MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
156
KOMPYUTER TARMOQLARINI ADMINISTRATORLASH:
NAZARIY VA AMALIY JIHATLAR
Andijon shahar 1 son politexnikumi
Ichlab chiqarish ta‘lim ustasi Kompyuter tarmoqlari operatori
Mavlyanova Soxibaxon Axatovna
Tel: +998 91 607 47 83
Pochta: SoxibaxonMavlaynova@gmail.com
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqola zamonaviy axborot texnologiyalari davrida
kompyuter tarmoqlarini administratorlashning nazariy asoslari va amaliy jihatlarini
atroflicha tahlil qiladi. Maqolada tarmoq administratorining vazifalari, tarmoq
infratuzilmasini loyihalash, o'rnatish, sozlash, monitoring qilish va xavfsizligini
ta'minlash bo'yicha asosiy tamoyillar yoritilgan. Shuningdek, tarmoqni boshqarishda
qo'llaniladigan zamonaviy texnologiyalar, dasturiy va apparat vositalari,
nosozliklarni bartaraf etish usullari hamda kiberxavfsizlikning dolzarb masalalariga
alohida e'tibor qaratilgan. Bulutli hisoblashlar, virtuallashtirish, dasturiy ta'minot
bilan aniqlangan tarmoqlar (SDN) kabi yangi tendensiyalar va ularning tarmoq
administratsiyasiga ta'siri ham ko'rib chiqilgan. Maqola axborot texnologiyalari
sohasi mutaxassislari, talabalar, tadqiqotchilar va tarmoq administratsiyasi bilan
qiziquvchi keng jamoatchilik uchun mo'ljallangan bo'lib, sohadagi bilim va
ko'nikmalarni chuqurlashtirishga yordam beradi.
Kalit so'zlar: Kompyuter tarmoqlari, tarmoq administratsiyasi, tarmoq
infratuzilmasi, kiberxavfsizlik, tarmoq monitoringi, nosozliklarni bartaraf etish,
router, switch, server, IP-manzil, DNS, DHCP, VPN, firewall, virtuallashtirish, bulutli
hisoblashlar, SDN.
Kirish
Bugungi kunda axborot texnologiyalari har qanday tashkilot, korxona va
ijtimoiy hayotning ajralmas qismiga aylangan. Global axborot makonining kengayishi
va raqamli iqtisodiyotning shakllanishi bilan kompyuter tarmoqlari zamonaviy
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
157
jamiyatning "qon tomirlari" vazifasini bajarmoqda. Elektron pochta, veb-ilovalar,
bulutli xizmatlar, onlayn savdo, masofaviy ish va ta'lim kabi ko'plab jarayonlar tarmoq
infratuzilmasining uzluksiz va samarali ishlashiga bog'liq. Tarmoqlarning uzluksiz,
samarali va xavfsiz ishlashini ta'minlash esa malakali tarmoq administratorlarining
zimmasidagi asosiy vazifadir.
Kompyuter tarmoqlarini administratorlash – bu tarmoq infratuzilmasini
loyihalash, o'rnatish, konfiguratsiya qilish, boshqarish, monitoring qilish, nosozliklarni
bartaraf etish va xavfsizligini ta'minlashni o'z ichiga olgan murakkab jarayonlar
majmuidir. Bu jarayon nafaqat texnik bilimlarni, balki tizimli fikrlash, muammolarni
hal qilish qobiliyati va doimiy o'rganishni ham talab qiladi. Ushbu maqola kompyuter
tarmoqlarini administratorlashning asosiy nazariy va amaliy jihatlarini ko'rib
chiqishga, tarmoq administratorining zamonaviy sharoitlardagi rolini yoritishga,
shuningdek, sohadagi yangi tendensiyalarni tahlil qilishga qaratilgan.
Tarmoq administratorining vazifalari va mas'uliyatlari
Tarmoq
administratori
– bu tashkilotning kompyuter tarmoqlari
infratuzilmasini boshqaruvchi va texnik jihatdan qo'llab-quvvatlovchi mutaxassis.
Uning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
1.
Tarmoqni loyihalash va o'rnatish:
Tashkilotning joriy va kelajakdagi ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda tarmoq
topologiyasini (yulduz, halqa, shina, to'r) tanlash va loyihalash.
IP-manzillash sxemasini (IPv4, IPv6, subnetting) rejalashtirish va amalga
oshirish.
