MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
350
QUARTZ – LOYIHASINI WEB SAYTINI DLE FREYMVORK
ASOSIDA ISHLAB CHIQISH
Xo‘jayev Otabek Kadambayevich
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali
Komilov Nodirbek Ergashbek o‘g‘li
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali
Anotatsiya: "QUARTZ – loyihasini web saytini DLE (DataLife Engine)
freymvork asosida ishlab chiqish" mavzusi bo‘yicha ishlab chiqilgan ushbu maqolada,
zamonaviy web texnologiyalar va DLE platformasi asosida web sayt yaratish
jarayonlari ko‘rib chiqiladi. DLE – bu kontent boshqaruv tizimi (CMS), uning yordami
bilan foydalanuvchilar uchun qulay va samarali web saytlar yaratish imkonini beradi.
Ushbu maqolada, DLE freymvorki yordamida web sayt yaratishning afzalliklari,
osonligi, shuningdek, kontentni boshqarish va saytning optimizatsiyasiga oid
metodologiyalar muhokama qilinadi. Maqolada, shuningdek, web dizayn, ma'lumotlar
bazasi va sayt xavfsizligi kabi jihatlar ham yoritiladi.
Kalit so'zlar:
DLE (DataLife Engine)
Web sayt yaratish
CMS (Content Management System)
Texnologiya
Kontent boshqaruv tizimi
Web dizayn
Ma'lumotlar bazasi
Xavfsizlik
SEO optimizatsiyasi
Web rivojlantirish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
351
Loyihani boshqarish
Kirish
Zamonaviy raqamli dunyoda har bir tashkilot, loyiha yoki brend o‘zining
onlayn maydoniga ega bo‘lishi muhim ahamiyat kasb etmoqda. Web sayt – bu nafaqat
axborot yetkazish vositasi, balki foydalanuvchilar bilan muloqot qilish, xizmatlarni
targ‘ib qilish va imidjni mustahkamlash uchun ham kuchli vositadir. Ushbu maqolada
QUARTZ loyihasi uchun web saytni DataLife Engine (DLE) freymvorki asosida ishlab
chiqish jarayoni, afzalliklari va texnik yondashuvlari ko‘rib chiqiladi.
DLE freymvorkiga qisqacha ta’rif
DLE (DataLife Engine) — bu PHP asosida ishlab chiqilgan kontent boshqaruv
tizimi (CMS) bo‘lib, asosan yangiliklar portallari, bloglar va axborot saytlarini
yaratishda keng qo‘llaniladi. DLEning eng katta afzalliklari quyidagilardan iborat:
Soddaligi va foydalanish uchun qulay interfeys
Yuqori darajadagi optimizatsiya (tez ishlash)
Kengaytiriladigan tuzilma (modullar orqali)
Kuchli xavfsizlik tizimi
SEOga moslik
Aynan shuning uchun DLE freymvorki
QUARTZ
loyihasi uchun maqbul
tanlov bo‘ldi.
DLE ning asosiy afzalliklari:
Soddaligi:
Intuitiv boshqaruv paneli va foydalanuvchi uchun qulay
interfeys.
Yuqori optimizatsiya:
DLE kod bazasi yengil va tez ishlashga
mo‘ljallangan.
Kengaytiriluvchanlik:
Turli xil modullar, plaginlar va shablonlar orqali
funksionallikni oshirish mumkin.
Xavfsizlik:
SQL injeksiya va XSS hujumlariga qarshi zamonaviy himoya
mexanizmlari mavjud.
SEOga moslik:
Avtomatik meta-teglar, SEO URL strukturalari va sayt
xaritalari (sitemap) yaratish imkoniyati.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
352
Shu sababli,
DLE
freymvorki
QUARTZ
kabi texnologik va axborotga boy
loyihalar uchun ideal tanlov bo‘lib xizmat qildi.
QUARTZ loyihasi haqida qisqacha
QUARTZ – bu zamonaviy texnologiyalar, innovatsion ishlanmalar va ilmiy-
texnik yangiliklarga ixtisoslashgan loyiha bo‘lib, foydalanuvchilarga o‘z sohalarida
eng so‘nggi yangiliklarni yetkazib berishni maqsad qilgan. Sayt orqali
foydalanuvchilar maqolalar, yangiliklar, tahliliy materiallar va blog postlardan
bahramand bo‘lishlari mumkin.
