MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
115
TERMIZ DAVLAT MUHANDISLIK VA AGROTEXNOLOGIYALAR
UNIVERSITETI
Tog‘ayaliyev Sardor Abduraxmon o’g’li
(99_203_02_70)
Nusratov Jonibek Xikmatulla o’g’li
(90_095_40_50)
Beton ishlarini rivojlantirish bosqichlari
Annotatsiya: Ushbu maqolada beton ishlarining qurilish bosqichlari ketma-
ketlikda yoritilib, har bir davrning xos xususiyatlari, qo'llanilgan texnologiya va
qurilishdagi o'rni tahlil qilingan. Ilk bosqichdagi oddiy qo'l mehnatidan boshlab,
zamonaviy avtomatlashtirilgan tizimlar bo'lgan ish jarayoni bayon. , har bir
bosqichda beton sifatini tekshirish haqida texnik va ilmiy yo'riqlar ma'lumotlar
beriladi.
Abstract : This article describes the stages of concrete construction in
sequence, analyzing the characteristics of each stage, the technology used and its role
in construction. The work process, starting from simple manual labor at the initial
stage, is described, and modern automated systems are used. , technical and scientific
guidance is provided on checking the quality of concrete at each stage.
Kalit so'zlar: beton, qurilish ishlab chiqarishlari, qurilish, texnologiya,
tarixiy tahlil, avtomatlashtirish, innovatsiya, sifat
Keywords: concrete, construction production, construction, technology,
historical analysis, automation, innovation, quality
Kirish
Qurilish sanoatining taraqqiyoti tarixiy jarayonlari chambarchas bog'liq
bo'lib, uning ajralmas qismi ishlari ham uzoq yillik moliyaviy yutuqlar bilan o'tgan.
martaki davrlarda sodda aralashmalardan foydalanilgan bo'lsa, vaqt o'tishi bilan ilm-
fan va texnologiyaning yutuqlari asosida beton ishlab chiqarish va qo'llash usullari
jiddiy o'zgarishlarga uchradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
116
Bugungi kunga kelib, beton qurilishning asosiy materiali, balki innovatsion
yechimlar asosida doimiy takomillashayotgan muhim yo'nalishga aylangan.
Ushbeton beton ishlarining boshqaruv bosqichlari bosqichma-bosqich tahlil qilinib,
har bir davrning texnologik, iqtisodiy va ilmiy yutuqlari yoritiladi.
Tahlil qismi
Beton ishlarini rivojlantirish qurilish sanoatini o'rganish, yuksaltirish va uning
texnologiyalaridagi o'zgarishlarni chuqur anglash yaratish. Har bir ishlab chiqarish
beton aralashmalarining tarkibi, ishlab chiqarish usullari, texnologiya va qurilish
ishlab chiqarish korxonalari bilan chambarchas bog'liq bo'lgan.
1. Birinchi bosqich: Ilk beton ishlarining amalga oshirilishi
Beton ishlarining keyingi davrlarga borib taqaladi. Yuqori beton
aralashmalari juda oddiy edi va asosli tabiiy materiallar, masalan, tosh, qum va
ohakdan yuk holda. Bu davrda betonning mustahkamligi va uzoq masofadan yuk
tashish uchun zarur bo'lgan ilmiy tadqiqotlar mavjud emas. Shu bilan, betonning
dastlabki qo'llab-quvvatlanishi, qurilishning poydevorlarini birlashtirishda muhim
ega bo'lgan.
2. Ikkinchi bosqich: Industrial ingilob va betonning keng ishlab chiqarish
XIX asrning yarmidan keyin, beton ishlarining yangi bosqichiga o'tdi.
Industrial inqilob va texnologiyaning rivojlanishi bilan beton ishlab chiqarishning
texnologik jarayonlari takomillashtirilmoqda. Yangi materiallar, shu ularning sement
va beton aralashma mustahkamligi oshirildi. Shu davrda betonning o'ziga xos
xususiyatlari, masalan, suvga erishishligi, mustahkamligi va elastikligi haqida ilmiy
paydo bo'ldi. Bu bosqichda beton birinchi navbatdagi infratuzilma, ko'priklar va
poydevorlar qurilishida keng qo'llanildi.
3. Uchinchi bosqich: Beton texnologiyalarining inqilobiy yo'nalishlari
XX asrning o'rtalariga kelib, beton ishlari yangi texnologiyalar bilan
to'ldirildi. Har bir dastur uchun maxsus aralashmalar ishlab chiqilib, betonning
mustahkamligi va uzun muddat xizmat qilish natijasida oshirildi. Polimerlar,
plastiklar va boshqa qo'shimchalar yordamida betonning yangi turlari yaratildi.
Ularning turg'unlik va mustahkamligi darajasida yaxshilandi. , avtomatlashtirish va
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
117
robototexnika kabi texnologiyalar betonni ishlab chiqarishda va qurilish jarayonlarida
qo'llanila boshlandi. Bu turda betonning zamonaviy korxonalari qurilish sanoatining
yangi pallasiga ko'tarilishi uchun katta bo'ldi.