Tarmoq uskunalarini (routerlar, switchlar, serverlar, kirish nuqtalari,
faervollar) tanlash, sotib olish va fizik jihatdan o'rnatish.
Kabel tizimlarini (strukturaviy kabellash, optik tolali kabellar, simsiz
tarmoqlar) yotqizish va ulash.
Tarmoq diagrammalarini va hujjatlarini yaratish.
2.
Tarmoqni konfiguratsiya qilish:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
158
Tarmoq qurilmalarini (routerlar, switchlar, simsiz kirish nuqtalari) to'g'ri
sozlash, jumladan, asosiy konfiguratsiyalar, yo'naltirish protokollari (RIP, OSPF,
EIGRP, BGP), VLAN (Virtual Local Area Network) larni yaratish va boshqarish.
Tarmoq protokollarini (TCP/IP, DNS, DHCP, HTTP/HTTPS, FTP, SSH)
konfiguratsiya qilish.
Xizmat sifati (QoS) mexanizmlarini sozlash orqali muhim trafikka ustuvorlik
berish.
3.
Serverlarni boshqarish:
Fayl serverlari, veb-serverlar (Apache, Nginx, IIS), pochta serverlari
(Exchange, Postfix), ma'lumotlar bazasi serverlari (MySQL, PostgreSQL, SQL Server)
kabi turli xil server operatsion tizimlarini (Windows Server, Linux distributivlari -
Ubuntu Server, CentOS, Red Hat) o'rnatish, sozlash va ularning uzluksiz ishlashini
ta'minlash.
Virtualizatsiya texnologiyalaridan (VMware vSphere, Microsoft Hyper-V,
KVM) foydalanib, virtual serverlarni yaratish va boshqarish.
Bulutli platformalarda (AWS, Azure, Google Cloud) virtual mashinalar va
konteynerlarni (Docker, Kubernetes) boshqarish.
4.
Foydalanuvchilarni boshqarish:
Tarmoq resurslariga kirish huquqlarini belgilash va boshqarish (Access Control
Lists - ACLs).
Foydalanuvchi hisoblarini yaratish, o'zgartirish va o'chirish.
Katalog xizmatlarini (Active Directory, LDAP) sozlash va boshqarish.
Guruh siyosatlarini (Group Policy Objects - GPO) joriy etish va qo'llash.
5.
Tarmoq monitoringi:
Tarmoq trafigini kuzatish va tahlil qilish (SNMP, NetFlow, sFlow).
Tarmoq qurilmalarining holatini (CPU yuklanishi, xotira ishlatilishi, interfeys
holati) tekshirish.
Ish faoliyatini tahlil qilish va potentsial muammolarni oldindan aniqlash.
Buning uchun turli monitoring dasturlari (masalan, Zabbix, Nagios, PRTG,
SolarWinds) qo'llaniladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
159
Log-fayllarni yig'ish va tahlil qilish.
6.
Nosozliklarni bartaraf etish:
Tarmoqdagi nosozliklarni (masalan, ulanish yo'qligi, sekin ishlash, ma'lumotlar
yo'qolishi, server ishdan chiqishi) aniqlash, tashxislash va qisqa muddatda bartaraf
etish.
Diagnostika vositalari (ping, tracert, ipconfig/ifconfig, netstat, nslookup,
Wireshark, Nmap) yordamida muammoning ildiz sababini topish.
7.
Kiberxavfsizlikni ta'minlash:
Tarmoqni ruxsatsiz kirish, viruslar, zararli dasturlar (malware), fishing
hujumlari va kiberhujumlardan himoya qilish.
Faervollarni (Firewall) sozlash va boshqarish (paket filtrlash, holatli tekshirish,
ilova darajasidagi faervollar).
VPN (Virtual Private Network) larni o'rnatish va boshqarish orqali masofaviy
foydalanuvchilar va filiallar uchun xavfsiz ulanishni ta'minlash.
Intrusion Detection Systems (IDS) va Intrusion Prevention Systems (IPS) larni
joriy etish va boshqarish.
Xavfsizlik siyosatlarini ishlab chiqish va joriy etish, foydalanuvchilarni
xavfsizlik qoidalari bo'yicha o'qitish.
Muntazam xavfsizlik auditlari va zaifliklarni baholashni o'tkazish.
