MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
243
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASINING "TAʼLIM TO'G'RISIDAGI"
QONUNI
Quldoshev Jonibek Otamurod o'g'li
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
Bank-Moliya xizmatlari fakulteti
Bank ishi 324 guruh talabasi
Abduvahobov Shaxzod Xolmo‘minovich
Samarqand iqtisodiyot va Servisinstituti
Bank ishi kafedrasi assistenti
Annotatsiya: Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim
toʻgʻrisida”gi qonuni mazmuni va ahamiyati tahlil qilinadi. Xususan, bank sohasida
tahsil olayotgan talabalarning kasbiy tayyorgarligida mazkur qonunning tutgan oʻrni
yoritiladi. Qonunda belgilangan tamoyillar, taʼlim shakllari va taʼlim muassasalari
faoliyati bank tizimi uchun zarur boʻlgan malakali mutaxassislarni yetishtirishga
qanday ta’sir qilishi asoslab berilgan. Bundan tashqari, maqolada uzluksiz taʼlim,
kadrlar malakasini oshirish, xalqaro hamkorlik va zamonaviy taʼlim
texnologiyalarining roli singari jihatlar ham yoritiladi. Maqola, ayniqsa, moliya va
bank sohasi uchun zarur boʻlgan bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarni
shakllantirishda “Taʼlim to‘g‘risidagi” qonunning o‘rni qanday ekanini ko‘rsatishga
qaratilgan.
Kalit so‘zlar: taʼlim qonuni, Oʻzbekiston, bank sohasi, uzluksiz taʼlim, malaka
oshirish, kasbiy tayyorgarlik, taʼlim tizimi, innovatsion yondashuvlar.
Аннотация : В данной статье рассматривается содержание и значение
Закона Республики Узбекистан «Об образовании». Особое внимание уделяется
его роли в профессиональной подготовке студентов, обучающихся в сфере
банковского дела. Проанализированы основные принципы закона, формы
образования и деятельность образовательных учреждений, а также их влияние
на подготовку квалифицированных кадров для банковской системы. Кроме того,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
244
статья освещает важность непрерывного образования, повышения
квалификации,
международного
сотрудничества
и
современных
образовательных технологий. Основной акцент сделан на значении закона в
формировании знаний, умений и компетенций, необходимых для работы в
финансово-банковской сфере.
Ключевые слова: закон об образовании, Узбекистан, банковская сфера,
непрерывное образование, повышение квалификации, профессиональная
подготовка, образовательная система, инновационные подходы.
Annotation : This article examines the content and importance of the Law of
the Republic of Uzbekistan “On Education.” Particular attention is paid to its role in
the professional training of students studying in the field of banking. The article
analyzes the main principles of the law, the forms of education, and the activities of
educational institutions, as well as their influence on the training of qualified
specialists for the banking system. In addition, the paper highlights the importance of
lifelong learning, professional development, international cooperation, and modern
educational technologies. The focus is on the role of the law in shaping the knowledge,
skills, and competencies required for work in the financial and banking sector.
Keywords: education law, Uzbekistan, banking sector, lifelong learning,
professional development, vocational training, education system, innovative
approaches.
Kirish
Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida har bir sohaga
zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega, malakali kadrlar zarur bo‘lib bormoqda.
Ayniqsa, moliya va bank tizimi kabi murakkab va tez o‘zgaruvchan yo‘nalishlarda
ishlaydigan mutaxassislar chuqur nazariy tayyorgarlik va amaliy ko‘nikmalarga ega
bo‘lishi talab etiladi. Bunday kadrlarni yetishtirishda ta’lim tizimi va uni tartibga
soluvchi huquqiy asoslar hal qiluvchi o‘rin tutadi. O‘zbekiston Respublikasining
“Taʼlim to‘g‘risida”gi qonuni ana shunday huquqiy asoslardan biri hisoblanadi.
