MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–4_ Апрель –2025
98
I2PLEDGE - LOYIHASI VEB SAYTINI DLE FREYMVORK
ASOSIDA ISHLAB CHIQISH
Xo’jayev Otabek Kadambayevich
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali
Salayev Abrorbek Ikram Og’li
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali
Annotatsiya: Mazkur maqolada I2PLEDGE loyihasining asosiy maqsadi,
uning dolzarbligi hamda DataLife Engine (DLE) freymvorkidan foydalanilgan holda
ishlab chiqilgan veb saytni yaratish jarayoni ko‘rib chiqilgan. Veb sayt yaratishda
ishlatilgan texnologiyalar, sayt tuzilmasi, foydalanuvchilar uchun qulayliklar va
xavfsizlik choralariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada loyihaning real muhitda
qanday tatbiq qilinayotgani va uning samaradorligi haqida ham ma’lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar: DLE, I2PLEDGE, veb dasturlash, sayt yaratish, CMS, freymvork,
ma’lumotlar bazasi, xavfsizlik.
Annotation: This article examines the main goal of the I2PLEDGE project, its
relevance, and the process of creating a website using the DataLife Engine (DLE)
framework. Special attention is paid to the technologies used in creating the website,
the structure of the site, user convenience, and security measures. The article also
provides information on how the project is being implemented in a real environment
and its effectiveness.
Keywords: DLE, I2PLEDGE, web programming, website creation, CMS,
framework, database, security.
Аннотация: В данной статье рассматривается основная цель проекта
I2PLEDGE, его актуальность, а также процесс создания веб-сайта,
разработанного с использованием фреймворка DataLife Engine (DLE). Особое
внимание уделяется технологиям, используемым при создании сайта,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–4_ Апрель –2025
99
структуре сайта, удобству пользователя и мерам безопасности. В статье
также представлена информация о том, как проект реализуется в реальных
условиях
и
какова
его
эффективность.
Ключевые слова: DLE, I2PLEDGE, веб-программирование, создание
сайтов, CMS, фреймворк, база данных, безопасность.
Kirish
Hozirgi kunda internet texnologiyalarining tez sur’atlarda rivojlanishi natijasida
veb saytlar har bir sohada keng qo‘llanilmoqda. Jumladan, xalqaro loyihalar, grantlar
va ta’limiy tashabbuslarni aks ettiruvchi maxsus veb saytlar ishlab chiqilishi muhim
ahamiyat kasb etmoqda. Shu jumladan, I2PLEDGE loyihasi doirasida yaratilgan veb
sayt ushbu tashabbuslarning elektron platformasi hisoblanadi. Mazkur maqolada aynan
ushbu saytni yaratish jarayonida tanlangan DataLife Engine (DLE) freymvorkining
imkoniyatlari, saytning dizayn va texnik jihatlari haqida batafsil ma’lumot beriladi.
Loyihaning maqsadi va vazifalari
Loyihaning asosiy maqsadi – I2PLEDGE xalqaro loyihasini keng ommaga
taqdim etuvchi, qulay va xavfsiz veb platforma ishlab chiqishdan iborat. Bunda
quyidagi vazifalar belgilangan:
- Foydalanuvchilarga qulay interfeys yaratish;
- Sayt mazmunini samarali boshqarish imkonini beruvchi CMS (DLE) tanlash;
- Loyihaning barcha bosqichlarini raqamli ko‘rinishda aks ettirish;
- Sayt xavfsizligi va barqarorligini ta’minlash.
Texnologik yechimlar
Saytni ishlab chiqishda bir nechta texnologik vositalar qo‘llanildi:
- DLE (DataLife Engine): Asosiy CMS sifatida, kontentni boshqarish va
dinamik sahifalar yaratishda ishlatiladi.
- HTML/CSS/JavaScript: Foydalanuvchi interfeysini yaratish va dizaynni
ta’minlash.
- PHP: Backend funksiyalarni yozishda asosiy dasturlash tili.
- MySQL: Ma’lumotlar bazasi sifatida foydalanuvchi ma’lumotlari va
kontentni saqlash uchun.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–4_ Апрель –2025
100
- Apache: Saytni ishga tushirish uchun server muhiti.
- Xavfsizlik texnologiyalari: SQL injeksiyaga qarshi himoya, autentifikatsiya
va ruxsat darajalari.
Veb sayt yaratishning bosqichlari:
-Rejalashtirish – Maqsad, auditoriya va texnologiyalarni aniqlash.
-Dizayn – UI/UX dizayn va prototip tayyorlash.
-Dasturlash – Frontend va backend qismlarini ishlab chiqish.
-Testlash – Sayt funksiyalari va xavfsizligini sinovdan o‘tkazish.
-Joylashtirish – Saytni serverga yuklash va domen bilan bog‘lash.Xatoliklar
tekshirilib, sayt internetga joylashtirildi.
Saytni yaratish ketma-ketligi va bosqichlarni aniq o’rganish butun loyiha
muvaffaqiyatining kalitidir. Ehtimol, bilmagan foydalanuvchi uchun sayt yaratish
arzimas ishdek tuyulishi mumkin. Xo’sh, bu yerda nima juda murakkab. Aslida, sayt
yaratishning har bir bosqichi mashaqqatli ish bo’lib, buning uchun veb-studiya
jamoasining har bir ishlab chiquvchisi javobgardir.