Ma'lumotlarni shifrlash (encryption) va autentifikatsiya mexanizmlarini
qo'llash (RADIUS, TACACS+).
8.
Ma'lumotlarni zaxiralash va tiklash:
Muhim ma'lumotlarning (serverlar, ma'lumotlar bazalari, konfiguratsiya
fayllari) zaxira nusxalarini yaratish va ularni xavfsiz joyda saqlash.
Favqulodda vaziyatlarda (apparat nosozligi, ma'lumotlar
yo'qolishi,
kiberhujum) ma'lumotlarni tez va samarali tiklash tizimini yo'lga qo'yish.
9.
Hujjatlashtirish:
Tarmoq konfiguratsiyasi, topologiyasi, IP-manzillash sxemasi, xavfsizlik
siyosatlari, server sozlamalari, nosozliklarni bartaraf etish tartiblari va boshqa muhim
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
160
ma'lumotlarni batafsil hujjatlashtirish. Bu tarmoqni boshqarishda va yangi xodimlarni
o'qitishda muhim ahamiyatga ega.
10.
Avtomatlashtirish:
Takrorlanuvchi vazifalarni (masalan, konfiguratsiya o'zgarishlari, monitoring
skriptlari, dasturiy ta'minotni yangilash) avtomatlashtirish uchun skriptlar (Python,
PowerShell, Bash) va avtomatlashtirish vositalaridan (Ansible, Puppet, Chef)
foydalanish.
Tarmoq infratuzilmasi komponentlari
Kompyuter tarmoqlari turli komponentlardan tashkil topgan murakkab
tizimlardir. Ularning to'g'ri ishlashi va o'zaro aloqasi tarmoq administratorining asosiy
vazifasidir.
Routerlar (marshrutizatorlar):
Turli tarmoqlarni (masalan, ichki lokal
tarmoqni internetga) bir-biriga bog'laydigan va ma'lumot paketlarini optimal yo'nalish
bo'yicha yo'naltiruvchi qurilmalar. Ular IP-manzillar asosida ishlaydi va tarmoqlararo
aloqani ta'minlaydi. Routerlar statik yoki dinamik yo'naltirish protokollari (RIP, OSPF,
EIGRP, BGP) yordamida yo'naltirish jadvallarini tuzadi.
Switchlar (kommutatorlar):
Lokal tarmoq ichidagi qurilmalarni
(kompyuterlar, serverlar, printerlar) bir-biriga bog'laydigan va ma'lumot paketlarini
MAC-manzillar asosida yetkazib beruvchi qurilmalar. Switchlar ma'lumotlarni faqat
kerakli portga yuborish orqali tarmoq samaradorligini oshiradi. Ular boshqariladigan
(managed) va boshqarilmaydigan (unmanaged) turlarga bo'linadi. Boshqariladigan
switchlar VLAN, QoS, port xavfsizligi kabi funksiyalarni qo'llab-quvvatlaydi.
Serverlar:
Tarmoq foydalanuvchilariga turli xizmatlar (fayl saqlash, veb-
sayt joylashtirish, elektron pochta, ma'lumotlar bazasi, DNS, DHCP, domen
xizmatlari) taqdim etuvchi kuchli kompyuterlar. Serverlar odatda yuqori unumdorlik,
ishonchlilik va xavfsizlik talablariga javob beradi.
Ishchi stansiyalar:
Tarmoqqa ulangan foydalanuvchi kompyuterlari, ular
orqali foydalanuvchilar tarmoq resurslariga kirishadi.
Kabel tizimlari:
Ma'lumotlarni uzatish uchun ishlatiladigan fizik muhit.
Bularga misol qilib, burama juft kabellar (Cat5e, Cat6, Cat7), optik tolali kabellar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
161
(multimode, single-mode) va simsiz tarmoqlar (Wi-Fi) kiradi. Kabel tizimining to'g'ri
loyihalashtirilishi va o'rnatilishi tarmoqning ishonchliligi va tezligini ta'minlaydi.
Tarmoq dasturiy ta'minoti:
Tarmoq operatsion tizimlari (masalan,
Windows Server, Linux distributivlari), tarmoq xizmatlari (DNS, DHCP), monitoring
va boshqaruv dasturlari, xavfsizlik dasturlari (antivirus, IDS/IPS).
