
migratsiyani iqtisodiyotni orqaga tortuvchi omil sifatida ko`rishadi.Ushbu
jarayonining iqtisodiyotga ayniqsa YaIM ga ta`sirini ko`plab iqtisodchi olimlar uzoq
yillardan buyon tadqiq qilib turlicha fikrlar bildirishmoqda.

Kalit so`zlar:

migratsiya, YaIM, OIM, Xalqaro migratsiya tashkiloti,

immigrantlar, iqtisodiy o`sish

KIRISH

Migratsiya - bu insonlarning bir hududdan boshqa hududga o`qish ,ishlash,doimiy

yashash va boshqa turli sabablarga ko`ra ko`chib o`tish jarayoni hisoblanadi.Bu
harakat ichki ya’ni, mamalakat ichidagi bir hududdan boshqa huduga ko`chish yoki
tashqi bu- bir mamlakatdan boshqa mamlakatga o`tish jarayoni bo`lishi
mumkinMigartsiya jarayoi bugungi kunda uzluksiz davom etayotgan va harakatdan
to`xtamayotgan jarayon hisoblanadi.Bu jarayonni tahlil qilish orqali migratsiyaning
qanchalik muhimliligini ko`rib chiqishimiz mumkin. Ushbu maqolada shu to`g`risida
tadqiqot qilgan olimlar fikrlari ko`rib chiqiladi.

USULLARI

Maqolaning maqsadi ilgari ushbu sohani o`rgangan olimlarning fikrlarini tahlil

qilish va mavjud kamchiliklarni tushunib yetish.Oldingi tadqiqotlarni tushunib biz
o`rganilishi kerak bo`lgan sohani tushunishimiz jarayonni turlicha tarafdan
o`rganishimiz mumkin.

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

581

MUHOKAMA

Migratsiya jarayoni Markaziy Osiyo va Yevropa mamlakatlari uchun uzoq

vaqlardan beri mavjud bo`lgan muhim hodisa hisoblanadi.Bugungi kunda mintaqada
100 milliondan ko`p bo`lgan muhojirlar mavjud bu esa butun dunyo muhojirlarining
uchdan bir qismini tashkil etadi,ya`ni har besh kishidan biri boshqa malakatga ketishni
xohlashini bildiradi.Iqlim o`zgarishi,demografik muammolar va mojarolar migratsiya
darajasining ortib ketishiga sabab bo`lmoqda.Bu jarayon jadal o`sishda davom etar
ekan ,barcha tomonlar uchun migratsiyadan keladigan manfaatlarni oshirish maqsadida
uzoq muddatli,muvofiqlashtirilgan va ilmiy asoslangan siyosat zarur bo`ladi.Bu savdo
va investitsiyalarni rivojlantirishdan tortib ,unumdorlikni oshirish,ko`nikmalarni
shakllantirish va qasshoqllikni kamaytirishgacha bo`lgan yo`llarni qamrab
oladi.Iqtisodiy migrantalar va qochqinlar, mehnatga layoqatli aholisi kamayib
borayotgan mamalakatlarda (masalan G`arbiy Yevropa) mehnat bozoridagi
bo`shliqlarni to`ldirishga juda katta yordam bera oladi.Migratsiya ko`pincha yuqori
daromad va yaxshiroq hayot sifati sari olib boruvchi eng ishonchli va samarali
yo`ldir.Migrantlar chetga chiqishi orqali o`z mamalakatidagidan ikki barobar ko`proq
daromat qilishi mumkin.Xalqaro migratsiya tashkiloti 1951-yilda hukumatlararo
tashkilot sifatida tashkil etilgan.XMT o`z faoliyatida insonparvar va tartibli migratsiya
muhojirlarga ham, ularni qabul qiluvchi jamiyatga ham foyda keltirishi kerak degan
fikrni ilgari suradi. Xalqaro Migratsiya Tashkiloti (OIM) tomonidan 2015-yilda e’lon
qilingan hisobotda Sidney, London, Nyu-York kabi shaharlarda aholining uchdan
biridan ko`prog`ini immigrantlar,Bryussel va Dubayda esa yarmidan ko`prog`ini
tashkil etadi. OIM hisob kitobiga ko`ra , xalqaro migrantlarning eng ko`p qismi
quyidagi 10 ta mamlakatda istiqomat qiladi:Avstraliya, Kanada,AQSH,Germaniya
Ispaniya, Fransiya, Angliya,Rossiya Federatsiyasi,Saudiya Arabistoni va Birlashgan
Arab Amirliklari .

