“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
319
HOMILADORLIK DAVRIDAGI INFEKSIYALAR VA
CHAQALOQLARDA KUZATILADIGAN KLINIK BELGILAR
Ochilova Shaxnoza Muzaffar qizi, neonatolog
Turon Universiteti Tibbiyot kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Homiladorlik davridagi infektsiyalar homila va chaqaloqlarda
jiddiy asoratlar keltirib chiqarishi mumkin. TORCH infektsiyalari homiladorlik
davrida homilaga yuqib, chaqaloqlarda turli klinik belgilar va asoratlar bilan
namoyon bo'ladi. Ushbu maqolada homila ichi infektsiyalarining klinik laborator
xususiyatlari, diagnostik usullari, profilaktika hamda davolash yondashuvlari tahlil
qilindi. Infektsiyalarni erta aniqlash va samarali davolash orqali chaqaloqlarni
sog'liq holatini yaxshilash mumkin.
Kalit so`zlar:
TORCH, Toksoplazmoz, Rubella, Sitomegalovirus, Herpes
simplex, PZR, DNK.
ИНФЕКЦИИ ВО ВРЕМЯ БЕРЕМЕННОСТИ И КЛИНИЧЕСКИЕ
ПРИЗНАКИ, НАБЛЮДАЕМЫЕ У НОВОРОЖДЕННЫХ
Аннотация:
Инфекции во время беременности могут вызвать серьезные
осложнения у плода и ребенка. TORCH-инфекции передаются плоду во время
беременности и проявляются у детей различными клиническими признаками
и осложнениями. В статье проанализированы клинико-лабораторные
характеристики, методы диагностики, подходы к профилактике и лечению
внутриутробных инфекций. Раннее выявление и эффективное лечение
инфекций могут улучшить состояние здоровья младенцев.
Ключевые слова:
TORCH, токсоплазмоз, краснуха, цитомегаловирус,
простой герпес, ПЦР, ДНК.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
320
INFECTIONS DURING PREGNANCY AND CLINICAL SIGNS
OBSERVED IN NEWBORNS
Abstract:
Infections during pregnancy can cause serious complications in the
fetus and child. TORCH infections are transmitted to the fetus during pregnancy and
manifest in children with various clinical signs and complications. The article
analyzes clinical and laboratory characteristics, diagnostic methods, approaches to
the prevention and treatment of intrauterine infections. Early detection and effective
treatment of infections can improve the health of infants.
Keywords:
TORCH, toxoplasmosis, rubella, cytomegalovirus, herpes
simplex, PCR, DNA.
KIRISH
Homiladorlik davridagi infektsiyalar homila va chaqaloqlarda jiddiy asoratlar
va sog'liq muammolarini keltirib chiqarishi mumkin. TORCH infektsiyalari
(Toksoplazmoz, Rubella, Sitomegalovirus, Herpes simplex) eng ko'p uchraydigan
infektsiyalar qatoriga kiradi va homilador ayollarda bu infektsiyalar chaqaloqlarda
turli klinik belgilar va kasalliklar bilan namoyon bo'lishi mumkin. Ushbu maqolada
homiladorlik davridagi infektsiyalar va ularning chaqaloqlarda kuzatiladigan asosiy
klinik belgilar tahlil qilinadi.
TORCH Infektsiyalari:
TORCH infektsiyalari turli xil mikroorganizmlar tomonidan chaqiriladi va har
biri chaqaloqlarda o'ziga xos klinik belgilar bilan namoyon bo'ladi:
-
Toksoplazmoz: Toxoplasma gondii tomonidan chaqiriladi. Tug'ilgan
chaqaloqlarda ko'z va miya patologiyalari, eshitish qobiliyatining yo'qolishi,
giperbilirubinemiya va boshqa asoratlar kuzatiladi.
