Authors

  • Hazratov Jasur Toxir o’g’li

Author Biography

  • Hazratov Jasur Toxir o’g’li

    Navoiy Davlat Konchilik Va Texnologiyalar Universiteti

    39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.117584

Keywords:

yashil logistika yashil iqtisodiyot ekologik transport karbonat angidrid emissiyasi barqaror rivojlanish elektr transport vositalari aylanma iqtisodiyot.

Abstract

Ushbu tezisda logistika sohasining yashil iqtisodiyotga ko‘rsatadigan taʼsiri va ekologik toza transport vositalarining ahamiyati tahlil qilingan. Yashil logistika konsepsiyasi orqali resurslardan oqilona foydalanish, atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish va iqtisodiy samaradorlikni ta’minlash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Ekologik toza — xususan, elektr va gibrid transport vositalarining amaliyotda qo‘llanishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy foydalari misollar bilan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yashil logistika tizimi barqaror rivojlanish va aylanma iqtisodiyot tamoyillarini qo‘llab-quvvatlab, zamonaviy transport infratuzilmasining ekologik barqarorligiga xizmat qiladi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

14

LOGISTIKANING YASHIL IQTISODIYOTGA TA’SIRI VA

EKONOMIK TOZA TRANSPORTLAR

Hazratov Jasur Toxir o’g’li

jasurhazratov06@gmail.com

Navoiy Davlat Konchilik Va Texnologiyalar Universiteti

39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi

Annotatsiya: Ushbu tezisda logistika sohasining yashil iqtisodiyotga

ko‘rsatadigan taʼsiri va ekologik toza transport vositalarining ahamiyati tahlil

qilingan. Yashil logistika konsepsiyasi orqali resurslardan oqilona foydalanish, atrof-

muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish va iqtisodiy samaradorlikni ta’minlash

imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Ekologik toza — xususan, elektr va gibrid transport

vositalarining amaliyotda qo‘llanishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy foydalari misollar

bilan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yashil logistika tizimi

barqaror rivojlanish va aylanma iqtisodiyot tamoyillarini qo‘llab-quvvatlab,

zamonaviy transport infratuzilmasining ekologik barqarorligiga xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar: yashil logistika, yashil iqtisodiyot, ekologik transport, karbonat

angidrid emissiyasi, barqaror rivojlanish, elektr transport vositalari, aylanma

iqtisodiyot.

Kirish:

So‘nggi yillarda global miqyosda ekologik muammolar va iqlim

o‘zgarishlari dolzarb masalaga aylangan. Bu holat iqtisodiy faoliyatning barcha

sohalarida, jumladan, logistika tizimida ham ekologik yondashuvlarni talab etmoqda.

Yashil logistika — bu ekologik toza, energiya tejamkor va barqaror transport va

ta’minot zanjiri tizimlarini joriy etish orqali atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirishga

qaratilgan yondashuvdir.

Asosiy qism:

Yashil logistika tushunchasi va uning iqtisodiy ahamiyati

Yashil logistika — bu mahsulotlar, xizmatlar va axborot oqimlarini ekologik

jihatdan xavfsiz va barqaror tarzda boshqarish tizimidir. Uning asosiy maqsadi —

atrof-muhitga salbiy ta’sirni minimallashtirish, energiya sarfini kamaytirish va


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

15

chiqindilarni kamaytirishdir. Yashil logistika nafaqat ekologik foyda keltiradi, balki

iqtisodiy samaradorlikni ham oshiradi. Masalan, yoqilg‘i sarfini kamaytirish orqali

xarajatlar qisqaradi, bu esa korxonalar uchun qo‘shimcha daromad manbai bo‘lishi

mumkin. Shuningdek, yashil logistika korxonalarning ijtimoiy mas’uliyatini oshiradi

va ularning brend qiymatini kuchaytiradi.

2. Ekologik toza transport vositalari va ularning afzalliklari

Ekologik toza transport vositalari — bu atrof-muhitga minimal zarar

yetkazadigan, energiya tejamkor va chiqindilarni kamaytiruvchi transport vositalaridir.

Bular qatoriga elektr avtomobillar, vodorod yoqilg‘isida ishlovchi transport vositalari

va gibrid avtomobillar kiradi. Masalan, DHL kompaniyasi Germaniyada 6 100 ta elektr

velosiped, 13 500 ta elektr uch g‘ildirakli transport vositasi va 23 000 ta elektr yetkazib

berish furgonlarini joriy etgan. Natijada, 2022 yilda kompaniya karbonat angidrid

emissiyasini 1 million tonnaga kamaytirishga erishgan.

