MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
329
XUSUSIY MAKTABGACHA TA’LIM LOYIHALARINI DAVLAT
TOMONIDAN MOLIYAVIY RAG’BATLANTIRISH YO’NALISHLARI:
NMTM LOYIHALARI ASOSIDA TAHLIL
Musurmonova Zulayho Qo’chqorboyevna
(O’zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti)
Annotatsiya:Maktabgacha
ta'lim
bolalarning
rivojlanishi
va
kelajakdagi
muvaffaqi
yatlarini
shakllantirishda
hal
qiluvchi
rol
o'ynaydi.
O‘zbekistonda
erta
bolalik
dasturlari
sifati
va
qulayligini
oshirish
uchun
xususiy
sektorning
ishtirokini
kengaytirishga
katta
e’tibor
qaratilmoqda.
Hukumatning
ko'magi
va
str
ategik
tashabbuslari
bilan
ushbu
hamkorlikdagi
sa'yharakatlar
barcha
yosh
o'quvch
ilar
uchun
yanada
inklyuziv
va
samarali
maktabgacha
ta'lim
tizimini
yaratishga
qar
atilgan.
Kalit so'zlar: O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirish,
davlat siyosati, davlat dasturlari va Prezident qarorlari asosida “Nodavlat
maktabgacha ta’lim muassasalari” (Nodavlat maktabgacha ta’lim muassasalari)
loyihalari, Xususiy sektor faolligini oshirishda davlat tomonidan subsidiyalar, soliq
imtiyozlari, imtiyozli kreditlar, binolar va yerlarni ijaraga berish kabi moliyaviy
qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari.
Abstract: Preschool education plays a critical role in shaping children's
development and future success. Uzbekistan is focusing on expanding private sector
participation to improve the quality and accessibility of early childhood programs.
With government support and strategic initiatives, these collaborative efforts aim to
create a more inclusive and effective preschool education system for all young
learners.
Keywords: Development of the preschool education system in Uzbekistan,
projects of "Non-state preschool educational institutions" (Non-state preschool
educational institutions) based on state policy, state programs and presidential
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
330
decrees, financial support measures by the state to increase the activity of the private
sector, such as subsidies, tax breaks, preferential loans, and leasing of buildings and
land.
KIRISH
Maktabgacha yoshdagi bola shaxs sifatida rivojlanishida hal qiluvchi davr
bo‘lib, uning aqliy o‘sishi, ijtimoiylashuvi va keyingi maktab ta’limiga
tayyorgarligiga bevosita ta’sir qiladi. O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimini
rivojlantirishga keyingi yillarda alohida e’tibor qaratilmoqda. Davlat siyosati davlat
maktabgacha ta’lim muassasalaridan tashqari xususiy sektorni rivojlantirish, bu
sohada investitsiya muhitini yaxshilash, xususiy tashabbuslarga ko‘maklashish orqali
ta’lim xizmatlari ko‘lamini kengaytirishni ustuvor vazifa qilib qo‘ydi.
Xususan, davlat dasturlari va Prezident qarorlari asosida “Nodavlat
maktabgacha ta’lim muassasalari” (Nodavlat maktabgacha ta’lim muassasalari)
loyihalari doirasida bir qancha moddiy rag‘batlantirish chora-tadbirlari amalga
oshirilayotgani xususiy maktabgacha ta’lim muassasalarining rivojlanishini
rag‘batlantirmoqda. Xususiy sektor faolligini oshirishda davlat tomonidan
subsidiyalar, soliq imtiyozlari, imtiyozli kreditlar, binolar va yerlarni ijaraga berish
kabi moliyaviy qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari muhim ahamiyat kasb etmoqda.
ADABIYOTLARNI TAHLILI, USLUBI VA NATIJA:
Nodavlat maktabgacha ta’lim muassasalari (NMTM)
sohasidagi
loyihalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat siyosatida quyidagi asosiy moliyaviy
rag‘batlantirish yo‘nalishlari ajralib turadi:
1.
Davlat subsidiyalari ajratilishi
– Muayyan ijtimoiy guruhlarga xizmat
ko‘rsatadigan xususiy bog‘chalarga o‘quvchi boshiga subsidiya ajratish tizimi yo‘lga
qo‘yilgan.
2.
Imtiyozli kreditlar taqdim etilishi
– Xususiy maktabgacha ta’lim
muassasalari tashkil etish istagidagi tadbirkorlarga past foizli yoki foizsiz kreditlar
ajratiladi (ayniqsa, “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlari doirasida).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
331
3.
Yer va bino ajratishda imtiyozlar
– Bo‘sh turgan davlat mulkidagi
bino-inshootlar va yer maydonlari xususiy MTM ochmoqchi bo‘lgan tadbirkorlarga
ochiq tanlov asosida uzoq muddatli ijaraga beriladi.
4.
Soliq imtiyozlari
– Yangi tashkil etilgan NMTMlarga bir necha yil
davomida soliqdan ozod etish yoki soliq stavkalarini pasaytirish orqali
rag‘batlantirish choralarini ko‘rish.
5.
Grant va homiylik mexanizmlari
– Ijtimoiy sheriklik asosida xususiy
sektor va xalqaro donor tashkilotlar ishtirokidagi loyihalarni moliyaviy qo‘llab-
quvvatlash.
NMTM loyihalari asosida olib borilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki,
moliyaviy rag‘batlar xususiy sektorning faolligini oshirishda muhim omil bo‘lib
xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini
yanada takomillashtirish, shaffoflikni oshirish va hududiy tenglikni ta’minlash
hozirgi kundagi asosiy vazifalardan biridir.
XULOSA:
Xususiy maktabgacha ta’lim muassasalarini davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-
quvvatlash – ijtimoiy infratuzilmani kengaytirish, bolalar ta’lim sifati va qamrovini
oshirishga xizmat qiluvchi muhim omil bo‘lib, bu borada NMTM loyihalari asosida
tajriba va tahlillarni chuqurlashtirish zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4276-son qarori, 08.04.2019.
2.
O‘zbekiston Respublikasi “Davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risida”gi qonuni,
2019.
3.
Maktabgacha taʼlim agentligi hisobot ma’lumotlari, 2023–2024 yillar.
4.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi tahlillari.
5.
UNICEF hamda YUNESCOning O‘zbekistondagi maktabgacha taʼlimga oid
hisobotlari.
Vebsayt:
1. https:xabar.uz/xhwa
2.lex.uz 313-son 31.05.2024 3.bilimlar.uz