Migratsiya va uning iqtisodiyotga ta`siriga oid ko`plab olimlar tadqiqotlar olib

borishgan va bu tadqiqodchilar orasida Nobel mukofoti sovrindorlari ham
mavjud.Ulardan biri David Card migratsiyaning mehnat bozori va iqtisodiy o`sishga
ta`sirini o`rgangan.

David Card

Zamonaviy

mehnat

iqtisodiyoti

sohasida

yetakchi

olimlardan biri bo`lib 2021-yilda Nobel memorial mukofotiga
sazovor bo`lgan.Queen’s universitetida bakalavr,Princeton
universitetida iqtisodiyot bo`yicha magistr va doktorlik
darajasini qo`lga kiritgan(1983).Nobel mukofotidan tashqari o`z

sohasi bo`yicha ko`plab boshqa mukofotlarni ham qo`lga kiritgan.

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

582

David Cardning migratsiya bo`yicha ilmiy maqolalari quyidagilar: “Immigration

and Inequality”(2009); “Is the New Immigration Really so bad” (2005)“; “
Immigration,Wages and Amenities”(2009) va boshqalar.

Cardning “Immigration and Inequality”ilmiy maqolasi AQSHdagi muhojirlik va

ish haqi tengsizligini tahlil qiladi.Maqolaning bosh maqsadi - muhojirlar oqimining
mehnat bozoriga va ijtimoiy tengsizlikka ta`sirini o`lchashga harakat qilishdir.

“Immigratsiya iqtisodchilar orasida uzoq vaqtdan beri bahsli mavzu bo‘lib

kelmoqda. Bu masala 1960-yillarda deyarli yo‘qolgan edi, biroq so‘nggi uch o‘n
yillikda immigrantlarning oqimi oshgani sababli ushbu mavzuga bo‘lgan professional
qiziqish yana ortdi. Yangi immigratsiya e‘tiborni jalb qilmoqda, bir tomondan, uning
hajmi katta – ushbu o‘n yillikning birinchi yarmida yiliga taxminan 1,25 million kishi
– boshqa tomondan esa, uning tarkibi sababli. ”

1

Card ushbu tadqiqotida Aqshda ish haqi tengsizligiga sabab bo`layotgan asosiy

omillar haqida fikrlar yuritgan.Uning fikricha AQSHga ko`chib kelayotgan
immigrantlar ko`pincha o`rta ma`lumotli yoki umuman ma`lumoti yo`q va hujjatsiz
kelganlardir. Bu esa ko`chib kelayotganlarning ko`p qismi o`rta qatlamda
ishlaydiganlar bilan raqobatdosh bo`lishini ko`rsatadi. Uning tadqiqotlariga ko`ra
Filadelfiya va Detroytda immigrantlar ulushi 10 % ni tashkil etsa , bu ulush Los-
Angelesda 50 %gacha farqlanishi mumkin. Biroq,Jorj Borjas, Richard Friman va
Lourens Kats ta`kidlagandek, shaharlararo taqqoslashlar muammoning yechimi
emas,joylardagi ish haqlari qanchalik farq qilishiga qarab immigrantlarning
harakatlanishi mahalliy aholi imkoniyatlariga ularning ta`sirini aniqlashda yordam
berishi mumkin.

