MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
318
ANDIJON VILOYATI IQTISODIYOTINI RIVOJLANISHIDA YENGIL
SANOAT KORXONALARINING O’RNI
Qaxxorov Shoxrux Shavkatjon o’g’li- Andijon Davlat Texnika Instituti
Iqtisodiyot kafedrasi assistenti,
Mirg’oziyev Alisher Ibrohimjon o’g’li - Andijon Davlat Texnika Instituti
Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti Iqtisodiyot yo’nalishi talabasi
Annotatsiya Ushbu maqolada Andijon viloyati iqtisodiyotining rivojlanishida
yengil sanoat korxonalarining tutgan oʻrni kompleks tahlil qilingan. Xususan,
sohaning yalpi hududiy mahsulot (YAHM)dagi ulushi, bandlikni taʼminlashdagi roli,
investitsiyaviy jozibadorligi va eksport salohiyati atroflicha koʻrib chiqilgan.
Shuningdek, soʻnggi yillarda Prezident qarorlari va Hukumat tomonidan qabul
qilingan dasturlar doirasida yengil sanoatni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha amalga
oshirilayotgan islohotlar va ularning Andijon viloyati iqtisodiyotiga taʼsiri ilmiy
asoslangan.
Kalit soʻzlar: yengil sanoat, Andijon viloyati, iqtisodiy rivojlanish, eksport,
investitsiya, bandlik, innovatsiya.
Аннотация: В данной статье комплексно анализируется роль
предприятий легкой промышленности в развитии экономики Андижанской
области. В частности, подробно рассмотрены доля отрасли в валовом
региональном продукте (ВРП), ее роль в обеспечении занятости,
инвестиционная привлекательность и экспортный потенциал. Научно
обоснованы реформы, проводимые в последние годы в рамках указов
Президента и государственных программ по поддержке легкой
промышленности, а также их влияние на экономику Андижанской области.
Ключевые слова: легкая промышленность, Андижанская область,
экономическое развитие, экспорт, инвестиции, занятость, инновации.
Abstract: This article comprehensively analyzes the role of light industry
enterprises in the economic development of Andijan region. Specifically, it thoroughly
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
319
examines the sector's share in the Gross Regional Product (GRP), its role in ensuring
employment, investment attractiveness, and export potential. The reforms
implemented in recent years within the framework of Presidential decrees and
government programs to support light industry, as well as their impact on the
economy of Andijan region, are scientifically substantiated.
Keywords: light industry, Andijan region, economic development, export,
investment, employment, innovation.
KIRISH
Oʻzbekiston iqtisodiyotining barqaror oʻsishida hududlarning, xususan,
Andijon viloyatining salohiyatini toʻliq ishga solish muhim ahamiyat kasb etadi.
Andijon viloyati nafaqat aholi zichligi, balki qulay geografik joylashuvi va
rivojlangan sanoat infratuzilmasi bilan ajralib turadi. Ushbu iqtisodiy salohiyatni
roʻyobga chiqarishda yengil sanoatning, ayniqsa, toʻqimachilik va tikuv-trikotaj
mahsulotlari ishlab chiqarishning oʻrni beqiyosdir. Yengil sanoat, bir tomondan,
mahalliy xomashyo (paxta tolasi)ni chuqur qayta ishlashga, ikkinchi tomondan, aholi
bandligini taʼminlash va eksport salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Soʻnggi
yillarda Oʻzbekiston Respublikasida, shu jumladan Andijon viloyatida yengil
sanoatni rivojlantirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar, jumladan, klaster tizimi
joriy
etilishi,
investitsiyaviy
muhitning
yaxshilanishi
va
innovatsion
texnologiyalarning joriy etilishi sohaning jadal oʻsishiga zamin yaratmoqda.
ASOSIY QISM
Yengil sanoatning Andijon viloyati iqtisodiyotidagi oʻrni
Andijon viloyati iqtisodiyotida yengil sanoatning ulushi yil sayin ortib
bormoqda. Xususan, viloyatning umumiy sanoat mahsulotidagi yengil sanoatning
ulushi sezilarli darajada oʻsgan. Bu holat quyidagi asosiy omillar bilan izohlanadi:
Xomashyo bazasi: Viloyatda paxta yetishtirish hajmining yuqoriligi
yengil sanoat korxonalari uchun barqaror xomashyo manbai boʻlib xizmat qiladi.
Paxta tolasini chuqur qayta ishlash, ip-kalava, mato va tayyor tikuvchilik mahsulotlari
ishlab chiqarish orqali qoʻshimcha qiymat yaratiladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
320
Bandlikni taʼminlash: Yengil sanoat, ayniqsa, tikuv-trikotaj tarmoqlari,
mehnat sigʻimi yuqori boʻlgan soha hisoblanadi. Viloyatda ushbu korxonalarning
koʻpayishi yuzlab, minglab yangi ish oʻrinlarini yaratishga, ayniqsa, xotin-qizlar va
yoshlar bandligini taʼminlashga xizmat qilmoqda.
Eksport salohiyati: Andijon viloyati yengil sanoat korxonalari
tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar (ip-kalava, matolar, tayyor kiyim-
kechaklar)ning sezilarli qismi xorijiy bozorlarga eksport qilinmoqda. Bu viloyatning
eksport hajmini oshirish va valyuta tushumlarini koʻpaytirishga yordam beradi. 2024-
yil yanvar-aprel oylarida Andijon viloyatining eksport hajmi 407,2 mln. AQSh
dollarini tashkil etgan bo'lib, uning katta qismi sanoat mahsulotlari hissasiga to'g'ri
kelgan
1
.