-
Rubella: Rubella virusi chaqiradi. Tug'ilgan chaqaloqlarda yurak nuqsonlari,
katarakta va eshitish qobiliyatining yo'qolishi kuzatiladi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
321
-
Sitomegalovirus (CMV): Sitomegalovirus infektsiyasi homilaga o'tishi
mumkin
va
chaqaloqda
mikrosefaliya,
gepatosplenomegaliya,
giperbilirubinemiya, eshitish qobiliyatining yo'qolishi va boshqa nevrologik
asoratlarga olib kelishi mumkin.
-
Herpes simplex virusi (HSV): HSV infektsiyasi homiladorlik davrida yoki
tug'ruq paytida yuqishi mumkin. HSV infektsiyasi chaqaloqda teri yaralari,
ensefalit, gepatit va boshqa asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin.
Homila ichi infektsiyalari bilan tug'ilgan chaqaloqlarda turli klinik belgilar va
asoratlar kuzatiladi:
-
Jigar va Taloq kattalashishi (gepatosplenomegaliya): Infektsiya natijasida
jigar va taloqning kengayishi kuzatiladi.
-
Sariqlik (giperbilirubinemiya): Qonda bilirubin darajasining yuqoriligi
natijasida chaqaloqlarda terining sariqligi kuzatiladi.
-
Ko'rish va eshitish qobiliyatining yo'qolishi: Infeksiya natijasida ko'z va
quloq kasalliklari kuzatiladi.
-
Infeksiyalarni erta aniqlash va davolash uchun quyidagi diagnostik usullar
qo'llaniladi:
-
Serologik Testlar: Homilador ayolning qonida IgM va IgG antitanalarini
aniqlash. Bu testlar homiladorlik davrida infektsiyaning mavjudligini va
o'tkazilganligini aniqlashda yordam beradi.
-
PZR tahlillari: Virus yoki bakteriya DNK/RNK sini aniqlash uchun
Polimeraza zanjir reaksiyasi (PZR) tahlillari qo'llaniladi. Ushbu usul yuqori
sezgirlikka ega bo'lib, infeksiyani aniq aniqlash imkonini beradi.
-
Ultratovush Tekshiruvlari: Homila rivojlanishidagi o'zgarishlarni aniqlash va
homilaning sog'liq holatini kuzatish uchun ultratovush tekshiruvlari
o'tkaziladi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
322
Profilaktika va Davolash:
Homila ichi infektsiyalarini oldini olish va davolash uchun quyidagi
yondashuvlar qo'llaniladi:
-
Vaksinatsiya: Rubella va boshqa infektsiyalarga qarshi vaksinalar
homiladorlik davrida infektsiyalarni oldini olish uchun tavsiya etiladi.
-
Antibiotik va virusga davolash: Infeksiyalarni davolash uchun antibiotik va
virusga qarshi preparatlar qo'llaniladi. Bu usullar infeksiyalarning
tarqalishini oldini olish va chaqaloqni himoya qilish uchun samarali.
Ushbu tadqiqotning maqsadi homiladorlik davridagi infektsiyalar va ularning
chaqaloqlarda klinik belgilarini o'rganish orqali bu kasalliklarni erta aniqlash va
samarali davolashga yo'naltirilgan yondashuvlarni aniqlashdir.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Adabiyotlarni tahlil qilish orqali homila ichi infeksiyalari chaqaloqlar
sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatishi va keng ko‘lamli klinik belgilarni keltirib
chiqarishi aniqlanadi. Quyidagi asosiy tahlil va natijalar e'tirof etiladi:
1.
Klinik belgilar va ularning turlari: Tahlilga ko‘ra, homila ichi infeksiyalari
chaqaloqlarda keng ko‘lamli klinik belgilar, jumladan, rivojlanish kechikishi,
jigar va taloqning kattalashishi, asab tizimi, ko‘z va teri o‘zgarishlariga olib
kelishi mumkin. Bosh miya rivojlanishidagi buzilishlar (masalan,
gidrosefaliya yoki mikrosefaliya), ko‘rish va eshitish qobiliyatining pasayishi
kabi asoratlar infeksiyaning og‘irligiga bog‘liq holda turlicha ko‘rinish
berishi aniqlangan.