“ Agar immigrantlarni ham umumiy aholi tarkibiga qo‘shib hisoblanganda,

ularning ish haqi tengsizligiga ta’siri aniq ijobiy bo‘ladi. Immigrantlar, odatda,
mehnat bozoridagi taqsimotining yuqori va past qismlarida to‘plangan bo‘ladi.
Immigrantlar orasida ham rezidual ish haqi tengsizligi mahalliylarga qaraganda
yuqoriroqdir. Oddiy bir hisob-kitob shuni ko‘rsatadiki, 1980 va 2000 yillar oralig‘ida
umumiy ish haqi tengsizligining ortishiga immigrantlarning mavjudligi taxminan 5
foiz ulush bilan ta`sir ko`rsatgan.”

2

Migartsiya past malakali ishchilarga bosim o`tkazishi mumkin, lekin bu tas’sir

mahalliy mehnat bozorlari cheklangan doirada ishlagani uchun umumiy ish haqi
strukturasiga jiddiy ta`sir ko`rsatmaydi.Card shuni ta`kidlaydiki, muhojirlar oqimi ish
haqi tengsizligining o`sishiga sabab bo`ladigan asosiy omil emas. Chunki 1980-yildan
beri kuzatilayotgan ish haqi tengsizligi o`sishiga nisbatan immigrantlar ta`siri juda
kichik. Uning fikricha, texnologik taraqqiyot va ta`lim darajasidagi tafovutlar ish haqi
farqlariga ko`proq ta`sir ko`rsatmoqda.

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

583

Michael Clemens

Michael Andrew Clemens - xalqaro migratsiya va global

iqtisodiy rivojlanish sohalarida taniqli Amerikalik iqtisdodchi.U
1972-yilda tug`ilgan bo`lib, hozirda George Mason universitetida
iqtisodiyot professori va Peterson Institute for International
Economics (PIIE) da katta ilmiy xodim sifatida faoliyat
yuritmoqda.Shuningdek ,u Center for Global Developmentda 20
yil xalqaro migratsiya bo`yicha tadqiqot dasturini boshqargan.

Michael Clemens migratsiya siyosatining iqtisodiy samaradorligini targ`ib

qiladi.Uning tadqiqotlari ko`plab siyosatchilar va xalqaro tashkilotlar tomonidan
e`tirof etilgan.

U migratsiya cheklovlarini yumshatish orqali nafaqat migrantlar , balki ularni

qabul qiluvchi mamlakatlar ham foyda ko`rishini ta`kidlaydi.Clemensning
migratsiyaga oid muhim maqolalaridan biri “Economics and Emigration: Trillion-
Bills on the Sidewalk?”(2011)

Ushbu maqola xalqaro migratsiyaning global iqtisodiyotga ta`siri haqida chuqur

tahlil qiladi.

“Global iqtisodiyotdagi eng yirik buzilishlar sinfini nima tashkil etadi? Bu

savolga javoblardan biri – kambag‘al mamlakatlardan emigratsiyaga qo‘yilgan qattiq
cheklovlardir. Biroq, ushbu buzilishlarning ta’siri iqtisodiyot fanida deyarli
o‘rganilmagan. Migratsiya iqtisodiyoti odatda boshqa yo‘nalishga – immigratsiyaga
e’tibor qaratadi, ya’ni odamlarning harakati migrantlarni qabul qilayotgan
mamlakatlarga qanday ta’sir qilishini o‘rganadi. Emigratsiyaning ta’siri esa nisbatan
e’tibordan chetda qoladi.

Past daromadli mamlakatlarda juda ko‘p odamlar o‘z yurtlaridan ko‘chib ketishni

xohlashadi, lekin bunga qodir emaslar. Gallup Jahon so‘roviga ko‘ra, eng kambag‘al
davlatlar to‘rtlik (kvartil) guruhidagi kattalarning 40 foizdan ortig‘i agar imkon bo‘lsa,
boshqa mamlakatga doimiy ko‘chib o‘tishni istaganini bildirgan, bu ko‘rsatkich
Gayana va Syerra-Leone kabi mamlakatlarda 60 foiz yoki undan yuqori bo‘lgan
(Pelham va Torres, 2008; Torres va Pelham, 2008).”

