MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
252
XIRURGIK BEMORLARNI PARVARISHLASH
Muallif: Xabibullayeva Muazzamxon Iftixorjon qizi
Rishton Abu Ali ibn sino nomidagi Jamoat Salomatligi
texnikumi o’qtuvchisi
Annotatsiya : Xirurgik bemorlarni parvarishlash — bu jarrohlik amaliyotiga
tayyorlanayotgan yoki operatsiyadan so‘ng tiklanayotgan bemorlarga tibbiy va
hamshiralik yordamini ko‘rsatish jarayonidir.
Kirish
Xirurgik
bemorlarni
parvarishlash
— bu jarrohlik amaliyotiga
tayyorlanayotgan yoki operatsiyadan so‘ng tiklanayotgan bemorlarga tibbiy va
hamshiralik yordamini ko‘rsatish jarayonidir. Bunday parvarish yuqori aniqlik, steril
sharoit va bemor holatiga nisbatan alohida yondashuvni talab etadi. Jarrohlik
bemorlarini to‘g‘ri parvarishlash ularning sog‘ayishiga katta ta’sir ko‘rsatadi.
Asosiy qism
Xirurgik bemorlar bilan ishlash bosqichlari
Xirurgik parvarish uch asosiy bosqichga bo‘linadi:
Operatsiyagacha bo‘lgan davr (preoperatsion bosqich)
Bemorni operatsiyaga tayyorlash, ya’ni to‘liq tekshiruvlar o‘tkazish,
psixologik tayyorgarlik ko‘rish, ovqatlanishni cheklash va dori-darmonlarni qabul
qilishni tartibga solish.
Operatsiya jarayoni (intraoperatsion bosqich)
Hamshira bu davrda steril sharoitga qat’iy rioya qilish, jarrohlik guruhiga
yordam ko‘rsatish va bemorning holatini doimiy nazorat qilish vazifasini bajaradi.
Operatsiyadan keyingi davr (postoperatsion bosqich)
Eng muhim bosqichlardan biri bo‘lib, bemorning holatini tiklash, og‘riqlarni
kamaytirish, infeksiya oldini olish, parhezga rioya qilish va psixologik ko‘makni o‘z
ichiga oladi.
Xirurgik bemorlarni parvarishlashning asosiy yo‘nalishlari
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
253
Toza va gigiyenik sharoitni saqlash
Yaralarni har kuni steril bog‘lamlar bilan almashtirish, qo‘l gigiyenasiga
qat’iy rioya qilish infektsiya xavfini kamaytiradi.
Psixologik yordam
Operatsiyadan oldin va keyin bemorlarda qo‘rquv, xavotir va tushkunlik
holatlari bo‘lishi mumkin. Hamshira ularni ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashi kerak.
Ovqatlanish va suyuqlik rejimi
Operatsiyadan so‘ng bemorlar uchun yengil, oson hazm bo‘ladigan ovqatlar
tavsiya etiladi. Suv balansi ham doimo nazoratda bo‘lishi zarur.
Jismoniy holatni kuzatish
Tana harorati, qon bosimi, puls, nafas olish tezligi muntazam o‘lchanib,
o‘zgarishlar haqida vrachga xabar beriladi.
Murakkab holatlardagi parvarish
Yiringli yaralar — alohida steril vositalardan foydalaniladi.
To‘shak yaralari (prolej) — bemorni har 2 soatda burishtirib turish, maxsus
matraslardan foydalanish zarur.
Nafas olish muammolari — kislorod terapiyasi va nafas mashqlari
qo‘llaniladi.
Xulosa
Xirurgik bemorlarni parvarishlash — bu nafaqat tibbiy bilim, balki
insonparvarlik, sabr-toqat va mas’uliyatni talab qiluvchi jarayondir. Malakali
hamshira bemorning operatsiyadan muvaffaqiyatli chiqishida, tiklanishida muhim rol
o‘ynaydi. Shu sababli har bir tibbiyot xodimi xirurgik parvarish tamoyillarini chuqur
o‘zlashtirishi lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Qodirova M.X. “Pediatriyada allergik kasalliklar”. Toshkent: Tibbiyot, 2020.
2.
World Health Organization (WHO). "Infant Feeding Guidelines for Allergy
Prevention". Geneva, 2021.
3.
Karimova D.K. va boshqalar. “Onalar ovqatlanishi va chaqaloq salomatligi
o‘rtasidagi bog‘liqlik”. O‘zbekiston pediatriya jurnali, 2022.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
254
4.
Ministry of Health. "Ona suti orqali allergik ta’sirlarning oldini olish bo‘yicha
tavsiyalar". Toshkent, 2023.