Loyihaning asosiy maqsadlari:
Foydalanuvchilarga tezkor, ishonchli va tahliliy axborotni taqdim etish
Texnologik bilim va innovatsiyalarni keng ommaga yetkazish
O‘z sohasida professional jamoani shakllantirish va foydalanuvchilar
bazasini kengaytirish
Saytda nashr etiladigan materiallar:
Yangiliklar
Tahliliy maqolalar
Blog postlar
Intervyular
Foto va video sharhlar
Sayt tuzilmasi va funksional imkoniyatlari
QUARTZ saytining DLE asosida ishlab chiqilishi quyidagi tarkibiy qismlarni
o‘z ichiga oladi:
1.
Bosh sahifa
So‘nggi yangiliklar
Mashhur maqolalar
Kategoriyalar bo‘yicha filtr
2. Maqolalar bo‘limi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
353
Ilm-fan, texnologiya, tahlillar va intervyular
Har bir maqola uchun SEO teglari
Izoh qoldirish tizimi
Tematik bo‘linmalar: texnologiya, ilm-fan, startaplar, raqamli iqtisodiyot
Maqolalarda avtomatik teglar, meta ma’lumotlar
Ovoz berish va fikr bildirish tizimi
Maqolalarni ijtimoiy tarmoqlarda ulashish imkoniyati
3. Admin panel
Foydalanuvchilarni boshqarish
Kontentni tahrirlash va joylashtirish
Statistikani kuzatish imkoniyati
Kontent yaratish va moderatsiya qilish
Rollar va ruxsat darajalari orqali foydalanuvchilarni boshqarish
Sayt statistikasi va hisobotlarni ko‘rish (kunlik, haftalik va oylik hisobotlar)
4. Qidiruv va filtr tizimi
Kalit so‘zlar asosida tezkor qidiruv
Kategoriya, sana yoki mashhurlik bo‘yicha saralash
5. Responsive dizayn
Mobil va planshet qurilmalarga moslashuvchan interfeys
6. Qo‘shimcha funksiyalar:
Yangiliklarga obuna bo‘lish (e-mail orqali)
Push xabarnomalar
Dark Mode (quyosh/nur rejimi almashtirish)
Forum yoki savol-javob bo‘limi (keyingi bosqichda)
Xulosa
DLE freymvorki orqali QUARTZ kabi loyihani muvaffaqiyatli amalga
oshirish, nafaqat texnik jihatdan samarali, balki biznes maqsadlar nuqtayi nazaridan
ham to‘g‘ri yechim hisoblanadi. Bu CMS orqali kontentni boshqarish osonlashadi,
saytni rivojlantirish va foydalanuvchilar bilan samarali aloqa o‘rnatish imkoniyati
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
354
paydo bo‘ladi. DLEning keng imkoniyatlari orqali kelajakda saytga yangi funksiyalar
qo‘shish, dizaynni yangilash va tahlillarni olib borish oson kechadi.
FOYDALANILGAN KITOBLAR RO'YXATI
1.
DataLife
Engine
(DLE)
rasmiy
hujjatlari
URL:
DLE freymvorkining asosiy xususiyatlari, o‘rnatish jarayoni va konfiguratsiya
bo‘yicha rasmiy qo‘llanma.
2.
"Web
Development
with
PHP
and
MySQL"
(Ethan Brown)
Ethan Brownning ushbu kitobi PHP va MySQL asosida web dasturlarini yaratishning
asosiy usullarini o‘rgatadi, bu esa DLE tizimida ishlashda foydalidir.
3.
"PHP and MySQL Web Development" (Luke Welling, Laura Thomson)
Bu kitob PHP va MySQL asosida web dasturlarini ishlab chiqish uchun keng qamrovli
qo‘llanma hisoblanadi va DLE tizimining ishlashiga oid muhim bilimlarni o‘z ichiga
oladi.
4.
"SEO 2025: Learn Search Engine Optimization with Smart Internet
Marketing
Strategies"
(Adam
Clarke)
SEO haqida bilimlarni chuqurlashtirish, DLE asosida yaratilgan saytlarning qidiruv
tizimlariga optimizatsiyasini o‘rganishda foydalidir.
5.
W3Schools
URL:
W3Schools platformasi PHP, HTML, CSS, JavaScript va boshqa web texnologiyalari
bo‘yicha asosiy qo‘llanmalarga ega.
6.
"Responsive Web Design with HTML5 and CSS" (Ben Frain)
Mobil qurilmalarga moslashuvchan dizayn yaratish uchun HTML5 va CSS3
texnologiyalari asosidagi qo‘llanma.
7.
"Content Management Systems: A Guide for IT Professionals" (Paul B.
Ginsberg)
CMS (kontent boshqaruv tizimlari) haqida umumiy tushuncha va ularni qanday qilib
samarali ishlatish bo‘yicha maslahatlar.