Faervollar (Firewall):
Tarmoqqa kiruvchi va chiquvchi trafikni nazorat
qiluvchi, ruxsatsiz kirishlarni bloklovchi dasturiy yoki apparat qurilmalar.
Kirish nuqtalari (Access Points):
Simsiz qurilmalarni (smartfonlar,
noutbuklar) simsiz tarmoqqa ulash imkonini beruvchi qurilmalar.
Yuk balanserlari (Load Balancers):
Kiruvchi trafikni bir nechta
serverlar o'rtasida taqsimlash orqali tarmoqning unumdorligi va ishonchliligini
oshiruvchi qurilmalar.
Tarmoq xavfsizligi
Tarmoq xavfsizligi – bu tarmoq resurslarini ruxsatsiz kirish, foydalanish,
o'zgartirish, yo'q qilish yoki oshkor qilishdan himoya qilishni ta'minlovchi chora-
tadbirlar majmuidir. Tarmoq administratorining eng muhim vazifalaridan biri
kiberxavfsizlikni ta'minlashdir.
Faervollar (Firewall):
Tarmoqqa kiruvchi va chiquvchi trafikni
belgilangan qoidalar asosida filtrlash orqali tarmoqni himoya qiladi. Ular paket
filtrlash, holatli tekshirish (stateful inspection) va ilova darajasidagi filtrlash
(application-level filtering) kabi funksiyalarni bajarishi mumkin.
VPN (Virtual Private Network):
Ochiq tarmoq (masalan, internet) orqali
xavfsiz va shifrlangan (IPsec, SSL/TLS) ulanishni yaratish imkonini beradi. Bu
masofaviy foydalanuvchilar yoki filiallar uchun korporativ tarmoqqa xavfsiz kirishni
ta'minlaydi.
Antivirus va zararli dasturlarga qarshi vositalar:
Tarmoqqa kiruvchi
va chiquvchi fayllarni skanerlash, viruslar, troyanlar, shpion dasturlar va boshqa zararli
dasturlarni aniqlash va yo'q qilish. Endpoint Detection and Response (EDR) tizimlari
ham keng qo'llaniladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
162
Kirishni
boshqarish
(Access
Control):
Foydalanuvchilarni
autentifikatsiya qilish (ularning kimligini tasdiqlash, masalan, parol, ikki faktorli
autentifikatsiya) va avtorizatsiya qilish (ularga qanday resurslarga kirishga ruxsat
berish) mexanizmlari. Rolga asoslangan kirishni boshqarish (Role-Based Access
Control - RBAC) keng tarqalgan.
Intrusion Detection Systems (IDS) va Intrusion Prevention Systems
(IPS):
Tarmoq trafigini shubhali faoliyat yoki hujum belgilari uchun kuzatuvchi
tizimlar. IDS faqat ogohlantirish beradi, IPS esa shubhali trafikni bloklaydi.
Xavfsizlik siyosatlari:
Tashkilot ichida xavfsizlik qoidalarini belgilovchi
va ularga rioya etilishini ta'minlovchi hujjatlar. Masalan, parol siyosati,
ma'lumotlardan foydalanish siyosati, mobil qurilmalar siyosati.
Muntazam yangilanishlar (Patch Management):
Operatsion tizimlar,
dasturiy ta'minot va tarmoq qurilmalarining dasturiy ta'minotini muntazam yangilab
borish, xavfsizlikdagi zaifliklarni (vulnerabilities) bartaraf etish.
Ma'lumotlarni shifrlash (Data Encryption):
Ma'lumotlarni uzatish va
saqlashda ularni shifrlash orqali ruxsatsiz kirishdan himoya qilish.
Xavfsizlik axborot va hodisalarni boshqarish (SIEM - Security
Information and Event Management):
Tarmoq qurilmalari va serverlardan log-
fayllarni yig'ish, tahlil qilish va xavfsizlik hodisalarini aniqlash uchun
markazlashtirilgan tizim.
DDoS hujumlaridan himoya:
Tarmoqni taqsimlangan xizmatdan voz
kechish (DDoS) hujumlaridan himoya qilish mexanizmlari.
Nosozliklarni bartaraf etish metodologiyasi
Tarmoq administratorining muhim ko'nikmalaridan biri – tarmoqdagi
nosozliklarni tez va samarali bartaraf etishdir. Buning uchun tizimli yondashuv va aniq
metodologiya talab etiladi. Ko'pincha, OSI (Open Systems Interconnection)
modelining yetti qatlami nosozliklarni bartaraf etishda asosiy yo'riqnoma bo'lib xizmat
qiladi.
