MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
142
IQTISODIY O‘SISHDA LOGISTIKANING O’RNI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
Farmonov Ilhomjon G‘ulomjon o’g’li
Annotatsiya:
Mazkur
maqolada
logistikaning
mazmuni
va
uning
iqtisodiyotdagi o‘rni haqida so‘z yuritiladi. Logistika — bu tovarlar, xizmatlar,
ma’lumotlar va boshqa resurslarning harakatini boshqarish orqali iqtisodiy
jarayonlarni samarali tashkil etishga yordam beruvchi muhim tizimdir. Unda ayniqsa
resurslarni to‘g‘ri taqsimlash, raqobatbardoshlikni kuchaytirish, narxlarni oqilona
belgilash, xalqaro savdoni rivojlantirish va ta’minot zanjirini boshqarish kabi jihatlar
alohida ahamiyat kasb etadi. Bundan tashqari, logistika tizimining samarali ishlashi
korxonalar faoliyatini yengillashtirib, mijozlar ehtiyojlarini to‘liq qondirish imkonini
yaratadi.
Kalit so‘zlar: Logistika, Iqtisodiyot, Ta’minot zanjiri, Raqobatbardoshlik,
Resurslar taqsimoti, Xalqaro savdo, Narx optimallashtirish, Ishlab chiqarish
samaradorligi, Xizmat ko‘rsatish, Mahsulot yetkazib berish.
Kirish:
Logistika kompaniyaning funksional muammolarini hal qilishda muhim
vosita bo‘lib, moddiy, axborot, moliyaviy va xizmat ko‘rsatish oqimlarini boshqarishga
qaratilgan ko‘p qirrali faoliyat turidir. U ishlab chiqarish, yetkazib berish, tarqatish va
sotish jarayonlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni muvofiqlashtirib, ularni yagona tizimda
birlashtiradi. Logistikaning har bir funksional sohasi — ta’minot, ishlab chiqarish,
transport, omborxona, tarqatish va savdo — alohida tizim sifatida tashkil etilgan bo‘lib,
har biri o‘ziga xos boshqaruv mazmuni va muvofiqlashtirish mexanizmiga ega. Shu
jihatdan logistika ijtimoiy takror ishlab chiqarish tizimi tarkibida moddiy oqimlar,
axborot, xizmat, moliyaviy va ijtimoiy resurslar harakatini o‘z ichiga oluvchi tashkiliy
va iqtisodiy hodisa sifatida qaraladi.Logistika iqtisodiy va boshqaruv tizimlarining
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
143
o‘zaro aloqasi asosida ishlab chiqarish va muomala jarayonlarining barcha bosqichlarini
kompleks tarzda qamrab olish imkonini beradi. Mahalliy va xorijiy iqtisodiy
adabiyotlarda logistika tushunchasiga kengroq yondashuvlar mavjud bo‘lib, unda
boshqaruv obyekti faqat moddiy oqimlar bilan cheklanmaydi. Zamonaviy
yondashuvlarda logistika inson resurslari, energetika, moliya va boshqa turdagi
oqimlarni ham boshqarishni o‘z ichiga oladi. Natijada, bank logistikasi, axborot
logistikasi kabi yangi atamalar va yo‘nalishlar shakllanmoqda.
Xulosa:
Ushbu tadqiqot ishida logistika bugungi globallashgan va raqobatbardosh
iqtisodiy muhitda strategik ahamiyat kasb etuvchi soha sifatida shakllanmoqda. U
nafaqat ishlab chiqarish va savdo jarayonlarini, balki mintaqaviy iqtisodiy rivojlanish,
xalqaro hamkorlik va iste’molchi ehtiyojlarini qondirish mexanizmlarini ham
muvofiqlashtirishda asosiy omillardan biridir. Logistika orqali kompaniyalar moddiy,
axborot, moliyaviy va xizmat ko‘rsatish oqimlarini samarali boshqarish imkoniga ega
bo‘ladi, bu esa ularning xarajatlarni kamaytirish, mahsuldorlikni oshirish va bozor
talablariga moslashish kabi asosiy maqsadlariga erishishini ta’minlaydi. Hududiy
kontekstda qaralganda, logistikaning universal konsepsiyasini mintaqaviy sharoitlarga
moslashtirish orqali iqtisodiy salohiyatni yanada samarali yuzaga chiqarish mumkin.
Mintaqaning geografik joylashuvi, infratuzilma darajasi, transport yo‘llarining holati
va axborot texnologiyalarining rivojlanishi logistika tizimining muvaffaqiyatini
belgilovchi asosiy omillardan hisoblanadi. Shuning uchun mintaqaviy logistika
salohiyatini chuqur tahlil qilish, oqimlarni boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish,
ularni iqtisodiy siyosatga integratsiyalash muhim vazifadir. Bundan tashqari, logistika
fani so‘nggi yillarda faqat moddiy oqimlar bilan cheklanmay, inson resurslari,
energiya, moliyaviy vositalar va axborot oqimlarini ham o‘z ichiga oluvchi keng
qamrovli fanlararo yo‘nalishga aylangan. Natijada bank logistikasi, axborot logistikasi
kabi yangi tarmoqlar paydo bo‘lmoqda, bu esa logistikaning kelajakda yanada ko‘proq
sohalarga kirib borishini anglatadi. Shu jihatdan olib qaralganda, logistika nafaqat
korxonalar darajasida, balki butun mintaqalar va davlatlar iqtisodiyotining
raqobatbardoshligini belgilovchi muhim omilga aylangan. Demak, logistika sohasiga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
144
strategik yondashuv, ilmiy tadqiqotlar asosida rejalashtirish va zamonaviy
texnologiyalarni joriy etish bugungi kunda nafaqat dolzarb, balki zaruratdir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
145
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
146
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
147
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
