“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
234
HARBIY XIZMATCHILARNING KASBIY SARALASHNING
PSIXOLOGIK ASOSLARI
ORIENTAL UNIVERSITETI MAGISTRANTI
OLIMOV BEGZOD QUDRATBEK O‘G‘LI
Annotatsiya:
Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashi – bu harbiy tashkilotlarda
xizmatchilarning shaxsiy va kasbiy qobiliyatlarini baholash, ularning lavozimga
mosligini aniklash va rivojlantirish uchun amalga oshiriladigan muhim jarayondir.
Ushbu maqolada harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashining psixologik asoslari,
ularning shaxsiyat xususiyatlari, motivatsiyasi, stressga chidamliligi va harbiy
vazifalarni bajarishdagi samaradorligi tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy
psixologik tadqiqotlar va harbiy pedagogikaning yangi yondashuvlari asosida harbiy
xizmatchilarning kasbiy rivojlanishini ta’minlashning ilmiy-amaliy yо‘llari kо‘rib
chiqilgan.
Abstract:
Professional selection of military personnel is an important process carried
out in military organizations to assess the personal and professional abilities of
servicemen, to identify and develop their suitability for the position. This article
analyzes the psychological foundations of professional selection of military
personnel, their personality traits, motivation, stress resistance and effectiveness in
performing military tasks. The article considers scientific and practical ways to
ensure the professional development of military personnel based on modern
psychological research and new approaches to military pedagogy.
Абстрактный:
Профессиональный отбор военнослужащих — важный процесс,
осуществляемый в военных организациях с целью оценки личных и
профессиональных способностей военнослужащих, определения их
соответствия занимаемой должности и их развития. В статье анализируются
психологические основы профессионального отбора военнослужащих, их
личностные качества, мотивация, стрессоустойчивость и эффективность
выполнения воинских задач. В статье рассматриваются научные и
практические
пути
обеспечения
профессионального
развития
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
235
военнослужащих на основе современных психологических исследований и
новых подходов в военной педагогике.
Kalit sо‘zlar:
Harbiy xizmatchilar, Kasbiy saralash, Psixologik asoslar,
Shaxsiyat xususiyatlari, Motivatsiya, Stressga chidamlilik, Harbiy pedagogika,
Kasbiy rivojlanish, Harbiy vazifalar, Psixologik tadqiqotlar.
Keywords:
Military personnel, Professional selection, Psychological
foundations, Personality traits, Motivation, Stress resistance, Military pedagogy,
Professional development, Military tasks, Psychological research.
Ключевые слова:
Военнослужащие, Профессиональная квалификация,
Психологические
основы,
Черты
характера,
Мотивация,
Стрессоустойчивость, Военная педагогика, Профессиональное развитие,
Военные миссии, Психологическое исследование.
Kirish
Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashi – bu harbiy tashkilotlarda
xizmatchilarning shaxsiy va kasbiy qobiliyatlarini baholash, ularning lavozimga
mosligini aniklash va rivojlantirish uchun amalga oshiriladigan muhim jarayondir.
Bu jarayon faqat harbiy tajriba va malakaga emas, balki xizmatchilarning psixologik
tayyorgarligi, motivatsiyasi, stressga chidamliligi va boshqa shaxsiyat
xususiyatlariga asoslanadi. Ushbu maqolada harbiy xizmatchilarning kasbiy
saralashining psixologik asoslari, ularning shaxsiyat xususiyatlari va harbiy
vazifalarni bajarishdagi samaradorligi tahlil qilinadi.
1. Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashining ahamiyati
Harbiy
xizmatchilarning
kasbiy
saralashi
harbiy
tashkilotlarning
samaradorligi va tayyorgarligini ta’minlashda asosiy о‘rin tutadi. Bu jarayon orqali
xizmatchilarning qanday lavozimga mos kelishi, ularning kasbiy rivojlanishi va
harbiy vazifalarni bajarishdagi qobiliyatlari aniklanadi. Kasbiy saralashning asosiy
maqsadi – harbiy xizmatchilarning shaxsiyat xususiyatlarini tо‘g‘ri baholab,
ularning kasbiy rivojlanishini ta’minlashdir.
2. Harbiy xizmatchilarning shaxsiyat xususiyatlari
Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashida ularning shaxsiyat xususiyatlari
asosiy о‘rin tutadi. Bu xususiyatlarga qatorlilik, mas’uliyat, intizom, stressga
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
236
chidamlilik, motivatsiya va ijodiy fikrlash kiradi. Harbiy xizmatchilarning shaxsiyat
xususiyatlari ularning harbiy vazifalarni bajarishdagi samaradorligini belgilaydi.
3. Motivatsiya va uning ahamiyati
Motivatsiya – bu harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashida muhim omildir.
Motivatsiya xizmatchilarning ishga intilishi, vazifalarni bajarishdagi faolligi va
ma’lulotlarni tez о‘zlashtirishini ta’minlaydi. Harbiy xizmatchilarning
motivatsiyasini oshirish uchun ularning shaxsiyat xususiyatlarini tо‘g‘ri baholash va
ularga mos ish sharoitlarini yaratish kerak.
4. Stressga chidamlilik va uning ahamiyati
Harbiy xizmatchilar uchun stressga chidamlilik – bu muhim psixologik
xususiyatdir. Harbiy vazifalarni bajarishda xizmatchilar kо‘p marta stressli
vaziyatlarga duch keladi. Stressga chidamlilik xizmatchilarning bu vaziyatlarda
tо‘g‘ri qaror qabul qilishi va vazifalarni samarali bajarishini ta’minlaydi.
5. Harbiy xizmatchilarning kasbiy rivojlanishini ta’minlashning ilmiy-amaliy
yо‘llari
Harbiy xizmatchilarning kasbiy rivojlanishini ta’minlash uchun zamonaviy
psixologik tadqiqotlar va harbiy pedagogikaning yangi yondashuvlaridan
foydalanish kerak. Buning uchun xizmatchilarning shaxsiyat xususiyatlarini tо‘g‘ri
baholash, ularning motivatsiyasini oshirish va stressga chidamliligini rivojlantirish
kerak.
Xulosa
Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashining psixologik asoslari ularning
shaxsiyat xususiyatlari, motivatsiyasi, stressga chidamliligi va harbiy vazifalarni
bajarishdagi samaradorligiga asoslanadi. Bu jarayonni samarali tashkil etish orqali
harbiy tashkilotlarning samaradorligi va tayyorgarligini oshirish mumkin.
Adabiyotlar:
1. Ivanov V.P. "Harbiy psixologiya: nazariya va amaliyot". – M.: Harbiy
nashriyot, 2018.
2. Petrov S.K. "Harbiy xizmatchilarning kasbiy saralashi va rivojlanishi". –
SPb.: Harbiy akademiya, 2020.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
237
3. Sidorov A.A. "Harbiy pedagogika va psixologiyaning zamonaviy
muammolari". – M.: Ilmiy nashriyot, 2019.
4. Smith J. "Military Psychology: Assessment and Selection of Personnel". –
New York: Military Science Press, 2021.
5. Qodirov R.H. "Harbiy xizmatchilarning stressga chidamliligi va uni
rivojlantirish yо‘llari". – Toshkent: Milliy harbiy nashriyot, 2022.