3

Clemensning fikricha, tadqiqotchilar savdo, kapital oqimi va migratsiyaga

qo‘yilgan turli cheklovlarni yo‘q qilishdan olinadigan foydani baholash uchun jahon
iqtisodiyoti

modellari

yaratganlar.

Maqolada

keltirilishicha,tadqiqotlarning

tafsilotlariga chuqur kirmasdan ham umumiy tendensiya yaqqol va hayratlanarli:
migratsiya cheklovlarini yo‘q qilishdan olinadigan foyda boshqa turdagi cheklovlarni
yo‘q qilishdan olinadigan foydadan bir yoki ikki pog‘ona (ya’ni 10-100 barobar)
katta.Savdo va kapital harakati cheklovlarini yo‘q qilishdan olinadigan foyda jahon
YaIMining atigi bir necha foiziga teng deb baholansa, mehnat mobililigiga qo‘yilgan

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

584

cheklovlarni yo‘q qilishdan olinadigan foyda ko‘pincha jahon YaIMining 50–150 foizi
atrofida bo‘ladi.

Clemens hisobiga ko`ra, agar insonlarga rivojlangan davlatlarda ishlashga ruxsat

berilsa, global daromad trillion dollarga yetishi mumkin.Maqolada keltirilgan umumiy
fikrlarga ko`ra,ishchi qayerda yashashi u qanchalik pul topishini aniqlovchi eng muhim
omillardan biri. Masalan bir ishchi rivojlangan davlatlardan birida ishlaganida o`z
vatanidagidan 2-10 barobargacha ko`p daromad qilishi mumkin.Clemensning umumiy
xulosasi haqida aytadigan bo`lsak: “ Insonlarning erkin harakati — iqtisodiy
samaradorlikni oshiruvchi eng kuchli vositalardan biridir, lekin migratsiya siyosatidagi
qat’iy cheklovlar bu imkoniyatdan foydalanishga yo‘l qo‘ymayapti. Shu bois, global
tengsizlik va kambag‘allikka qarshi kurashishda migratsiya eng samarali vositalardan
biri sifatida e’tirof etilishi lozim.”

3

Michael A. Clemens is a Senior Fellow, Center for Global

Development, Washington, D.C., and a Visiting Scholar,
Department of Economics and the Wagner School of Public
Policy, New York University,New York

Jonathan Portes

Buyuk Britaniyalik yetakchi iqtisdochilardan biri bo`lib,

migratsiya, mehnat bozori, fiskal siyosat, va Brexitnin iqtisodiy
tas`siri bo`yicha chuqur tadqiqotlar olib borgan. U hozirda King’s

College London universitetida Iqtisdoiyot va Davlat siyosati professori hamda “UK in
a Changing Europe” dasturining katta ilmiy xodimi hisoblanadi.

Jonathan Portes migratsiyani zamonaviy iqtisodiy va demografik muammolarga

yechim sifatida ko`radi.Portes Buyuk Britaniyada mehnatga layoqatli aholining
kamayishi va tug`ilish darajasining pastligi sababli migratsiyani zarur deb
hisoblaydi.Uning ta`kidlashicha, 2000-yillardan beri ish o`rinlarining o`sishi asosan
chet elliklar hisobiga bo`lgan.Agar migratsiya cheklansa, iqtisodiy o`sish sekinlashadi
va davlat moliyasi bosim ostida qoladi.

4

Portesning migratsiya bo`yicha asosiy tadqiqotlaridan biri bu- “The Economics

of Migratiom”(2019) .Bu maqolada Portes migratsiyaning iqtisodiy ta`sirini , xususan,
mehnat bozori va ijtimoiy siyosatga ta`sirini tahlil qiladi.

