MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–4_ Март –2025
149
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNI TA'LIM
JARAYONIDA QO‘LLASHNING O‘ZIGA XOS JIHATLARI
Jalilova Yoqutxon,
Farg‘ona imkoniyatlari cheklangan shaxslar
uchun kasb-hunar texnikumi rus tili o‘qituvchisi
Annotatsiya. Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalarning
ta’lim jarayonida qo‘llash usullari, ularning samaradorligi va o‘ziga xos jihatlari
tahlil qilinadi. Tadqiqotda raqamli ta’lim vositalari, sun’iy intellekt, virtual va
kengaytirilgan reallik kabi innovatsion usullarning ta’limga ta’siri ko‘rib chiqilgan.
Maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimidagi zamonaviy pedagogik texnologiyalarning
joriy etilishi va ularning natijalari haqida amaliy misollar keltirilgan. Xususan,
“STEAM” ta’limi, flipped classroom (teskari dars) modeli va adaptiv o‘quv
platformalaridan foydalanishning afzalliklari yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni
ko‘rsatadiki, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanish
o‘quvchilarning bilim darajasini oshirish, ularning kreativlik va tanqidiy fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
Kalit so‘zlar: zamonaviy pedagogik texnologiyalar, raqamli ta’lim, sun’iy
intellekt, STEAM ta’limi, flipped classroom, adaptiv o‘quv platformalari, virtual
reallik.
Zamonaviy dunyoda ta’lim sohasida keskin o‘zgarishlar ro‘y bermoqda.
Yangi avlod o‘quvchilarining ehtiyojlariga mos keladigan pedagogik
texnologiyalarni joriy etish – bu nafaqat ta’lim sifatini oshirish, balki kelajak
kadrlarini tayyorlash uchun ham zarurdir. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar
ta’lim jarayonini individualizatsiya qilish, interfaollikni oshirish va o‘quv
materiallarini yanada qiziqarli qilish imkoniyatini beradi.
Ushbu
maqolaning
asosiy
maqsadi
–
zamonaviy
pedagogik
texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi o‘ziga xos jihatlarini aniqlash, ularning
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–4_ Март –2025
150
afzalliklari va kamchiliklarini tahlil qilish, shuningdek, O‘zbekiston ta’lim tizimida
ularni qo‘llashning samarali yo‘llarini taklif etishdir.
1. Raqamli Ta’lim Platformalari
Raqamli ta’lim vositalari (masalan, Moodle, Google Classroom, Zoom)
pandemiya davrida keng qo‘llanila boshlandi va hozir ham o‘z ahamiyatini saqlab
kelmoqda.
Afzalliklari:
✔
Masofadan turib ta’lim olish imkoniyati
✔
Materiallarga istalgan vaqt kirish
✔
O‘quv jarayonini monitoring qilish
Kamchiliklari:
✖
Internetga kirish muammosi (ayrim hududlarda)
✖
O‘quvchilarning o‘zini nazorat qilish qobiliyatining pastligi
Sun’iy intellekt yordamida o‘quvchilarning bilim darajasi va zaif tomonlari
aniqlanadi, shu asosida individual o‘quv rejalari tuziladi.
Namunalar:
ChatGPT
– savollarga javob berish, mavzularni tushuntirish
Socratic (Google)
– matematika va fan masalalarini yechishda yordam
berish
O‘zbekistonda “One Million Uzbek Coders” dasturida AI yordamida
dasturlashni o‘rgatish.
Virtual reallik (VR) va kengaytirilgan reallik (AR) texnologiyalari anatomiya,
fizika, tarix kabi fanlarni o‘qitishda qo‘llaniladi.
Afzalliklari:
✔
Mavzularni
vizual
va
interaktiv
tarzda
o‘rganish
✔
Tajriba orqali o‘rganish (masalan, virtual laboratoriyalar)
Misollar:
Google Expeditions
– virtual ekskursiyalar
Anatomyou VR
– inson anatomiyasini o‘rganish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–4_ Март –2025
151
STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) – bu fan,
texnologiya, muhandislik, san’at va matematikani integratsiyalashgan holda o‘qitish
metodologiyasi.
O‘zbekistonda qo‘llanilishi:
Maktablarda robototexnika to‘garaklari
“IT Park” loyihalari
Bu modelda o‘quvchilar uyda video darsliklar orqali yangi mavzuni
o‘rganadilar, maktabda esa amaliy mashg‘ulotlar o‘tkaziladi.
Afzalliklari:
✔
Har bir o‘quvchi o‘z tezligida o‘rganadi
✔
O‘qituvchi bilan individual ishlash imkoniyati
O‘zbekistonda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etishdagi
muammolar:
1.
Texnik jihatdan ta’minot yetishmasligi
(ayrim
maktablarda
kompyuterlar va internetning bo‘lmaganligi)
2.
O‘qituvchilarning yangi texnologiyalarga tayyorgarlik darajasining
pastligi
3.
Dasturiy ta’minotning mahalliy tilga moslashtirilmaganligi
Tavsiyalar:
1.
O‘qituvchilarni qayta tayyorlash
(masalan, zamonaviy pedagogik
texnologiyalar bo‘yicha malakaviy kurslar)
2.
Maktablarni zamonaviy uskunalar bilan ta’minlash
3.
Mahalliy dasturiy ta’minot ishlab chiqish
(o‘zbek tilidagi o‘quv
platformalari)
Xulosa:
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar ta’lim jarayonini sifat jihatidan yangi
bosqichga olib chiqadi. Biroq, ularni muvaffaqiyatli qo‘llash uchun infratuzilma,
kadrlar tayyorlash va metodik yondashuvlarni ishlab chiqish zarur. O‘zbekiston
uchun eng muhim jihat – bu texnologiyalarni mahalliy sharoitga moslashtirish va
ularni barcha maktab va oliy ta’lim muassasalariga joriy etishdir.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–4_ Март –2025
152
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
UNESCO (2022).
Digital Learning and Transformation of Education.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Xalq Ta’limi Vazirligi (2023).
“Raqamli ta’lim”
konsepsiyasi.
3.
Bates, A.W. (2019).
Teaching in a Digital Age.
4.
Hwang, G.J. (2020).
Artificial Intelligence in Education.
5.
“STEAM” ta’limi bo‘yicha qo‘llanma (2021).
O‘qituvchilar uchun metodik
tavsiyalar.