Vazifalar qo’yilgandan so’ng, maqsadli auditoriya aniqlanadi. Sayt kim uchun
yaratilayotganini, mijoz nimani taklif qilishi mumkinligini va saytga tashrif
buyuruvchilar taklifga qanday munosabatda bo’lishini tushunish muhimdir. Maqsadli
auditoriyaning ta’rifi o’z qoidalarini «takidlaydi», olingan ma’lumotlarga asoslanib,
saytning tuzilishi, mazmuni, dizayni, funksionalligi va boshqalar shakllanadi.
Keyinchalik, marketing tahlili o’tkaziladi, unda raqobatchilar, mahsulot yoki
xizmatning mavsumiyligi, faoliyat va bo’shliqlar, taklifning raqobatbardoshligi tahlil
qilinadi. Tashrif buyuruvchilarning e’tiborini jalb qilishga yordam beradigan omillar
aniqlanadi. Tugallangach, sayt prototipi ishlab chiqiladi va mijozga namoyish etiladi.
Loyihaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
-I2PLEDGE loyihasining maqsad va vazifalarini keng ommaga yetkazuvchi
veb platformani yaratish.
-Foydalanuvchilar uchun qulay, soddalashtirilgan interfeysni ishlab chiqish.
-Saytda loyiha hujjatlari, yangiliklar, rasmiy hamkorlar va taqdimot
materiallarini tizimli taqdim etish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–4_ Апрель –2025
101
-Veb saytni tezkor ishlaydigan, xavfsiz va kengaytiriladigan tarzda loyihalash.
-Admin panel orqali kontentni boshqarishni sodda va samarali qilish.
-Veb sayt orqali hamkor OTMlar, talabalar va tadqiqotchilar o‘rtasida
muloqotni mustahkamlash.
Veb sayt yaratishning bosqichlari:
1.
Talablarni aniqlash: Sayt kim uchun mo‘ljallangani, qanday ma’lumotlar
joylashtirilishini aniqlash.
2. Dizayn prototipini yaratish: Figma yoki Photoshop yordamida saytning UI
dizayni ishlab chiqildi.
3. DLE freymvorkini o‘rnatish: Serverga CMS o‘rnatilib, dastlabki sozlamalar
bajarildi.
4. Strukturani ishlab chiqish: Asosiy sahifalar (Bosh sahifa, Loyihalar, Aloqa,
Galereya, Yangiliklar)yaratildi.
5. Modul va plaginlar bilan boyitish: Zaruriy qo‘shimcha funksiyalar uchun
tayyor yoki yangi modullar yaratildi.
6. Kontent joylashtirish: Loyiha haqida ma’lumot, rasm va hujjatlar yuklandi.
7. Testlash va ishga tushirish:
Xulosa
Ushbu maqolada I2PLEDGE xalqaro loyihasi doirasida yaratilgan veb-saytning
texnik va amaliy jihatlari ko‘rib chiqildi. Saytning asosiy vazifasi – loyiha faoliyatini
raqamlashtirish, ishtirokchi tashkilotlar, talabalar va boshqa foydalanuvchilar o‘rtasida
samarali axborot almashinuvini ta’minlashdir. Bu maqsadga erishishda DataLife
Engine (DLE) freymvorki muhim rol o‘ynadi. Mazkur freymvork orqali veb-saytning
boshqaruv tizimi sodda va qulay shaklda tashkil etildi, bu esa loyiha materiallarini tez
va samarali tarzda joylashtirish, tahrirlash va nazorat qilish imkonini berdi.
Saytni yaratish jarayonida barcha zarur bosqichlar – rejalashtirish, dizayn,
dasturlash, testlash va joylashtirish puxta amalga oshirildi. Har bir bosqichda loyiha
talablari, foydalanuvchi ehtiyojlari va texnik xavfsizlik choralariga alohida e’tibor
qaratildi. Dizayn foydalanuvchi uchun tushunarli va navigatsiyasi qulay tarzda ishlab
chiqildi, bu esa saytning intuitiv ishlashini ta’minladi. Texnologik jihatdan esa PHP,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–4_ Апрель –2025
102
MySQL, HTML, CSS va JavaScript bilan uyg‘un ishlovchi DLE platformasi optimal
tanlov bo‘ldi.
Loyihaning muvaffaqiyati, ayniqsa, jamoaviy ish va texnologik yechimlarning
to‘g‘ri tanlanganida namoyon bo‘ldi. Ushbu loyiha tajribasi shuni ko‘rsatadiki, DLE
kabi CMS tizimlaridan foydalanish orqali qisqa vaqt ichida zamonaviy va funksional
saytlar yaratish mumkin. Ushbu sayt nafaqat loyiha ma’lumotlarini taqdim etadi, balki
foydalanuvchilar bilan samarali muloqot qilish, hujjatlar almashish, yangiliklarni
uzatish imkonini beradi. Bu esa, o‘z navbatida, I2PLEDGE loyihasining ochiqligi va
samaradorligini ta’minlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1.
https://dle-news.ru – DataLife Engine rasmiy veb-sayti
2.
https://i2pledge.uz – I2PLEDGE loyihasining rasmiy veb sayti
3.
TATU Urganch filiali. Veb dasturlash asoslari. O‘quv qo‘llanma, 2023
4.
Kolesnikov M.V. PHP va MySQL: Dinamik veb-saytlar yaratish, Moskva, 2021
5.
Internet texnologiyalar va CMS tizimlari. O‘zbekiston OTMlar uchun darslik,
6.
Freeman A. Pro PHP and jQuery, Apress, 2022
7.
Meloni J.C. HTML, CSS and JavaScript All in One, Sams Publishing, 2021