2.
Infektsiyaning onadan yuqishi yo‘llari va xavf omillari: Tadqiqot natijalariga
ko‘ra, homiladorlik paytida ona organizmiga tushgan infektsiyalar platsenta
orqali homilaga o‘tadi. Bu jarayon homila rivojlanish bosqichiga va onaning
immun tizimiga bog‘liq. Onada infeksiyani erta aniqlash va profilaktik chora-
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
323
tadbirlarni qo‘llash orqali chaqaloqdagi kasallikning oldini olish mumkinligi
tasdiqlangan.
3.
Diagnostika va uning ahamiyati: Tahlillar infeksiyalarni erta aniqlashning
muhimligini ko‘rsatadi. Qon, siydik, va serologik tahlillar, shuningdek,
ultratovush kabi tasvirlash usullari homilada yoki yangi tug‘ilgan chaqaloqda
infeksiyani erta aniqlash imkoniyatini beradi. Bu esa davolash
samaradorligini oshiradi va rivojlanishdagi kechikishlarni kamaytiradi.
4.
Profilaktika va davolash usullari: Profilaktika tadbirlari, jumladan, homilador
ayollarni infeksiyalarga nisbatan nazorat qilish, vaksinatsiya va infektsiyadan
himoya qilish tavsiya etiladi. Shuningdek, chaqaloqlarda infeksiyaga qarshi
davolash usullari, masalan, antiviral va antibakterial dorilar yordamida
kasalliklarni yengillashtirish yoki bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatilgan.
TAHLIL VA NATIJALAR
Quyidagi asosiy tahlil va natijalar e'tirof etiladi:
1. Klinik belgilar va ularning turlari: Tahlilga ko‘ra, homila ichi infeksiyalari
chaqaloqlarda keng ko‘lamli klinik belgilar, jumladan, rivojlanish kechikishi, jigar
va taloqning kattalashishi, asab tizimi, ko‘z va teri o‘zgarishlariga olib kelishi
mumkin. Bosh miya rivojlanishidagi buzilishlar (masalan, gidrosefaliya yoki
mikrosefaliya), ko‘rish va eshitish qobiliyatining pasayishi kabi asoratlar
infeksiyaning og‘irligiga bog‘liq holda turlicha ko‘rinish berishi aniqlangan.
2. Infektsiyaning onadan yuqishi yo‘llari va xavf omillari: Tadqiqot
natijalariga ko‘ra, homiladorlik paytida ona organizmiga tushgan infektsiyalar
platsenta orqali homilaga o‘tadi. Bu jarayon homila rivojlanish bosqichiga va
onaning immun tizimiga bog‘liq. Onada infeksiyani erta aniqlash va profilaktik
chora-tadbirlarni qo‘llash orqali chaqaloqdagi kasallikning oldini olish mumkinligi
tasdiqlangan.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
324
3. Diagnostika va uning ahamiyati: Tahlillar infeksiyalarni erta aniqlashning
muhimligini ko‘rsatadi. Qon, siydik, va serologik tahlillar, shuningdek, ultratovush
kabi tasvirlash usullari homilada yoki yangi tug‘ilgan chaqaloqda infeksiyani erta
aniqlash imkoniyatini beradi. Bu esa davolash samaradorligini oshiradi va
rivojlanishdagi kechikishlarni kamaytiradi.
4. Profilaktika va davolash usullari: Profilaktika tadbirlari, jumladan,
homilador ayollarni infeksiyalarga nisbatan nazorat qilish, vaksinatsiya va
infektsiyadan himoya qilish tavsiya etiladi. Shuningdek, chaqaloqlarda infeksiyaga
qarshi davolash usullari, masalan, antiviral va antibakterial dorilar yordamida
kasalliklarni yengillashtirish yoki bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatilgan.