Shuningdek, elektr transport vositalari shahar muhitida "oxirgi mil" yetkazib

berish jarayonida an’anaviy dizel transport vositalariga nisbatan 60% tezroq va

samaraliroq bo‘lishi aniqlangan. Bu esa nafaqat ekologik, balki iqtisodiy jihatdan ham

foydali hisoblanadi.

3. Yashil logistikaning yashil iqtisodiyotga ta’siri

Yashil logistika yashil iqtisodiyotning ajralmas qismidir. U atrof-muhitni

muhofaza qilish, resurslardan samarali foydalanish va chiqindilarni kamaytirish orqali

iqtisodiy barqarorlikka erishishga xizmat qiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yashil

logistika amaliyotlari korxonalarning barqaror rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi,

ularning raqobatbardoshligini oshiradi va yangi bozor imkoniyatlarini yaratadi.

Bundan tashqari, yashil logistika aylanma iqtisodiyot tamoyillarini qo‘llab-

quvvatlaydi, ya’ni mahsulotlar va materiallarni qayta ishlash, qayta foydalanish va

chiqindilarni minimallashtirish orqali resurslardan samarali foydalanishni ta’minlaydi.

Xulosa:

Yashil logistika va ekologik toza transport vositalari atrof-muhitni

muhofaza qilish, iqtisodiy samaradorlikni oshirish va barqaror rivojlanishni

ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Ular orqali korxonalar nafaqat ekologik, balki

iqtisodiy va ijtimoiy foyda ham oladilar. Shu bois, logistika sohasida yashil


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

16

texnologiyalarni joriy etish va ekologik toza transport vositalaridan foydalanishni

kengaytirish zarur. Bu nafaqat korxonalar, balki jamiyat va atrof-muhit uchun ham

foydalidir.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ

СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(8),

448-457.

2.

Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ

ЗАРУБЕЖНОГО

ОПЫТА

МОДЕЛЕЙ

КСО:

РОЛЬ

БИЗНЕСА

В

ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.

Передовая экономика и

педагогические технологии

,

2

(1), 248-261.

3.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ

УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(9),

234-242.

4.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО

ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ

РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.

Передовая экономика и педагогические

технологии

,

1

(1), 232-240.

5.

Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF

INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND

DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.

Frontline Marketing, Management and

Economics Journal

,

1

(08), 7-14.

6.

Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ

ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ

НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In

ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:

АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ

(pp. 149-152).

7.

Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ

ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ

ОЦЕНКИ

И

РАЦИОНАЛЬНОГО


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

17

ИСПОЛЬЗОВАНИЯ

ОСВОЕНИЯ

МРАМОРНЫХ

МЕСТОРОЖДЕНИЙ.

Universum: технические науки

, (12-2 (93)), 62-66.

8.

Чекулаева, К. А. (2011).

Разработка организационно-экономического

механизма рационального использования месторождений мрамора

(Doctoral

dissertation, Московский государственный горный университет).

9.

Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии

(по отраслям).

Экономика и управление

,

100

, 87-90.

10.

Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture

capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.

11.

Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC

CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and

Management Studies, 2(05), 83-87.

12.

Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative

development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International

Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.

13.

Rabbonaqulovich,

C.

S.

(2024).

VENCHUR

KAPITALI

SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.

Economics and Innovative

Technologies

,

12

(5), 22-33.

14.

Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR

KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI

OMILLAR.

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil

,

2

(5), 67-74.

15.

Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK

VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO

‘NALISHLARI.

Economics and Innovative Technologies

,

12

(3), 1-14.

16.

Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,

Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of

environmental conditions of cities and population health problems: Case study of

Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),

169-181.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

18

17.

Cho‘lliyev,

S.

(2022).

O‘ZBEKISTONDA

TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION

RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O‘RNI.

Economics and Innovative

Technologies

,

10

(5), 297-306.

18.

Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI

INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.

Oriental renaissance:

Innovative, educational, natural and social sciences

,

1

(10), 596-602.

19.

Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В

УЗБЕКИСТАНЕ.

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ

,

67

.

20.

Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ

ШАКЛЛАНИШИ.

Scientific progress

,

2

(7), 543-547.

21.

Чўллиев,

С.

Р.

(2020).

ИҚТИСОДИЁТНИ

ИННОВАЦИОН

РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ

ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.

Иқтисодиётда инновация

,

4

(3).

22.

Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ

РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In

International

Conference on Adaptive Learning Technologies

(Vol. 10, pp. 16-18).

23.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture

Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.

Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508

24.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of

Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252

25.

Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ

С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА

ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-

74.

26.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–2_ Май –2025

19

27.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.