MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
236
SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINI
RIVOJLANISHIDA -
YAPONIYA TAJRIBASI.
Abdurahmonov Zafar Batirovich – Bojxona instituti, Axborot texnologiyalari
va matematika kafedrasi, katta o‘qituvchi, tel: +998909630306,
e-mail: ucell1@mail.ru
Qurbonov Jasurbek Shuxratjonovich – Bojxona instituti, Bojxona ishi
fakulteti, 2-kurs YuP-123-guruh kursanti tel: +998948280807,
e-mail: qurbonovjasurbek521@mail.com
Annotatsiya: Mazkur maqolada Yaponiya davlatining sun’iy intellekt (SI)
sohasida erishgan yutuqlari, muammolari va istiqbolli rejalari yoritiladi. Shuningdek,
Yaponiyaning sun’iy intellekt sohasidagi tajribasi, texnologik yutuqlari va bu boradagi
siyosiy strategiyalari tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, Yaponiya tajribasi, texnologik innovatsiyalar,
robototexnika, avtomatlashtirish, ma'lumotlar tahlili, Turing testi, raqamli
transformatsiya, Yaponiya SI strategiyasi, kiberxavfsizlik.
ЯПОНСКИЙ ОПЫТ РАЗВИТИЯ ИСКУССТВЕННОГО
ИНТЕЛЛЕКТА.
Абдураҳмонов Зафар Батырович – Таможенный институт, Кафедра
информационных технологий и математики, старший преподаватель,
Курбонов Жасурбек Шухратжонович – Таможенный институт,
факультет таможенного дела, курсант 2 курса группы ЮП-123 тел:
+998948280807, e-mail: qurbonovjasurbek521@mail.com
Аннотация. В статье рассматриваются достижения, проблемы и
планы на будущее правительства Японии в области искусственного интеллекта
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
237
(ИИ). Также был проанализирован опыт Японии в области искусственного
интеллекта, технологические достижения и политические стратегии в этом
направлении.
Ключевые слова: искусственный интеллект, японский опыт,
технологические инновации, робототехника, автоматизация, аналитика
данных, тест Тьюринга, цифровая трансформация, стратегия Японии в
области СИ, кибербезопасность.
THE JAPANESE EXPERIENCE IN THE DEVELOPMENT OF
ARTIFICIAL INTELLIGENCE.
Abduraxmonov Zafar Batyrovich - Customs Institute, Department of
Information Technologies and Mathematic
s, Senior Lecturer, tel:
+998909630306, e-mail
: ucell1.ru
Kurbonov Jasurbek Shukhratjonovich
– Customs Institute, Faculty of
Customs Affairs, 2nd year cadet of group YuP-123 tel: +9989948280807,
e-mail: qurbonovjasurbek521@mail.com
Abstract: This article examines the achievements, challenges, and future plans
of the Japanese government in the field of artificial intelligence (AI). It also analyzes
Japan's experience, technological achievements, and policy strategies in the field of
AI.
Keywords: Artificial intelligence, Japanese experience, technological
innovation, robotics, automation, data analytics, Turing test, digital transformation,
Japan’s SI strategy, cybersecurity.
Kirish.
Yaponiya texnologik rivojlanishda yetakchi davlatlardan biri sifatida
sun’iy intellektni ishlab chiqish va joriy etishda sezilarli muvaffaqiyatlarga erishgan.
Mamlakatda SI texnologiyalari sanoat, xizmat ko‘rsatish, tibbiyot, ta’lim va kundalik
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
238
hayotda keng qo‘llanilmoqda. Yaponiya hukumati SI strategiyasini ishlab chiqib, uni
amalga oshirish uchun turli dastur va loyihalarni qo‘llab-quvvatlamoqda. Shu
jumladan, sun’iy intellekt asosida avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish tizimlari, aqlli
robototexnika va avtomatlashtirilgan transport vositalari faol rivojlantirilmoqda.
Shuningdek, Yaponiya sun’iy intellektni ijtimoiy muammolarni hal qilishda, xususan,
keksayib borayotgan aholining parvarishi va xizmat ko‘rsatishda qo‘llamoqda.
Mamlakatda ilg’or universitetlar va tadqiqot markazlari sun’iy intellekt bo‘yicha ilmiy
izlanishlar olib bormoqda. Shu bilan birga, SI texnologiyalarining ijtimoiy-axloqiy
jihatlari va xavfsizlik muammolari ham dolzarb masala sifatida muhokama
qilinmoqda. Yaponiya tajribasi dunyo miqyosida sun’iy intellektni rivojlantirish va
undan samarali foydalanish yo‘nalishida muhim o‘rnak bo‘lib xizmat qiladi. Yaponiya
tajribasi sun’iy intellektni rivojlantirishning innovatsion yondashuvlari va ijtimoiy
integratsiya masalalariga doir qimmatli bilim va tajribalarni taqdim etadi.
Asosiy qism.
Sun’iy intellekt (SI) – bugungi kunda dunyo ilm-fani va
texnologiyalarining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Yaponiyada sun’iy
intellekt texnologiyalari rivoji jahon miqyosida e’tirof etilgan va boshqa davlatlarga
o‘rnak
bo‘lib
xizmat
qilmoqda.
