MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–6_Июнь –2025
202
IJTIMOIY TARMOQLAR RIVOJLANISHI ASOSIDA
TALABALARNI O‘QITISH METODIKASI
SHAXLO DJUMAYEVA NASRULLAYEVNA
Yangi Asr universiteti
Ta’limda axborot texnologiylari 1-kurs magistranti
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning zamonaviy
ta’limdagi o‘rni, ularning talabalarning bilim olish jarayoniga ta’siri hamda ta’lim
jarayonini interaktiv va motivatsion shaklda tashkil etishdagi metodik imkoniyatlari
tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali o‘quvchilarning darsdan tashqari faolligini
oshirish, o‘zaro muloqotni kuchaytirish va mustaqil o‘rganishga rag‘batlantirish
yo‘llari yoritilgan. Shuningdek, Telegram, YouTube, Instagram, va boshqa ommaviy
platformalar yordamida fanlarni kreativ, raqamli va multimediaviy usullar orqali
o‘qitish tajribalari amaliy misollar bilan ko‘rsatib beriladi. Mazkur ish zamonaviy
o‘quvchilarning axborotga bo‘lgan yondashuvini inobatga olgan holda ta’lim
metodikasini yangilashga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar:
ijtimoiy tarmoqlar, raqamli ta’lim, onlayn o‘qitish, interaktiv
metodika, talabalar faolligi, masofaviy ta’lim, Telegram, YouTube, pedagogik
innovatsiya, kreativ yondashuv
KIRISH
Zamonaviy raqamli texnologiyalar hayotimizning deyarli barcha sohalariga
kirib kelgani singari, ta’lim tizimida ham tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda.
Ayniqsa, so‘nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlarning keng tarqalishi, ularning yoshlar
orasida asosiy kommunikatsiya vositasiga aylanishi, o‘quv jarayonini yangi
yondashuvlar asosida tashkil etishga zarurat tug‘dirmoqda. Talabalarning
ko‘pchiligi Telegram, YouTube, Instagram kabi platformalarda faol bo‘lib, bu
ularning informatsion qabul qilish uslubi, e’tibor jamlash darajasi va ta’limga
bo‘lgan munosabatiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–6_Июнь –2025
203
An’anaviy o‘qitish usullari bilan bir qatorda, endilikda pedagoglar uchun
ijtimoiy tarmoqlardan didaktik vosita sifatida foydalanish dolzarb masalaga
aylangan. Bu orqali o‘quvchilarda mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantirish,
dars materiallarini multimediaviy shaklda yetkazish, hamda interaktiv muhit
yaratish imkoniyati paydo bo‘ladi. Mazkur maqola ijtimoiy tarmoqlar yordamida
o‘quv jarayonini tashkil etishning samarali metodik usullarini o‘rganishga
bag‘ishlangan bo‘lib, real amaliy tajribalar va innovatsion yondashuvlar asosida
yoritilgan.
ASOSIY QISM
Ijtimoiy tarmoqlar ta’lim jarayonida samarali pedagogik vositaga aylanishi
uchun o‘qituvchi ularni shunchaki axborot uzatish manbai emas, balki o‘zaro faol
muloqot, tanqidiy fikrlash va ijodkorlikni rag‘batlantiruvchi muhit sifatida ko‘rishi
zarur. Telegram orqali har bir darsga alohida guruh ochish va shu guruhda
topshiriqlar, video darslar, mini-testlar hamda savol-javobli muhokamalarni tashkil
qilish – bu talabalarni darsdan tashqari faol o‘quv muhitiga jalb qilishning oddiy va
samarali yo‘lidir.
YouTube platformasida o‘qituvchi tomonidan tayyorlangan qisqa
videodarslar, infografiklar, animatsiyalangan tushuntiruvlar talabalar uchun vizual
qabul qilishni osonlashtiradi. Talabalar o‘zlari ham mavzuga oid qisqa videoroliklar
tayyorlab, kursdoshlariga tushuntirish topshirig‘i orqali o‘zlashtirgan bilimlarini
mustahkamlab borishadi. Bunday yondashuv ularni faqat bilim oluvchilar emas,
balki bilim yaratuvchi subyektga aylantiradi.
Instagram sahifasi orqali mavzuga oid savollar, viktorinalar, bilim
viktorinalari, “savolga javob ber – bonus ball ol” kabi interaktiv kontentlar yaratish
talabalarni darsdan keyin ham faollikda ushlab turadi. Bu, ayniqsa, ijodiy fanlarda
o‘rgatuvchi uchun foydalidir – talaba o‘zining ijodiy ishlari, loyihalari yoki
izlanishlarini sahifaga joylashtiradi va do‘stlaridan fikr-mulohazalar oladi.
O‘qituvchi bu jarayonda kuzatuvchi va yo‘naltiruvchi bo‘lib xizmat qiladi.
Ijtimoiy tarmoqlarda “o‘rganamiz va o‘rgatamiz” tamoyili asosida talabalar
o‘rtasida rolli o‘yinlar, bahs-munozaralar, virtual loyihalar, “savol-javob zanjiri”
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–6_Июнь –2025
204
kabi usullarni joriy etish orqali ta’limni interaktivlashtirish mumkin. Bunda har bir
talaba o‘zining bilim darajasiga mos ishtirok turini tanlaydi, bu esa individual
yondashuv imkoniyatlarini kengaytiradi.