Mazkur qonun mamlakatda yagona, uzluksiz va izchil ta’lim tizimini tashkil qilish,
fuqarolarga teng va sifatli ta’lim olish imkoniyatini ta’minlash, shuningdek, iqtisodiyot
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
245
ehtiyojlariga mos kadrlar tayyorlashni maqsad qilgan. Unda belgilangan asosiy
prinsiplar – insonparvarlik, demokratik yondashuv, izchillik va innovatsion rivojlanish
– hozirgi davr talablari bilan uzviy bog‘liq. Bank sohasi talabalari uchun bu qonunning
ahamiyati juda katta. Sababi, ushbu hujjatda kasbiy ta’lim, malaka oshirish va qayta
tayyorlash jarayonlari haqida aniq va izchil normalar mavjud. Ular orqali nafaqat ta’lim
sifati oshiriladi, balki bozor iqtisodiyoti sharoitida raqobatbardosh mutaxassislar
yetishtirish imkoniyati yaratiladi. Ushbu maqolada aynan shu qonunning mazmuni va
bank sohasi uchun ahamiyati tahlil qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi taraqqiyotining
yangi bosqichida ta’lim tizimi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida
e’tirof etilmoqda. Har qanday jamiyat taraqqiyotining asosi — bu bilimli, malakali va
zamonaviy fikrlovchi insonlardir. Aynan shu bois ta’lim sohasini isloh qilish va uni
zamon talablari asosida rivojlantirish har bir sohaga, jumladan, bank tizimiga ham
bevosita ta’sir ko‘rsatadi. 1997-yil 29-avgustda qabul qilingan “Ta’lim to‘g‘risida”gi
qonun O‘zbekistonning ta’lim tizimini huquqiy jihatdan mustahkamlab berdi. Ushbu
qonun ta’lim sohasidagi barcha faoliyat turlarini tartibga soluvchi asosiy me’yoriy
hujjat hisoblanadi. Unga ko‘ra, fuqarolar teng huquqli, uzluksiz, va sifatli ta’lim olish
huquqiga ega. Qonun nafaqat maktabgacha, umumiy o‘rta yoki oliy ta’lim tizimiga,
balki kasbiy, oliy o‘quvdan keyingi ta’lim, malaka oshirish va uzluksiz ta’lim
tizimlariga ham taalluqlidir. Bank sohasi uchun bu qonunning ahamiyati beqiyosdir.
Chunki bank tizimi juda murakkab, doimiy o‘zgarishda bo‘ladigan va zamonaviy
texnologiyalar bilan chambarchas bog‘liq sohadir. Bunday sohada ishlaydigan
mutaxassislar muntazam ravishda yangi bilimlar egallab borishlari, malakalarini
oshirishlari, xalqaro standartlarni o‘zlashtirishlari zarur. “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonun
aynan mana shu jihatlarni inobatga olgan holda tuzilgan. Unda har bir fuqaroning bilim
olishdagi huquqlari, ta’lim muassasalarining majburiyatlari, davlatning ta’limga
nisbatan yondashuvi ochiq va aniq ko‘rsatilgan. Qonunda belgilangan prinsiplardan
biri — ta’limning izchilligi va uzluksizligi. Bu degani, inson o‘z hayoti davomida
doimiy ravishda o‘qish, bilim olish, o‘z ustida ishlash imkoniyatiga ega. Bu ayniqsa
bank sohasi xodimlari uchun juda dolzarb, chunki moliyaviy texnologiyalar, xalqaro
bank operatsiyalari, kreditlash tizimlari tez-tez yangilanadi. Mutaxassislar esa doimiy
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
246
malaka oshirish orqali zamonaviy talabga mos bo‘lib qolishlari shart. Qonunning yana
bir muhim jihati — ta’limning insonparvarlik va demokratik tamoyillar asosida olib
borilishi. Ya’ni har bir insonning ehtiyojlari, qiziqishlari va qobiliyatlarini inobatga
olish ta’lim jarayonida muhim o‘rin tutadi. Bugungi kunda bank tizimida ham shaxsga
yo‘naltirilgan yondashuv kuchaymoqda. Mijozlar bilan ishlashda empatiya, axloqiy
me’yorlar, kommunikativ ko‘nikmalar muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ta’lim
jarayonida mana shu jihatlar o‘rgatilsa, kelajakda bank xodimlari jamiyatga foydali,
mas’uliyatli mutaxassis sifatida shakllanadi. Shuningdek, qonunda xalqaro
hamkorlikka ham alohida urg‘u berilgan. Zamonaviy ta’lim tizimi yakkalanib yashay
olmaydi. Ayniqsa, bank ishi kabi global tizimlarda xalqaro standartlar, malaka
darajalari va ta’lim dasturlarining mos kelishi muhimdir. “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonun
O‘zbekiston ta’lim tizimini xalqaro makonga integratsiya qilishni qo‘llab-quvvatlaydi.