1.
Muammoni aniqlash:
o
Foydalanuvchilarning shikoyatlarini tinglash va ularni to'g'ri tushunish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
163
o
Tarmoq monitoringi tizimlaridan (Zabbix, Nagios) ogohlantirishlarni
tekshirish.
o
Muammoning ko'lami va ta'sirini aniqlash (bir foydalanuvchiga ta'sir
qiladimi yoki butun tarmoqqa).
2.
Ma'lumotlarni yig'ish:
o
Nosozlik haqida batafsil ma'lumot to'plash: qachon boshlangan, qanday
o'zgarishlar sodir bo'lgan, qaysi qurilmalar yoki xizmatlar ta'sirlangan.
o
Qurilmalarning log-fayllarini, konfiguratsiya ma'lumotlarini tekshirish.
o
Foydalanuvchidan qo'shimcha ma'lumotlarni so'rash.
3.
Gipoteza yaratish:
o
Muammoning mumkin bo'lgan sabablari haqida farazlar ilgari surish.
Masalan, "kabel uzilgan", "IP-manzil konflikti", "DNS server ishlamayapti", "faervol
bloklayapti".
o
Eng oddiy va ehtimoliy sabablardan boshlash.
4.
Gipotezani tekshirish:
o
Farazlarni tekshirish uchun diagnostika vositalari va testlarni qo'llash.
o
OSI modeliga asoslangan tekshirish:
1-qavat (Fizik):
Kabel ulanishini, LED indikatorlarini, tarmoq
kartasining holatini tekshirish. (ping buyrug'i bilan ulanishni tekshirish).
2-qavat (Kanal):
MAC-manzillarni, switchning MAC-jadvalini,
VLAN sozlamalarini tekshirish. (arp -a, show mac address-table (Cisco) buyruqlari).
3-qavat (Tarmoq):
IP-manzillar, subnet maskalar, shlyuz
(gateway) sozlamalarini tekshirish. (ipconfig /all (Windows), ifconfig (Linux), route
print, traceroute/tracert buyruqlari).
4-qavat (Transport):
Portlar, TCP/UDP ulanishlarini tekshirish.
(netstat, telnet buyruqlari).
5-7-qavatlar (Sessiya, Taqdimot, Ilova):
Ilova darajasidagi
xizmatlarning (DNS, HTTP, FTP) ishlashini tekshirish. (nslookup, dig, veb-brauzer
orqali kirish).
o
Paket analizatorlari (Wireshark) yordamida trafikni tahlil qilish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
164
o
Tarmoq skanerlari (Nmap) yordamida ochiq portlar va xizmatlarni
aniqlash.
5.
Yechimni amalga oshirish:
o
Muammoning sababi aniqlangach, uni bartaraf etish uchun tegishli chora-
tadbirlarni qo'llash (masalan, kabelni almashtirish, IP-manzilni to'g'irlash, DNS
serverni qayta ishga tushirish, faervol qoidalarini o'zgartirish).
o
O'zgarishlarni amalga oshirishdan oldin zaxira nusxasini olish.
6.
Tekshirish:
o
Muammo bartaraf etilganligiga ishonch hosil qilish.
o
Tarmoqning normal ishlashini, ta'sirlangan xizmatlarning tiklanganligini
tekshirish.
o
Foydalanuvchidan muammoning hal bo'lganligini tasdiqlashini so'rash.
7.
Hujjatlashtirish:
o
Muammo, uning sababi, bartaraf etish yo'llari va amalga oshirilgan
o'zgarishlarni batafsil hujjatlashtirish. Bu kelajakda shunga o'xshash vaziyatlarning
oldini olish va tezroq hal qilish uchun muhim ma'lumot bazasini yaratadi.
Yangi tendensiyalar va kelajak
Kompyuter tarmoqlari sohasi doimiy rivojlanishda bo'lib, tarmoq
administratsiyasiga ham yangi tendensiyalar ta'sir ko'rsatmoqda:
Bulutli
hisoblashlar
(Cloud
Computing):
Tashkilotlar
infratuzilmasining bir qismi yoki to'liq qismi bulutga ko'chirilmoqda (IaaS, PaaS,
SaaS). Tarmoq administratorlari endi nafaqat lokal tarmoqlarni, balki bulutli
tarmoqlarni (Virtual Private Cloud - VPC) ham boshqarishlari kerak.