O‘quv jarayoniga gamifikatsiya elementlarini kiritish ham ijtimoiy
tarmoqlar orqali muvaffaqiyatli amalga oshiriladi. Har bir bajargan topshiriq uchun
“ball to‘plash”, “eng faol o‘quvchi” kabi reytinglar e’lon qilish talabalarni
rag‘batlantiradi, sog‘lom raqobatni yuzaga keltiradi. Bu bilan darsga bo‘lgan
qiziqish, ijtimoiy faollik va o‘z-o‘zini nazorat qilish ko‘nikmalari kuchayadi.
Muhimi, o‘qituvchi ushbu texnologiyalarni sinchkovlik bilan, didaktik
maqsadlarga muvofiq tanlaydi va qo‘llaydi. Ijtimoiy tarmoqlarni to‘g‘ri
yo‘naltirilgan ta’limiy muhitga aylantirish orqali o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasida
faol, ijodiy va samarali hamkorlik yuzaga keladi. Bu esa zamonaviy metodikalarning
haqiqiy ifodasidir.
Kreativ amaliy misollar jadvali (faqat amaliy yondashuv asosida)
Yo‘nalish
Kreativ amaliy yondashuv misoli
Telegramda darsni
tashkil qilish
Har dars uchun alohida Telegram guruhi ochiladi. Har
kuni ertalab “kun mavzusi”, mini-test va video tavsiya
joylanadi.
YouTube videodarslar
yaratish
O‘qituvchi mavzuni 5 daqiqali animatsion video orqali
tushuntiradi. Har talaba izohda savolga javob yozadi.
Reels orqali
grammatikani
o‘rganish
Ingliz tili darslarida Instagram reels’larida fe’llarning
zamonlariga doir qisqa sketclar tayyorlanadi.
Gamifikatsiya
Telegram bot orqali har haftalik “bilim musobaqasi”
o‘tkaziladi. G‘oliblar virtual diplomlar bilan
taqdirlanadi.
Virtual loyiha
himoyasi
Talabalar Google Slidesda loyiha tayyorlab, uni Zoom
orqali jonli efirda sinfga himoya qiladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–6_Июнь –2025
205
Yo‘nalish
Kreativ amaliy yondashuv misoli
Story orqali qayta
aloqa olish
Har darsdan so‘ng Instagram storyda “Bugungi darsni
qanday tushunding?” degan so‘rovnoma beriladi.
Quiz battle
Kahoot yoki Quizizz orqali ikki guruh o‘rtasida onlayn
savol-javob musobaqasi o‘tkaziladi.
O‘quvchi hikoyasi
challenge
Talabalar Telegram kanalida mavzu asosida mini-
hikoya yozishadi va eng kreativ hikoya ovoz berish
orqali tanlanadi.
Meme asosida ta’lim
Talabalar o‘zlashtirgan mavzuni ifodalovchi ta’limiy
memelar tayyorlaydi va sinfda namoyish qiladi.
Instagram “Quiz-day”
Har juma Instagram sahifada “Quiz-day” deb
nomlangan rubrika ochilib, turli fanlardan testlar e’lon
qilinadi.
QR-kodli topshiriqlar
Sinfga osilgan QR kodlarni skanerlab, talabalar maxfiy
topshiriqlarga kirish huquqiga ega bo‘ladilar.
Google Form orqali
refleksiya
Har darsdan so‘ng talabalar Google Form orqali
“Nimani o‘rganding?”, “Qaysi savollar qoldi?” deb
baholaydi.
XULOSA
Ijtimoiy tarmoqlarning ta’lim jarayoniga kirib kelishi zamonaviy o‘qitish
metodikasini tubdan yangilash zaruratini yuzaga keltirdi. Endilikda o‘qituvchi faqat
bilim beruvchi emas, balki raqamli muhitda yo‘naltiruvchi, ishtirokchi va
tashkilotchiga aylanishi zarur. Telegram, YouTube, Instagram kabi ommabop
platformalardan dars jarayonida samarali foydalanish talabalarda mustaqil fikrlash,
tanqidiy tahlil qilish va o‘z g‘oyalarini erkin ifoda etish ko‘nikmalarini
rivojlantiradi.
Kreativ yondashuvlar orqali talabalarni darsga jalb etish, ularning faolligini
oshirish, darsdan tashqari o‘quv muhitini tashkil etish imkoniyati kengayadi. Bu esa
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–6_Июнь –2025
206
nafaqat fan bo‘yicha bilimni chuqurlashtiradi, balki talabaning raqamli
savodxonligini ham oshiradi. Har bir platformaning o‘ziga xos didaktik vazifasi
mavjud bo‘lib, o‘qituvchi ularni aniq maqsad asosida tanlashi va moslashtirishi
kerak.
Xulosa qilib aytganda, ijtimoiy tarmoqlarni o‘qitish jarayoniga innovatsion
yondashuv bilan integratsiya qilish ta’lim sifatini oshiradi, talabalarni faol
ishtirokchi sifatida shakllantiradi va zamon talablari bilan hamnafas bilim muhitini
yaratadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
TURSUNOV S., KARIMOV A.
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR VA
INTERAKTIV METODLAR
. – TOSHKENT: «FAN VA TEXNOLOGIYA»,
2021.
2.
JO‘RAYEV Q.
AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
VA TA’LIM
. – TOSHKENT: «ILM ZIYO», 2020.
3.
HAYDAROVA
M.
ZAMONAVIY O‘QITISH METODIKASI
.
–
SAMARQAND: «INNOVATSIYA», 2022.
4.
RASULOV B.
RAQAMLI TA’LIM ASOSLARI
. – TOSHKENT:
«O‘QITUVCHI», 2023.
5.
TO‘XTAYEVA N.
IJTIMOIY
TARMOQLAR
VA
ULARNING
TA’LIMDAGI O‘RNI
. – BUXORO: «BUXDU NASHRIYOTI», 2021.