Yaponiyada
sun’iy
intellekt
rivoji
XX asrning o‘rtalaridan boshlangan bo‘lib, dastlab robototexnika va avtomatlashtirish
sohasida katta qadamlar tashlangan. Bugungi kunda esa SI texnologiyalari sanoat,
sog’liqni saqlash, transport va xizmat ko‘rsatish sohalariga keng tatbiq etilmoqda.
Yaponiyada sun’iy intellekt rivojini rag‘batlantirish uchun maxsus davlat dasturlari va
strategiyalar ishlab chiqilgan.
Jumladan, 2017 yilda qabul qilingan “Sun’iy intellekt milliy strategiyasi”
mamlakatda SI rivojlanishida innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan hujjat
hisoblanadi. Yaponiya sun’iy intellekt texnologiyalari sohasida bir qancha muhim
yutuqlarga erishdi. Robototexnika, tibbiyotda avtomatlashtirilgan diagnostika va aqlli
transport tizimlari kabi sohalarda ilg‘or ishlanmalar amalga oshirilgan. Yaponiyada
sun’iy intellekt AQSh, Yevropa Ittifoqi va Janubiy Koreya kabi davlatlar bilan SI
texnologiyalarini birgalikda ishlab chiqish va tajriba almashish loyihalari asosida
rivojlanmoqda. Yaponiya sun’iy intellekt texnologiyalariga katta e’tibor berib
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
239
kelmoqda. O‘tgan asrning 80-yillaridan boshlab mamlakat robototexnika va
avtomatlashtirish sohasida sezilarli yutuqlarga erishgan. Bugungi kunda Yaponiya
dunyo bo‘ylab robototexnika va avtomatlashtirish yetakchilaridan biri sifatida e’tirof
etiladi. Yaponiya hukumati sun’iy intellekt rivojlanishini milliy siyosat darajasida
qo‘llab-quvvatlaydi.
Xususan, 2017-yilda qabul qilingan “Sun’iy intellekt asosiy strategiyasi”
mamlakatning texnologik rivojlanish yo‘nalishini belgilab berdi. Bu strategiyada inson
resurslarini tayyorlash, ilmiy-tadqiqot ishlarini rivojlantirish va raqamli infratuzilmani
mustahkamlash asosiy yo‘nalishlar sifatida ko‘rsatilgan. Yaponiyaning robototexnika
sohasidagi muvaffaqiyatlari dunyo miqyosida e’tirof etilgan. Toyota, Sony va Honda
kabi kompaniyalar robototexnikalarni ishlab chiqarishda yetakchi o‘rinni egallaydi.
Asimo va Pepper kabi mashhur robotlar inson bilan muloqot qilish va oddiy vazifalarni
bajarish qobiliyatiga ega.
Yaponiya
kompaniyalari
sun’iy
intellekt
texnologiyalaridan foydalanib, ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga katta e’tibor
qaratmoqda. Masalan, Toyota kompaniyasi ishlab chiqarish jarayonlarida
avtomatlashtirilgan robotlardan foydalanmoqda. Sony kompaniyasi esa AI tahlil
texnologiyalarini musiqiy kontent yaratishda foydalanib kelmoqda. Yaponiyaning
nufuzli universitetlari, jumladan, Tokio universiteti va Kyushu universiteti, sun’iy
intellekt texnologiyalarini tadqiq qilish va rivojlantirish bo‘yicha yetakchi
markazlardir. Ular raqamli texnologiyalar va robototexnika sohasida yangi
yondashuvlar ishlab chiqilgan.
Hulosa.
Yaponiya jamiyati sun’iy intellekt va robototexnikani qabul qilishda
boshqa mamlakatlardan farq qiladi. Robotlar nafaqat ishlab chiqarishda, balki xizmat
ko‘rsatish va kundalik hayotda ham faol qo‘llanilmoqda. Bu holat SI
texnologiyalarining
ijtimoiy
integratsiyasi
muvaffaqiyatli
kechayotganligini
ko‘rsatadi.
Yaponiya sun’iy intellektni joriy qilishda boshqa mamlakatlar uchun tajriba
maydoni hisoblanadi. Mamlakatning avtomatlashtirish va robototexnika sohasidagi
yutuqlari global miqyosda texnologik rivojlanishga hissa qo‘shmoqda.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
240
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR VA ILMIY MANBALAR:
1.
«Fifth
Generation
Computer
Systems
(FGCS)»
loyihasi.
( https://www.geeksforgeeks.org/fifth-generation-of-computers/)
2. «Prolog and its Applications: A Japanese Perspective» – kitobi, yozuvchi, Fumio
Mizoguchi.
(https://www.ebay.com/itm/364704258479)
3. «ABCI 3.0: Evolution of the leading AI infrastructure in Japan».
Society- 5.0 konsepsiyasi
.
(https://www.researchgate.net/publication/385823118_ABCI_30_Evolution_of_the_l
eading_AI_infrastructure_in_Japan)
4. «The advent of medical artificial intelligence: lessons from the Japanese approach»
– PMC
(
Programmable
Machine
Control
)
.
Journal
of
intensive
care
(https://jintensivecare.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40560-020-00452-5)
5. «Japan to develop generative AI to speed scientific discovery» – Nikkei Asia.
(https://asia.nikkei.com/Business/Technology/Japan-to-develop-generative-AI-to-
speed-scientific-discovery)
6. «The Land of the Rising AI: Japan’s AI Development Journey»
(https://www.shinkalabs.com/blog/230718-japan-ai-history)