Bu esa bank sohasi talabalari uchun chet davlatlardagi ilg‘or tajribalarni o‘rganish va
ularni milliy tizimga tadbiq etish imkonini yaratadi. Qonunda ta’lim sifatini oshirishga
qaratilgan
ilmiy-tadqiqot
ishlari,
innovatsion
metodlar,
yangi
pedagogik
texnologiyalardan foydalanish kabi masalalarga ham alohida e’tibor qaratilgan.
Bugungi
kunda
bank
tizimi
ham raqamli texnologiyalar bilan to‘la
integratsiyalashmoqda. Shunday sharoitda yangi texnologiyalarni egallagan, raqamli
savodxonligi yuqori bo‘lgan mutaxassislar bozorga juda zarur. Ta’lim tizimi esa
bunday talabga javob beradigan kadrlarni tayyorlashi kerak. “Ta’lim to‘g‘risida”gi
qonun esa aynan shu muvofiqlikni ta’minlashni ko‘zda tutadi. Shuningdek, qonun
asosida davlat va nodavlat ta’lim muassasalari o‘rtasida sog‘lom raqobat muhitini
yaratish, ta’lim sifatini baholash va akkreditatsiya tizimini joriy qilish ishlari ham
yo‘lga qo‘yilmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, bank sohasi kabi strategik muhim
yo‘nalishlarda sifatli ta’lim xizmatlarini olish imkonini kengaytiradi.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi
qonuni mamlakatda zamonaviy va sifatli taʼlim tizimini shakllantirishda muhim
huquqiy asos bo‘lib xizmat qilmoqda. Ushbu qonun orqali fuqarolarning taʼlim olish
huquqlari kafolatlanib, har bir soha, xususan, bank tizimi uchun zarur bo‘lgan malakali
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
247
mutaxassislarni tayyorlashga alohida e’tibor qaratiladi. Bank sohasi uzluksiz
rivojlanishni, doimiy yangilanishni va yuqori darajadagi bilimlarni talab qiladigan soha
hisoblanadi. Shu sababli ushbu qonunda belgilangan uzluksiz ta’lim, kasbiy qayta
tayyorlash, malaka oshirish va xalqaro hamkorlik kabi tamoyillar aynan bank
mutaxassislarini zamon talablariga mos ravishda tayyorlashga xizmat qiladi. Yakuniy
jihatdan aytish mumkinki, “Taʼlim toʻgʻrisida”gi qonun mamlakat taraqqiyoti uchun
strategik ahamiyatga ega bo‘lgan bank sohasi uchun sifatli, chuqur va raqobatbardosh
bilim beruvchi ta’lim muhitini yaratishga zamin yaratmoqda. Bu esa nafaqat bugungi,
balki ertangi kun bank tizimi uchun ham mustahkam kadrlar tayyorlashga yo‘l ochadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Karimov I.A.
Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch.
— Toshkent: Ma’naviyat,
2008.
2.
O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. Qabul qilingan sana:
1997-yil 29-avgust. // “Xalq so‘zi” gazetasi, 1997-yil 30-avgust.
3.
Abdurahmonov Q.X.
Ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda islohotlar va ularning
samaradorligi.
— Toshkent: Iqtisodiyot, 2019.
4.
To‘raxo‘jayev A., Xodjayev N.
O‘zbekiston ta’lim tizimi: tarix, islohotlar va
istiqbollar.
— Toshkent: Fan va texnologiya, 2021.
5.
Axmedov M.
Bank ishi asoslari.
— Toshkent: Iqtisodiyot, 2020.
6.
Rashidova D.A.
Ta’lim tizimini modernizatsiya qilishda qonunchilik asoslari.
//
“Ijtimoiy fanlar” jurnali, 2022, №3.
7.
Saidov A.X.
O‘zbekiston Respublikasining huquqiy siyosati asoslari.
—
Toshkent: Adolat, 2017.