4. To'rtinchi bosqich: Innovatsion texnologiyalar va ekologik omillar
Bugungi kunda beton ishlab chiqarish va jarayon jarayonlari yanada
innovatsion texnologiyalar asosida hozirgi kunda rivojlanmoqda. Yangi qurilgan
beton aralashmalari, o'zgartirilgan sementlar, qayta ishlash texnologiyalari ishlab
chiqariladi. Shu bilan birga, ishlab chiqarish muammolari ham bo'lib, qayta
tiklanadigan materiallardan, plastmassalardan eksport, uglerod ruxsati va betonning
ta'sirini minimallashtirish bo'yicha yangi mahsulotlar ishlab chiqarilmoqda.
Betonning ishlash muddatini yaxshilash, yangi texnologiyalarni qo'llash
orqali betonning resurslaridan samarali ishlab chiqarish bugungi kunda kunda beton
ishlab chiqarishning asoslaridan biridir. Betonning mustahkamligi, foydaligi va uni
uzoq vaqtdan foydalanishni ta'minlash orqali qurilishning xavfsizligini va
resurslardan foydalanish mumkin bo'ladi. Shu bilan birga, avtomatlashtirish va
raqamlashtirish kabi texnologiya beton ishlab chiqarish jarayonlarini yanada samarali
qilishda yordam beradi.
Xulosa
Beton ishlarining tarixiy bosqichlari qurilish sanoatining va texnologik
taraqqiyotini to'liq aks ettiradi. Betonning dastlabki oddiy aralashmalardan bugungi
kunga kelib, yuqori texnologiyaga samarali materialga erishish, o'zgaruvchan talablar
va qurilishning murakkablashuvi bilan bog'liq. Har bir tiborda betonning fizik-
me'yoridagi betonning fizik-mexanik xossalari, ishlab chiqarish texnologiyalari,
ekologik va iqtisodiy jihatdan alohida e'tiborga olindi, yangi ishlab chiqarishlar ishlab
chiqildi.
Birinchi bosqichda, faqat oddiy qurilish materiallari sifatida qo'l bo'lsa,
betonlantirilgan asosda, industrial ingilobning ta'siri ostida, betonning mustahkamligi
va to'liqligini uchun yangi energiya manbai. Uchinchi bosqich, beton ishlab
chiqarishda avtomatlashtirish va robototexnika yordamida yuqori samaradorlikka
erishildi. Bugungi kunda beton ishlarining rivojlanishining to'rtinchi bosqichiga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
118
vaziyat va xavfsizlikni ta'minlashga yordam bering. Bu bosqichda qayta tiklanadigan
materiallar va energiya tejovchi texnologiya keng qo'llanilmoqda.
Beton ishlarining har bir taraqqiyot qurilish sanoatining ijtimoiy va iqtisodiy
rivojlanishiga mos keladigan yangi rivojlanishini ochdi. Hozirgi vaqtda beton ishlab
chiqarish faqat qurilish materiallari ishlab chiqarish bilan cheklanmaydi, balki
qurilish jarayonlarini avtomatlashtirish, ekologik va energiya ishlab chiqarishni ishlab
chiqarish, yangi aralashmalar kabi keng ko'lamli narsalarni o'z ichiga oladi. ,
texnologik beton texnologiyalarining rivojlanishi, qayta ishlash, energiya beradi' va
atrof-muhitni tozalash kabi muhitga yordam beradi.
Betonning rivojlanish jarayoni shuni ko'rsatadiki, uning kelajagi texnologik
yangiliklari
va
innovatsion
ishlab
chiqarishlar
bilan
bevosita
bog'liq.
Avtomatlashtirish va raqamlashtirish orqali beton ishlab chiqarish jarayonini yanada
takomillashtirish, betonning sifatini oshirish va samaradorlikni maksimal darajada
sozlash mumkin bo'ladi. Shu bilan birga, qo'llab-quvvatlab qoladi.
Shu tariqa, beton ishlarini rivojlantirish bosqichlari qurilish sanoatining
o'sishiga va modernizatsiyasiga xizmat qiladi. Har bir yangi texnologiyalar va
texnologiyalarni o'z ichiga olgan holda, bugungi kunda beton sanoatini kengaytirish
va ta'minlash uchun mustahkam asos. Kelajakda betonning rivojlanishi uchun ilmiy
izlanishlar, yangi texnologiyalar va innovatsion ishlari muhim ahamiyatga ega
bo'ladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. THE CITY OF TERMEZ DURING THE REIGN OF TEMUR AND THE
TIMURIDS (First name of Termez) Ro’ziboboyev.A.A shovqindan himoya
qilishning chora-tadbirlari arxitekturaviy tarxiy uslublar
2. OLD TERMEZ IN HISTORICAL SOURCES (XIXEARLY XX CENTURIES)
Ro’ziboboyev.A.A
3. Akilova K. “O’zbekistonda dizaynning rivojlanish istiqbollari” Toshkent. 2006 y.
(Respublika ilmiy-nazariy anjumani tezislar to’plami).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
119
4. UMUM TA’LIM MAKTABLARNING INOVATSION TA’LIM TIZIMI
ASOSIDA
TASHKILLASHTIRISHNING
ZAMONAVIY
TAMOYILLARI
(O’zbekiston miqyosida arxitekturaviy loyihalash asosida) Ro’ziboboyev.A.A
5. Raximov, S. T., Nusratov, J., Amirov, M. (2023). MAYDALANGAN ESKI
BETONLAR ASOSIDAGI TO’LDIRUVCHILAR ASOSIDA OLINGAN
BETONNING
FIZIKMEXANIK
XOSSALARI.
Новости
образования:
исследование в XXI веке,
1
(10), 598-601.
