MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
3
BOTANIKA VA TA’LIM. BOLALAR ONGIDA TABIATGA MEHR
UYG’OTISH
Olamgirova Gulshan Saidali qizi
Muxammadiyeva Sarvara Bobomurot qizi
Mamarajabova Nigora Abdusaid qizi
Murodullayeva Marjona Rustam qizi
Navoiy Innovatsiyalar Universiteti
Biologiya ta’lim yo‘nalishi 2-kurs
talabalari
Annotatsiya: Ushbu maqolada botanika fanining ta’lim tizimidagi roli va
uning bolalar ongida tabiatga mehr, ekologik madaniyat va mas’uliyat hissini
shakllantirishdagi ahamiyati yoritiladi. Dars jarayonlarida amaliy faoliyat,
tajribalar va kuzatuvlar orqali o‘quvchilarda o‘simliklarga nisbatan qiziqish va
g‘amxo‘rlik hissi rivojlanadi. Maqolada shuningdek, maktabgacha va maktab
yoshidagi
bolalarning botanik bilimlari orqali tabiatni anglash darajasi, ekologik
tarbiyaning shakllanishi va uning barqaror rivojlanishga ta’siri ilmiy asosda tahlil
qilinadi.
Abstract: This article explores the role of botany in education and its
significance in fostering children’s love for nature, ecological awareness, and sense
of responsibility. Through hands-on activities, experiments, and observations in the
classroom, students develop curiosity and care for plants. The paper also
examines how botanical knowledge at preschool and school levels contributes to
children’s understanding of nature, the formation of ecological thinking, and its
impact on sustainable development.
Аннотация
:
В данной статье рассматривается роль ботаники в
системе образования и её значение в формировании у детей любви к природе,
экологического сознания и чувства ответственности. Посредством
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
4
практических занятий, наблюдений и опытов в школьной среде у учащихся
развиваются интерес и забота о растениях. Также анализируется, как
ботанические знания на дошкольном и школьном уровнях способствуют
осмыслению природы, становлению экологического мышления и их влиянию на
устойчивое развитие.
Kalit so‘zlar: Botanika, ekologik tarbiya, bolalar ta’limi, tabiatga mehr,
o‘simlikshunoslik, ekologik ong, barqaror rivojlanish, maktab ta’limi, tabiatni
anglash, amaliy o‘rganish
Keywords: Botany, environmental education, children’s learning, love for
nature, plant science, ecological awareness, sustainable development, school
education, understanding nature, hands-on learning
Ключевые слова: Ботаника, экологическое воспитание, обучение детей,
любовь к природе, наука о растениях, экологическое сознание, устойчивое
развитие, школьное образование, познание природы, практическое обучение
Kirish
Bugungi kunda ekologik muammolarning kuchayib borishi insoniyatni tabiat
bilan uyg‘un yashashga undamoqda. Bu yo‘nalishda yoshlarda, ayniqsa,
bolalarda tabiatga nisbatan ongli munosabat, g‘amxo‘rlik va mehr hissini
shakllantirish ta’limning muhim vazifasidir. Aynan botanika fani orqali
o‘quvchilarda o‘simlik dunyosini o‘rganish orqali tabiatni anglash, tabiatga
nisbatan ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lish ko‘nikmalari rivojlanadi. Ushbu
maqolada botanika fanining ta’lim tizimidagi tarbiyaviy ahamiyati va uning
bolalar ekologik tafakkurini shakllantirishdagi o‘rni yoritiladi.
Asosiy qism
Botanika
va
boshlang‘ich
ta’lim
integratsiyasi
Boshlang‘ich sinflarda o‘simliklar bilan tanishtirish, ularni parvarish qilish, urug‘
ekish, kuzatish ishlari orqali bolalarda tabiatga bo‘lgan qiziqish uyg‘onadi. Dars
jarayonida o‘quvchilarning mustaqil kuzatuv va tajriba o‘tkazish faoliyatlari
orqali ular o‘simliklarning yashash sharoitlariga, tuzilishiga, foydalariga nisbatan
ongli munosabat hosil qiladilar. Ekologik ong va mas’uliyat hissini rivojlantirish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
5
Botanika fanida beriladigan bilimlar orqali bolalarda ekologik ong, ya’ni
tabiatdagi har bir mavjudotning muhimligini tushunish shakllanadi. O‘quvchilar
tabiatga zarar yetkazmaslik, yashil hududlarni asrash, daraxt ekish kabi amaliy
ishlar orqali ekologik madaniyatni o‘zlashtiradi. O‘qituvchining roli va ta’lim
metodlari Pedagogik yondashuvlar, jumladan, interaktiv metodlar, loyiha asosidagi
ta’lim, tajriba asosidagi o‘rgatish usullari botanika fanini bolalarga yanada qiziqarli
qiladi. O‘qituvchi bolalarni o‘simliklarni parvarish qilishga jalb etish orqali
ularning tabiatga mehr-muhabbatini mustahkamlashi mumkin.
Xulosa
Botanika nafaqat ilmiy bilim manbai, balki bolalar tarbiyasida muhim vosita
sifatida xizmat qiladi. Tabiatni anglash, o‘simliklarni qadrlash va atrof-muhitga
mehr bilan qarash kabi fazilatlar aynan shu fan orqali shakllanadi. Demak, ta’lim
jarayonida botanika faniga e’tiborni kuchaytirish ekologik barqarorlik sari
tashlangan muhim qadamlardan biridir.
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR
1.
Karimov, D. (2020). Ekologik tarbiya asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy
Ensiklopediyasi.
2.Qodirova, Z. (2019). “Boshlang‘ich ta’limda botanika fanining o‘rni.” Ta’lim
va tarbiya, №4, 45–48.
3.UNESCO. (2021). Education for Sustainable Development: A Roadmap.
4.Rasulova, M. (2022). “Ekologik ongni shakllantirishda maktab darslarining
o‘rni.” Ilm va Amal, №2, 67–70.
5.O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim Vazirligi (2023). Biologiya fani dasturi. 1–4
sinflar uchun.