“Migratsiyaning iqtisodiyotga ta’siri mahalliy aholining ish joylari va ish

haqlarigagina taalluqli emas. Xuddi savdoning iqtisodiy ta’siri ham faqat arzon import
mahsulotlari narxlarining pasayishidagina emas — bu o‘z ichiga raqobatning oshishi,
texnologik uzatish, xalqaro ta’minot zanjirlarining rivojlanishi kabi jihatlarni ham
oladi. Migratsiyaning iqtisodiyotga boshqa yo‘llar bilan ta’siri bo‘yicha qiziqish ortib
bormoqda va bu borada muhojirlarning innovatsiyalarga hissa qo‘shishini
ko‘rsatadigan dalillar bazasi shakllanmoqda (masalan, muhojirlar patent olish ehtimoli
yuqori, bu esa mahalliy aholining patent faoliyatini ham oshiradi).”

5

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

585

“Va haqiqatdan ham, boshqa omillar bir xil bo‘lsa, migratsiya darajasi yuqori

bo‘lgan mamlakatlarda o‘sish sur’ati tezroq bo‘lishi kuzatilmoqda (buni tasdiqlovchi
tadqiqotlar qatoriga Ekrama Boubtane, Jan-Kristof Dyumon va Kristofer Raultning
2016-yildagi Oxford Economic Papers maqolasi, hamda Francesc Ortega va Jovanni
Perining 2014-yilda Journal of International Economics jurnalida chiqqan maqolasi
kiradi).Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi tadqiqotchilari tomonidan 2016-yilda
o‘tkazilgan tahlilga ko‘ra, muhojirlar ulushi kattalar aholisi tarkibida 1 foizga oshsa,
bu jon boshiga YaIM va mahsuldorlikning taxminan 2 foizga oshishiga olib keladi.
(hayratlanarli tarzda, yuqori va past malakali migratsiyaning umumiy ta’siri o‘rtasida
sezilarli farq yo‘q. Biroq taqsimot bo‘yicha ta’sirlar sezilarli darajada farqlanadi —
yuqori daromadli kishilar, ayniqsa, past malakali migratsiyadan ko‘proq foyda
ko‘radi.)”-Portes shu kabi fikrlari bilan migratsiyaning bir qancha ijobiy ta`sirlari
borligini o`z maqolasida keltirgan.

Portesning bu maqolasidagi asosiy maqsadi -migratsiyaning iqtisodiyotga

ta`sirini aniq , empirik dalillarga asoslanib baholash hamda keng tarqalgan noto`g`ri
tushunchalarni inkor etishdir.

U migratsiya ish haqlarni kamaytiradi degan fikrni rad etadi, ayniqsa mahalliy

ishchilar orasida bunday ta’sir minimal darajada ekanligini ta’kidlaydi. Past malakali
mahalliy ishchilarga qisqa muddatli ta’sir bo‘lishi mumkin, lekin uzoq muddatda bu
sezilarli emas deb aytadi.Portes migratsiyani cheklash o‘rniga, uni samarali
boshqarish, ya'ni migrantlarni jamiyatga integratsiyalash, til va malaka dasturlari orqali
ularning salohiyatini ochish tarafdori ekanligi ko`rishimiz mumkin.

NATIJALAR

Yuqorida keltirilgan uchala olim ham migratsiya masalasini chuqur o`rganib

chiqqan, ko`plab tadqiqot va izlanishlari orqali migratsiyaning iqtisodiyotga,YaIMga
ta`sirini turli faktlar bilan o`z maqolalarida keltirib o`tishgan.Uchala olimning
fikrlaridagi o`xshashliklardan biri bu -migratsiyaning iqtisodiyotga salbiy ta`siri
bo`rttirilgani, aksincha,umuman olganda foydali bo`lgan jarayon