Natija: Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, homila ichi infeksiyalarni erta
aniqlash, profilaktika qilish va o‘z vaqtida davolash chaqaloqning sog‘lom
rivojlanishini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Infektsiyalarning erta tashxisi
va to‘g‘ri davolash usullari bilan birga profilaktika tadbirlarini amalga oshirish
chaqaloqlarni jiddiy sog‘liq muammolaridan himoya qilish imkonini beradi. Shu
bilan birga, homila ichi infeksiyalar haqida kengroq tushuncha va yetarli ilmiy
ma’lumot chaqaloqlar sog‘lig‘ini yaxshilashda katta yordam beradi.
XULOSA
Homila ichi infeksiyalari yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun jiddiy klinik
asoratlar keltirib chiqarishi mumkin. Bu infeksiyalar asab tizimi, ko‘z, ichki organlar
va teri kabi a’zolarga ta’sir qilib, chaqaloqlarda rivojlanish kechikishi, organlar
faoliyatining buzilishi, nevrologik va sensor muammolarni yuzaga keltiradi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, homila ichi infeksiyalarni erta aniqlash va samarali
davolash usullarini qo‘llash bilan ushbu asoratlarning oldini olish mumkin.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
325
Profilaktika choralari, jumladan, homiladorlik davrida onalar sog‘lig‘ini kuzatish va
zaruriy vaksinatsiya orqali infektsiya xavfini kamaytirish mumkin. Diagnostika
usullarining keng qo‘llanilishi esa infeksiyalarni erta aniqlash imkonini beradi, bu
esa chaqaloqning sog‘lom rivojlanishini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
Shunday qilib, homila ichi infeksiyalarni aniqlash, oldini olish va davolashga
kompleks yondashuv orqali chaqaloqlarni sog‘lom o‘sishiga erishish,
rivojlanishdagi kechikishlarni kamaytirish va uzoq muddatli asoratlarni oldini olish
imkonini beradi.
ADABIYOTLAR RO`YXATI
1.
Maldonado Y. A. et al. Infectious diseases of the fetus and newborn infant
//(No Title). – 2011.
2.
Remington J. S. et al. Infectious diseases of the fetus and newborn E-book. –
Elsevier Health Sciences, 2010.
3.
Jensen J. R., Stewart E. A. Mayo Clinic Guide to Fertility and Conception. –
RosettaBooks, 2018.
4.
Goldenberg R. L. et al. Epidemiology and causes of preterm birth //The lancet.
– 2008. – Т. 371. – №. 9606. – С. 75-84.
5.
Krause P. J. et al. Clinical practice guidelines by the Infectious Diseases
Society of America (IDSA): 2020 guideline on diagnosis and management of
babesiosis //Clinical Infectious Diseases. – 2021. – Т. 72. – №. 2. – С. e49-
e64.
6.
Lynn M. K. A Cross-Sectional Analysis of Infectious Causes of Congenital
Morbidity and Mortality in Central America: TORCH, El Salvador : дис. –
University of South Carolina, 2023.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
326
7.
World Health Organization. Reproductive Health. Managing complications
in pregnancy and childbirth: a guide for midwives and doctors. – World
Health Organization, 2018.
8.
Lee H. Y. et al. Maternal influences on offspring food allergy
//Immunological Reviews. – 2024.
9.
Tamanna S. et al. ACE2: A key modulator of RAS and pregnancy //Am. J.
Physiol. Integr. Comp. Physiol. – 2021. – Т. 10.
10.
Rubin, L. G., Kuppermann, N., & Maldonado, Y. (2021). Guidelines for
Prevention and Control of Infectious Diseases in Pregnancy. Journal of
Maternal-Fetal and Neonatal Medicine, 34(6), 1021-1028.