Virtuallashtirish (Virtualization):
Serverlar, saqlash tizimlari va tarmoq
funksiyalarini virtuallashtirish (NFV - Network Function Virtualization) tarmoqni
boshqarishni yanada moslashuvchan va samarali qiladi.
Dasturiy ta'minot bilan aniqlangan tarmoqlar (SDN - Software-
Defined Networking):
Tarmoq boshqaruvini apparatdan ajratish orqali tarmoqni
markazlashtirilgan dasturiy ta'minot yordamida boshqarish imkonini beradi. Bu
tarmoqni avtomatlashtirish va konfiguratsiya qilishni soddalashtiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
165
DevOps va NetDevOps:
Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish (DevOps)
amaliyotlarini tarmoq administratsiyasiga qo'llash, tarmoq konfiguratsiyasini kod
sifatida boshqarish (Infrastructure as Code) va avtomatlashtirish.
Kiberxavfsizlikning murakkablashuvi:
Kiberhujumlarning tobora
murakkablashib borishi tarmoq administratorlaridan doimiy ravishda yangi himoya
mexanizmlarini o'rganish va joriy etishni talab qiladi. Sun'iy intellekt va mashinani
o'rganish kiberxavfsizlikda ham qo'llanilmoqda.
IoT (Internet of Things) va Edge Computing:
Ko'plab qurilmalarning
tarmoqqa ulanishi va ma'lumotlarni tarmoq chetida (edge) qayta ishlash zarurati
tarmoq infratuzilmasiga yangi talablar qo'ymoqda.
Xulosa
Kompyuter tarmoqlarini administratorlash zamonaviy axborot jamiyatida hal
qiluvchi ahamiyatga ega bo'lgan murakkab va mas'uliyatli sohadir. Tarmoq
administratorlari tashkilotlarning raqamli infratuzilmasining uzluksiz, samarali va
xavfsiz ishlashini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Ushbu sohada muvaffaqiyatga
erishish uchun nazariy bilimlarni chuqur o'zlashtirish bilan birga, doimiy amaliy
ko'nikmalarni rivojlantirish, zamonaviy texnologiyalardan xabardor bo'lish va
kiberxavfsizlikka alohida e'tibor qaratish zarur.
Kelajakda tarmoq administratsiyasi bulutli hisoblashlar, virtuallashtirish,
dasturiy ta'minot bilan aniqlangan tarmoqlar (SDN) va avtomatlashtirish
texnologiyalari
bilan
yanada
integratsiyalashib
boradi.
Bu
esa
tarmoq
administratorlaridan yangi ko'nikmalar va doimiy malaka oshirishni talab qiladi.
Ushbu maqolada keltirilgan ma'lumotlar tarmoq administratsiyasi sohasiga
qiziquvchilar va mutaxassislar uchun foydali bo'ladi degan umiddamiz, shuningdek,
ularni sohadagi bilim va ko'nikmalarini yanada chuqurlashtirishga undaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Tanenbaum, A. S., & Wetherall, D. J. (2011).
Computer Networks
(5th ed.).
Pearson Education.
2.
Odom, W. (2013).
CCNA Routing and Switching Official Cert Guide, Volume 1
.
Cisco Press.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
166
3.
Zucker, S. (2017).
CompTIA Network+ N10-007 Cert Guide
. Pearson
Education.
4.
Stallings, W. (2017).
Network Security Essentials: Applications and Standards
(6th ed.). Pearson.
5.
Chapple, M. (2018).
CompTIA Security+ SY0-501 Cert Guide
. Pearson
Education.
6.
O'zbekiston Respublikasining "Axborotlashtirish to'g'risida"gi Qonuni (2004).
7.
International Journal of Network Security. (Turli sonlar).
8.
Goralski, W. (2017).
Software Defined Networking (SDN) and OpenFlow: A
Practical Guide to Evolving Network Technologies
. McGraw-Hill Education.
9.
Kim, G. (2018).
The Phoenix Project: A Novel About IT, DevOps, and Helping
Your Business Win
. IT Revolution Press.
10.
Cisco Systems. (Turli texnik hujjatlar va o'quv materiallari).
