MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
23
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING DAVLAT TUZILISHI VA
UNING KONSTITUTSIYAVIY ASOSLARI
Sharipov Avazbek Sherali o’g’li – Andijon qishloq xo’jaligi va
agratexnologiyalar instituti “Yurisprudensiya” ta’lim yo’nalishi 1 –bosqich
talabasi
Xolboyev Xushnud Xo’roz o’g’li - Andijon qishloq xo’jaligi va
agratexnologiyalar instituti “Yurisprudensiya” ta’lim yo’nalishi 1 –bosqich
talabasi
Oʻrozdavlatov Nizom Komiljon oʻgʻli - Andijon qishloq xo’jaligi va
agratexnologiyalar instituti “Yurisprudensiya” ta’lim yo’nalishi 1 – bosqich
talabasi
sharifpovavazbek@gmail.com
The state structure of the Republic of Uzbekistan and its constitutional
foundations
Sharipov Avazbek Sherali oglu - 1st year student of the Andijan Institute of
Agriculture and Agrarian Technologies, “Jurisprudence” education program
Kholboyev Xushnud Xo’roz oglu - 1st year student of the Andijan Institute
of Agriculture and Agrarian Technologies, “Jurisprudence” education program
Oʻrozdavlatov Nizom Komiljon oglu - 1st year student of the Andijan
Institute of Agriculture and Agrarian Technologies, “Jurisprudence” education
program
sharifpovavbek@gmail.com
Annotation: This article extensively covers the state structure of the Republic
of Uzbekistan, its basic principles, the branches of state power established in the
Constitution, their mutual cooperation and balance, as well as the constitutional
foundations for building a democratic legal state. The specific features of the state
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
24
structure of Uzbekistan are also analyzed. The article is useful for lawyers, students
and specialists interested in the system of public administration.
Keywords: Republic of Uzbekistan, state structure, Constitution,
constitutional foundations, state power, rule of law, democratic state, separation of
powers.
Государственное устройство Республики Узбекистан и его
конституционные основы
Шарипов Авазбек Шерали оглы - студент 1 курса Андижанского
института сельского хозяйства и аграрных технологий, образовательная
программа «Юриспруденция»
Уроздавлатов Низам Комилджон оглы - студент 1 курса
Андижанского института сельского хозяйства и аграрных технологий,
образовательная программа «Юриспруденция»
Холбов Хушнуд Хороз оглы - студент 1 курса Андижанского
института сельского хозяйства и аграрных технологий, образовательная
программа «Юриспруденция»
sharifpovavbek@gmail.com
Аннотация: В данной статье подробно рассматривается
государственное устройство Республики Узбекистан, его основные принципы,
ветви государственной власти, закрепленные в Конституции, их
взаимодействие и равновесие, а также конституционные основы построения
демократического
правового
государства.
Анализируются
также
особенности государственного устройства Узбекистана. Статья полезна
юристам, студентам и специалистам, интересующимся системой
государственного управления.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
25
Ключевые
слова:
Республика
Узбекистан,
государственное
устройство, Конституция, конституционные основы, государственная
власть, верховенство закона, демократическое государство, разделение
властей.
O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng, o‘zining davlat
suvereniteti va mustaqilligi asosida demokratik huquqiy davlat barpo etishga intilib,
konstitutsiyaviy asoslarini yaratdi. 1992 yil 8 dekabrda qabul qilingan O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatning davlat tuzilishi, davlat hokimiyatining
tashkil etilishi va faoliyat yuritish tartibi, fuqarolarning huquq va erkinliklari hamda
majburiyatlarini belgilovchi asosiy qonun sifatida tarixiy ahamiyatga ega bo‘ldi.
Davlat tuzilishi deganda, davlat hokimiyatining tuzilishi, uning tarmoqlarga
bo‘linishi, markaziy va mahalliy hokimiyat organlarining o‘zaro munosabati, hududiy
tuzilma va boshqa konstitutsiyaviy asoslar tushuniladi. O‘zbekiston Respublikasi
o‘zining davlat tuzilishi,
demokratik tamoyillari va huquqiy asoslari bilan xalqaro huquq normalariga
ham mos keladi.
O‘zbekiston Respublikasining davlat tuzilishining konstitutsiyaviy asoslari
O‘zbekiston Respublikasi – suveren, demokratik, huquqiy va ijtimoiy davlat
O‘zbekiston
Respublikasi
Konstitutsiyasining
1-moddasiga
ko‘ra,
O‘zbekiston suveren demokratik respublika hisoblanadi. Konstitutsiyaning 1-
moddasi, 2-moddasi va 14-moddalarida davlatimizning asosiy xususiyatlari belgilab
qo‘yilgan. Davlatimiz demokratik tamoyillarga asoslanadi va xalq davlat
hokimiyatining birdan-bir manbai hisoblanadi (Konstitutsiya, 7-modda).
