MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
201
QAYTA ISHLANADIGAN QADOQLASH MATERIALLARI VA
ULARNING TA’MINOT ZANJIRIGA TA’SIRI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universitetuti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
To’raqulova Shahnoza
shaxnoza.turaqulova.bk@gmail.com
Annotatsiya: Zamonaviy ekologik muammolar fonida qayta ishlanadigan
qadoqlash materiallariga talab ortib bormoqda. Ushbu tadqiqotda qayta ishlanadigan
materiallar (qog'oz, karton, bio-plastik, shisha va alyuminiy) ta'minot zanjiriga qanday
ijobiy va salbiy ta'sir ko'rsatishi o'rganiladi. Qayta ishlanadigan qadoqlash ekologik
barqarorlikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi, u chiqindilar miqdorini kamaytiradi
va resurslardan samarali foydalanishni rag‘batlantiradi. Ta’minot zanjirida bu esa
logistik xarajatlarni kamaytirish, brend imidjini yaxshilash va iste’molchilar
ishonchini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, ushbu turdagi qadoqlash
materiallarini joriy etish ma’lum texnologik, moliyaviy va tashkiliy muammolarni ham
yuzaga keltiradi. Tadqiqot natijalari ekologik toza qadoqlash materiallarini ta’minot
zanjiriga integratsiya qilish bo‘yicha samarali strategiyalar ishlab chiqishga
yo‘naltirilgan.
Kalit so‘zlar: qayta ishlanadigan qadoqlash, ekologik barqarorlik, ta’minot
zanjiri, bio-plastik, chiqindilarni kamaytirish, yashil logistika, korxona strategiyasi,
atrof-muhitga ta’sir.
Kirish
Bugungi kunda atrof-muhitni muhofaza qilish va resurslardan samarali
foydalanish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Shu munosabat bilan, qayta
ishlanadigan qadoqlash materiallari sanoat va logistika sohasida katta ahamiyat kasb
etmoqda. Ushbu tadqiqotning maqsadi — qayta ishlanadigan qadoqlash
materiallarining ta’minot zanjiriga ta’sirini har tomonlama tahlil qilish, ularning
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
202
afzalliklari va cheklovlarini aniqlash hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdir.
Qayta
ishlanadigan qadoqlash materiallari turlari
Qayta ishlanadigan materiallar quyidagilarga bo‘linadi:
Qog‘oz va karton: oson qayta ishlanadi, ekologik xavfsiz, lekin namlikka
chidamsiz.
Bio-plastiklar: tabiiy manbalardan olinadi, parchalanadi, biroq ishlab chiqarish
xarajati yuqori.
Shisha va metall (alyuminiy): ko‘p marta ishlatilishi mumkin, ekologik jihatdan
foydali, lekin tashishda ehtiyotkorlik talab qiladi.
Ta’minot zanjiri tushunchasi va uning tarkibi
Ta’minot zanjiri — mahsulotning xom ashyodan tortib, yakuniy
iste’molchigacha bo‘lgan harakatini ta’minlaydigan jarayonlar yig‘indisidir. Bu zanjir
quyidagi bosqichlardan iborat:
Xomashyo yetkazib beruvchilari
Ishlab chiqaruvchilar
Saqlash va logistika xizmatlari
Chakana savdo va iste’molchilar
Qayta ishlanadigan qadoqlashning ta’minot zanjiriga ijobiy ta’siri
Ekologik foyda: chiqindilarni kamaytiradi, karbon izini pasaytiradi. ADFV
Xarajatlarni kamaytirish: uzoq muddatda qayta ishlanadigan materiallar
iqtisodiy jihatdan foydali.
Brend qiymatini oshirish: korxonalarning ijtimoiy mas’uliyatli imiji
mustahkamlanadi.
Iste’molchilar ishonchini oshirish: “yashil” mahsulotlarga talab oshmoqda.
Muammolar va cheklovlar
Narx va texnologiya: ayrim qayta ishlanadigan materiallar ishlab chiqarish
xarajatlarini oshiradi.
Logistika: maxsus saqlash va tashish sharoitlarini talab qiladi.
Qayta ishlash infrastrukturasi: ayrim hududlarda yetarlicha rivojlanmagan.
Xulosa va takliflar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
203
Qayta ishlanadigan qadoqlash materiallari ta’minot zanjirining ekologik va
iqtisodiy samaradorligini oshirish imkonini beradi. Ammo bu borada davlat siyosati,
sanoat hamkorligi va iste’molchi xabardorligi muhim rol o‘ynaydi. Tavsiya qilinadigan
choralar: Qonunchilikni kuchaytirish, yashil logistika tizimlarini qo‘llab-quvvatlash,
ta’lim va targ‘ibot orqali xabardorlikni oshirish
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
204
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
205
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
206
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.