ekanini

ta`kidlaydilar.Ular uchalasi ham migratsiya iqtisodiy o‘sishga, ishchi kuchi
ta’minotiga va mahsuldorlikka ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatgan.Ular ishlarini
dalillarga asoslangan, empirik va mikro ma’lumotlar asosida olib boradi.Masalan, Card
o‘z tadqiqotlarida tabiiy eksperimentlar (Mariel Boatlift), Clemens katta hajmli
statistik modellardan, Portes esa real siyosat o‘zgarishlarining iqtisodiy oqibatlarini
o‘rganadi. Har uchala olim migratsiyani to‘sish emas, balki samarali boshqaruv
tizimlari yaratish tarafdori. Bu — migratsiyaning salbiy oqibatlarini kamaytirish,
ijtimoiy integratsiyani yaxshilash orqali amalga oshiriladi.

XULOSA

Xulosa qilib aytganda,David Card ,Michael Clemens va Jonathan Portesning

tadqiqotlari - migratsiyaga nisbatan jamoatchilikdagi , siyosatchilardagi va

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

https://scientific-jl.com/new

Volume–76_Issue-1_May-2025

586

iqtisodchilardagi an`anaviy salbiy qarashlarni qayta ko`rib chiqishga turtki
beradi.Ularning har biri o`ziga xos uslubda bir-birini to`ldiradi va migratsiya
jarayoninig kompleks ko`p qirrali hamda foydali jihatlarini ochib beradi. Ularning
fikricha-YaIMga ijobiy ta’sir qiladi, lekin uzoq muddatda: Migratsiya darhol emas,
balki vaqt o‘tishi bilan YaIMni oshiradi, chunki u ishbilarmonlik muhitini kengaytiradi
va iste’mol darajasini oshiradi.Migratsiya qisqa muddatda kichik ijobiy ta’sir
ko‘rsatsa-da, uzoq muddatda ishchi kuchining optimal taqsimlanishi, iste’mol
bozorining kengayishi va mehnat unumdorligining oshishi orqali YaIMni
oshiradi.Olimlar ushbu jarayonga salbiy siyosiy munosabat, populizm va noto‘g‘ri
axborot siyosatining asosiy to‘siq ekanini ta’kidlashadi.

Foydalanlgan adabiyot va saytlar:

1"Immigration and Inequality"
https://davidcard.berkeley.edu/papers/immigration-and-inequality.pdf
2."Is the New Immigration Really So Bad?"
https://www.nber.org/system/files/working_papers/w11547/w11547.pdf
3."Economic Aspects of Immigration" (Minneapolis Fed)
https://www.minneapolisfed.org/-
/media/files/news_events/sdd/card_immigration_sdd.pdf
4."Economics and Emigration: Trillion-Dollar Bills on the Sidewalk?"
https://www.cgdev.org/publication/economics-and-emigration-trillion-dollar-bills-
sidewalk-working-paper-264
5.

to'g'ridan-to'g'ri:

https://www.files.ethz.ch/isn/132541/file_Clemens_Economics_and_Emigration_FIN
AL.pdf
6.Intervyu: "The Economics of Expanding Immigration" (AEI)
https://www.aei.org/economics/the-economics-of-expanding-immigration-my-long-
read-qa-with-michael-clemens/
7."The Economics of Migration" (Contexts Journal)
https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1536504219854712
8."Immigration and the UK Economy after Brexit" (Oxford Review of Economic
Policy)
https://academic.oup.com/oxrep/article/38/1/82/6514758
9."The economic impacts of immigration to the UK" (CEPR/VoxEU)
https://cepr.org/voxeu/columns/economic-impacts-immigration-uk
10.The Economist — “A world of free movement would be $78 trillion richer”
https://www.economist.com/the-world-if/2017/07/13/a-world-of-free-movement-
would-be-78-trillion-richer
11.Reason — “When We Reject Immigrants, We Reject Trillions of Dollars in Wealth”