Davlat hokimiyati bo‘linishi
Konstitutsiyaga ko‘ra, O‘zbekistonda hokimiyat uch tarmoqqa bo‘linadi:
qonun chiqaruvchi (Oliy Majlis), ijro etuvchi (Prezident va Vazirlar Mahkamasi)
hamda sud hokimiyati (Konstitutsiyaning 11-moddasi). Bu bo‘linish hokimiyat
tarmoqlari o‘rtasidagi muvozanat va tormozlash tizimini ta’minlaydi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
26
Qonun chiqaruvchi hokimiyat
Qonun chiqaruvchi hokimiyat O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi orqali
amalga oshiriladi. Oliy Majlis ikki palatali tuzilishga ega: Qonunchilik palatasi va
Senat. Oliy Majlis davlat byudjetini tasdiqlash, qonunlarni qabul qilish va Prezident
faoliyatini parlament nazorati orqali tekshirish vakolatlariga ega.
Ijro etuvchi hokimiyat
Ijro etuvchi hokimiyat O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti boshchiligidagi
tizim orqali amalga oshiriladi. Prezident davlat boshlig‘i, qurolli kuchlar Oliy Bosh
qo‘mondoni hisoblanadi va ijro etuvchi hokimiyatni boshqaradi. Prezident Vazirlar
Mahkamasini shakllantiradi va uning faoliyatini nazorat qiladi.
Sud hokimiyati
Sud hokimiyati mustaqil bo‘lib, uning asosiy vazifasi adolatni qaror toptirish,
fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishdan iborat. Konstitutsiya sudlar
mustaqilligini kafolatlaydi va ularga aralashishga yo‘l qo‘yilmasligini ta’minlaydi.
Davlat tuzilishining hududiy asoslari
O‘zbekiston Respublikasi unitar davlat bo‘lib, hududi bo‘linmas va daxlsizdir
(Konstitutsiyaning
3-moddasi).
Davlatimizning
hududi
Qoraqalpog‘iston
Respublikasi va viloyatlar, Toshkent shahri kabi ma’muriy-hududiy birliklardan
tashkil topgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi O‘zbekiston tarkibida suveren respublika
bo‘lib, o‘z Konstitutsiyasiga ega. U o‘z masalalarini Konstitutsiya va O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi doirasida mustaqil hal qiladi (Konstitutsiyaning 70-
moddasi).
O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy asoslari
Konstitutsiya O‘zbekiston Respublikasining davlat tuzilishi, davlat
hokimiyatini tashkil etish, fuqarolarning huquq va erkinliklari, siyosiy, iqtisodiy va
ijtimoiy tizimining asosiy tamoyillarini belgilovchi hujjatdir. Uning asosiy prinsiplari
quyidagilar:
Xalq suvereniteti — xalq hokimiyatning birdan-bir manbai hisoblanadi;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
27
Demokratik boshqaruv — davlat hokimiyati xalq manfaatlariga xizmat qiladi;
Hokimiyat tarmoqlari bo‘linishi — hokimiyatni suiiste’mol qilishning oldi
olinadi;
Qonun ustuvorligi — barcha davlat organlari va fuqarolar qonunga
bo‘ysunadi;
Fuqarolarning huquq va erkinliklarini kafolatlash — inson huquqlari oliy
qadriyat sifatida e’tirof etiladi.
O‘zbekiston Respublikasining davlat tuzilishi va uning konstitutsiyaviy
asoslari davlatimizning mustaqil rivojlanish yo‘lida huquqiy poydevor bo‘lib xizmat
qiladi. Hokimiyat tarmoqlari bo‘linishi, hududiy yaxlitlik, demokratik va huquqiy
davlat tamoyillari konstitutsiyaviy normalar orqali kafolatlangan. Mamlakatimizda
amalga oshirilayotgan islohotlar aynan ushbu konstitutsiyaviy asoslarga tayangan
holda olib borilmoqda va fuqarolar farovonligi yo‘lida xizmat qilmoqda. Shu bilan
birga, Konstitutsiya davlat va jamiyat taraqqiyotining huquqiy negizi bo‘lib
qolmoqda.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (1992 yil 8 dekabr, so‘nggi o‘zgarishlar
bilan).
2. “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi to‘g‘risida”gi Qonun.
3. Xudoyorov S. “Davlat va huquq nazariyasi” – Toshkent: TDYuI nashriyoti, 2020.
4. Salimov M. “Konstitutsiyaviy huquq” – Toshkent: Adolat nashriyoti, 2019.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti: www.prezident.uz
(ruxsat etilgan materiallar).
