“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 11, 2024. NOVEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
15
ZAMONAVIY TA'LIMDA "MA'NAVIYAT DAQIQASI"NING O'RNI
Abdurashidova Feruza Qaxramonovna
Tel: 91 776 10 54
Xalqaro islom akademiyasi qoshida tashkil etilgan " Ziyo- Zukko umumta'lim
maktabi" boshlang'ich ta'lim o'qituvchisi
Annotatsiya:
Shiddat bilan rivojlanib borayotgan davr deganda, birinchi
navbatda zamonaviy ta'lim tizimiga qaratilayotgan e'tibor nazarda tutiladi. Yangi
davlat ta'limi standartlarining paydo bo'lishi, darsliklarning zamonaviy, dunyo
ta'limi darajasida raqobatlasha oladigan, yangi metodlarga asoslanib nashr
etilganligi buning yaqqol misolidir.
Kalit so`zlar:
Zamonaviy ta’lim, ilmiy va texnologik taraqqiyot, Ma’naviyat
daqiqasining mazmuni va maqsadi, Ma’naviyat daqiqasini tashkil qilish shakllari,
Ma’naviyatning ta’lim tizimidagi ahamiyati va ro`li.
Zamonaviy ta’lim tizimi ilmiy va texnologik taraqqiyot, innovatsion o’qitish
usullari bilan tobora rivojlanib bormoqda. Ammo shaxsni har tomonlama
rivojlantirish faqat bilim berish bilan cheklanib qolmasligi kerak. Shaxsiy fazilatlar,
milliy va umuminsoniy qadriyatlarni shakllantirish ham ta’limning ajralmas qismi
hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, zamonaviy ta’limda “ma’naviyat daqiqasi”
o’quvchilarning ma’naviy dunyosini boyitish, axloqiy fazilatlarini mustahkamlash
va ijtimoiy mas’uliyat hissini oshirishda muhim rol o’ynaydi.
1.
Ma’naviyatning ta’lim tizimidagi ahamiyati va roli
Bugungi kunda texnik bilimlar va kasbiy malakalar bilan bir qatorda
insonning axloqiy fazilatlari, ma’naviyati ham juda muhimdir. Texnologiyalar
qanchalik rivojlansa ham, shaxsiy mas’uliyat, halollik, insonparvarlik kabi
qadriyatlar doimiy ahamiyatga ega. Ayniqsa, globallashuv jarayonida milliy
qadriyatlarni saqlab qolish va ularni yoshlarga singdirish ta’limning asosiy
vazifalaridan biriga aylanishi lozim. Ta’lim jarayonida ma’naviyatga alohida e’tibor
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 11, 2024. NOVEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
16
berilishi, yoshlarga ma’naviy-axloqiy bilimlar berilishi ularning barkamol shaxs
sifatida shakllanishiga zamin yaratadi.
Ma’naviyat daqiqasi yosh avlodni har tomonlama rivojlantirishda juda
muhim. Texnologik yutuqlar ta’limning yangi yo’nalishlarini ochsa-da, axloqiy
tarbiya shaxsni shakllantiruvchi eng muhim omil bo’lib qolaveradi. O‘quv
jarayonida ma’naviy tarbiyaning yetakchi o‘rin tutishi o‘quvchilarni nafaqat bilimli
mutaxassis, balki yaxshi inson bo‘lib yetishishiga yordam beradi. Ma’naviyat
daqiqasi orqali o‘quvchilar axloqiy tushunchalar, ijtimoiy munosabatlar haqida
o‘ylash va ularni amalda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Shuningdek, ma’naviyat daqiqalari milliy qadriyatlarni saqlab qolish va
yoshlar ongida ularni mustahkamlashga yordam beradi. Ma’naviyatga oid
muammolarni muhokama qilish orqali o‘quvchilar o‘z hayotlarida ularga to‘g‘ri
yo‘l-yo‘riq topa oladilar va jamiyat oldidagi mas’uliyatlarini chuqurroq anglaydilar.
2.
Ma’naviyat daqiqasining mazmuni va maqsadi
Ma’naviyat daqiqasi — bu dars jarayonida yoki boshqa tarbiyaviy tadbirlar
davomida o‘quvchilarga qisqa muddatda ma’naviy, axloqiy tushunchalarni
yetkazishdir. Ushbu daqiqalar davomida o‘quvchilar insoniy fazilatlar, ma’naviy
qadriyatlar haqida fikr yuritadilar va o‘zlarining shaxsiy rivojlanishiga xizmat
qiluvchi saboqlarni oladilar.
3. Ma’naviyat daqiqasini tashkil qilish shakllari
Ma’naviyat daqiqalari turli usullar va shakllarda o‘tkazilishi mumkin:
•
Suhbat va muloqotlar:
O‘qituvchilar va o‘quvchilar o‘rtasida milliy
qadriyatlar, axloqiy muammolar, jamiyatda odob-axloq qoidalari mavzusida
suhbatlar tashkil etiladi.
•
Ijtimoiy loyihalar:
O`quvchilarni ijtimoiy mas’uliyatli loyihalarda ishtirok
etishga jalb qilish ularning jamoaviy mas’uliyat hissini oshiradi.
•
Kitob o‘qish va muhokama:
Ma’naviy-axloqiy mavzudagi asarlar o‘qilib,
ular bo‘yicha fikr almashish orqali o‘quvchilar ongiga chuqur tushunchalar
singdiriladi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 11, 2024. NOVEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
17
• Videoroliklar ko‘rsatish:
Ma’naviy va axloqiy mavzularni yorituvchi qisqa
filmlar yoki videoroliklar orqali yoshlar ongida tushunchalarni mustahkamlash
mumkin.
.Xalq og`zaki ijodiyoti (maqollar)dan foydalanish:
Maqollardan darsga va
dars mavzusiga oid bo`lgan hollarda foydalaniladi. Bunda matematika fanida raqam
ishtirok etgan maqollardan masalan, “ Yetti o`lchab bir kes”, “ Bir bolaga yetti
mahalla ota-ona”, “Yigit kishiga qirq hunar oz” kabidir.
Xulosa qilib aytganda, zamonaviy ta’limda ma’naviyat daqiqasi yosh
avlodning barkamol shaxs sifatida shakllanishida muhim o‘rin tutadi.
Texnologiyalar, ilmiy kashfiyotlar qanchalik rivojlansa ham, insoniy fazilatlar,
axloqiy tarbiya va ma’naviy qadriyatlar o‘zining dolzarbligini yo‘qotmaydi.
Ma’naviyat daqiqasi yoshlarning ichki dunyosini boyitib, ularga kelajakda nafaqat
yaxshi mutaxassis, balki o‘z xalqiga, jamiyatiga foydali inson bo‘lib yetishish
imkonini beradi. Shu sababli, zamonaviy ta’limda ma’naviyatga katta e’tibor
qaratish va uni ta’limning muhim qismi sifatida doimiy ravishda tatbiq etish lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI:
1.
Abdurashidova Feruza Qaxramonovna - Xalqaro islom akademiyasi
qoshida tashkil etilgan "Ziyo- Zukko umumta'lim maktabi" boshlang'ich ta'lim
o'qituvchisi (Muallifning o`zi)