Investitsiyaviy jozibadorlik: Hukumat tomonidan yaratilgan qulay
investitsiyaviy muhit, erkin iqtisodiy zonalar ("Andijon" EIZ) va sanoat zonalarida
faoliyat yuritayotgan yengil sanoat korxonalariga berilayotgan imtiyozlar mahalliy va
xorijiy investorlarni jalb qilishga xizmat qilmoqda.
Soʻnggi yillardagi islohotlar va ularning taʼsiri
Oʻzbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2021-yil
16-sentabrdagi
"Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini qoʻllab-quvvatlashga doir qoʻshimcha
chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi PQ-5244-sonli qarori
2
hamda 2024-yil 26-yanvardagi
"Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va
qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida"gi PF-24-sonli Farmoni
3
kabi meʼyoriy hujjatlar
yengil sanoatni jadal rivojlantirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratdi. Ushbu
qarorlar doirasida:
Paxta-toʻqimachilik klasterlari tizimini joriy etish: Bu tizim paxta
yetishtirishdan tortib tayyor mahsulot ishlab chiqarishgacha boʻlgan butun zanjirni
qamrab olib, samaradorlikni oshirishga va xomashyo bazasidan oqilona
1
Andijon
viloyati
statistika
boshqarmasi
maʼlumotlari.
(2024).
Ijtimoiy-iqtisodiy
holat.
https://andijan.stat.uz/uz/rasmiy-statistika/socio-economic-situation/
2
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. (2021). Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini qoʻllab-
quvvatlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida. PQ-5244-son
. https://lex.uz/docs/5631245
3
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2024). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga
oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida. PF-24-son. https://lex.uz/docs/6770289
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
321
foydalanishga imkon berdi. Andijon viloyatida ham bir qancha muvaffaqiyatli
klasterlar faoliyat yuritmoqda.
Innovatsiyalarni joriy etish: Yengil sanoat korxonalariga zamonaviy,
energiya tejamkor texnologiyalar va uskunalarni joriy etish uchun imtiyozli kreditlar
va subsidiyalar ajratilmoqda. Bu mahsulot sifatini oshirish va raqobatbardoshlikni
kuchaytirishga xizmat qiladi.
Eksportni ragʻbatlantirish: Eksport qiluvchi korxonalarga soliq
imtiyozlari, transport xarajatlarini qoplash va xalqaro sertifikatlarni olishda koʻmak
berish kabi choralar amalga oshirilmoqda. Bu Andijon viloyatining eksport
salohiyatini yanada oshirishga undaydi.
Kadrlar tayyorlash: Yengil sanoat uchun malakali kadrlar tayyorlashga
alohida eʼtibor qaratilmoqda. Texnikumlar va oliy taʼlim muassasalarida tegishli
yoʻnalishlar boʻyicha mutaxassislar tayyorlash tizimi takomillashtirilmoqda. Andijon
davlat texnika instituti ham ushbu jarayonda faol ishtirok etmoqda.
Muammolar va istiqbollar
Andijon viloyatida yengil sanoatni yanada rivojlantirish uchun bir qator
muammolarni hal etish lozim:
Raqobatbardoshlikni oshirish: Jahon bozorida raqobatning kuchayishi
sababli, mahalliy mahsulotlarning sifatini va narxini optimallashtirish zarur.
Innovatsiyalar va dizayn: Soʻnggi moda tendensiyalarini hisobga olgan
holda, innovatsion dizayn va yuqori texnologiyali mahsulotlar ishlab chiqarishni
kengaytirish.
Kadrlar masalasi: Zamonaviy texnologiyalarni biladigan va xalqaro
standartlarga javob beradigan malakali muhandis-texnologlar va dizaynerlarga
boʻlgan ehtiyojni qondirish.
Logistika
va
transport
infratuzilmasi: Eksport yoʻnalishlarini
diversifikatsiya qilish va transport xarajatlarini optimallashtirish uchun logistika
infratuzilmasini yanada takomillashtirish.
Shu bilan birga, Andijon viloyatida yengil sanoatni rivojlantirish uchun katta
istiqbollar mavjud. Viloyatning yirik bozorlarga (Qirgʻiziston, Qozogʻiston, Rossiya)
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
322
yaqinligi, erkin iqtisodiy zonalar faoliyati va davlat tomonidan koʻrsatilayotgan
doimiy qoʻllab-quvvatlash sohaning kelajakdagi oʻsishiga kafolat beradi.
XULOSA
Andijon viloyati iqtisodiyotining rivojlanishida yengil sanoat korxonalarining
oʻrni beqiyosdir. Ular viloyatning YAHMdagi ulushini oshirish, aholi bandligini
taʼminlash va eksport salohiyatini kuchaytirishda muhim rol oʻynamoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining sohani qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan
qatʼiy siyosati, jumladan, klaster tizimi, investitsiyaviy imtiyozlar va innovatsiyalarni
joriy etish yengil sanoatning jadal oʻsishiga zamin yaratdi. Mavjud muammolarni hal
etish va yangi imkoniyatlardan foydalanish orqali Andijon viloyatining yengil sanoati
yanada yuqori choʻqqilarga erishib, viloyat va mamlakat iqtisodiyotiga munosib hissa
qoʻshishi shubhasiz.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Andijon viloyati statistika boshqarmasi maʼlumotlari. (2024). Ijtimoiy-
https://andijan.stat.uz/uz/rasmiy-statistika/socio-economic-situation/
2.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. (2021). Toʻqimachilik va
tikuv-trikotaj sanoatini qoʻllab-quvvatlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar
3.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2024). Oʻzbekiston
Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish
