Authors

  • Xoliqova Lola G’aybullayevna

Author Biography

  • Xoliqova Lola G’aybullayevna

    Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti

    Kimyo-metallurgiya fakulteti

    39a-24 logistika guruhi talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.89854

Abstract

Bugungi kunda kompaniyalarning raqobatbardoshligini ta’minlash uchun xarajatlarni optimallashtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, logistika xarajatlari ishlab chiqarish va savdo jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu ilmiy ishda logistika xarajatlarini kamaytirish yo‘llari va ularning kompaniya rentabelligiga ta’siri tahlil qilinadi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

228

LOGISTIKA XARAJATLARINI OPTIMALLASHTIRISHNING

KOMPANIYA RENTABELLIGIGA TA’SIRI

Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti

Kimyo-metallurgiya fakulteti

39a-24 logistika guruhi talabasi

Xoliqova Lola G’aybullayevna

Xoliqovalola420@gmail.com

Bugungi kunda kompaniyalarning raqobatbardoshligini ta’minlash uchun

xarajatlarni optimallashtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, logistika

xarajatlari ishlab chiqarish va savdo jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu ilmiy

ishda logistika xarajatlarini kamaytirish yo‘llari va ularning kompaniya rentabelligiga

ta’siri tahlil qilinadi.

Yuqoridalardan kelib chiqib, l

ogistika xarajatlari quyidagi asosiy toifalarga

bo‘lishimiz mumkin:

- Transport xarajatlari – mahsulotlarni yetkazib berish uchun sarflanadigan

mablag‘;

- Ombor xarajatlari – mahsulotlarni saqlash, ijaraga olish va operatsion

xarajatlar;

- Inventarizatsiya xarajatlari – ortiqcha zaxiralar, mahsulotni uzoq muddat

saqlash bilan bog‘liq yo‘qotishlar;

- Boshqaruv xarajatlari – logistika jarayonlarini muvofiqlashtirish va

optimallashtirishga ketadigan mablag‘. Ushbu xarajatlarni samarali boshqarish

kompaniyaning rentabelligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi.

Mavzuni yetarlicha o’rganib chiqib, quyida bir nechta logistika

xarajatlarini optimallashtirish usullarini keltirdim:

1. Transport jarayonlarini optimallashtirish – yuk tashish yo‘nalishlarini

yaxshilash hamda birlashtirilgan yuk tashish tizimlarini qo‘llash. Tirbandlik va yo’l


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

229

holatini ham hisobga olish. Eng qisqa yoki eng tezkor yo’llarni GPS va GIS orqali

aniqlab yukni manzilga tezroq yetkazib berishga erishamiz.

2. Ombor boshqaruvini yaxshilash – avtomatlashtirilgan ombor tizimlarini

joriy etish orqali ortiqcha zaxiralarni kamaytirishga erishamiz. Tizimda barcha kelib

chiqishi mumkin bo’lgan muammolar inobatga olingan bo’ladi.

3. Yoqilg‘i va energiya sarfini kamaytirish – ekologik toza transportlardan

foydalanish, energiya samaradorligini oshirish hamda ekologiyani asrashda katta rol

o’ynaydi.

4. Texnologiyalar va avtomatlashtirish – yetkazib berish jarayonida sun’iy

intellekt, IoT va ERP tizimlaridan foydalanilsa, logistika jarayonlari tezlashtiriladi va

samaradorlik oshadi.

5. Yetkazib berish zanjirini takomillashtirish – ishonchli va tajribali hamkorlar

bilan ishlash, mahsulot yetkazib berish vaqtini optimallashtirishda samarali ta’sir

ko’rsatadi.

Xulosa qiladigan bo‘lsak, tadqiqot natijalari shuni ko’rsatadiki, logistika

xarajatlarini optimallashtirish kompaniyalarga raqobatbardosh bo‘lish, foydani

oshirish va mijozlarga tezkor hamda sifatli xizmat ko‘rsatish imkoniyatini beradi.

Zamonaviy texnologiyalar va samarali boshqaruv tizimlaridan foydalanish orqali bu

jarayon yanada samarali bo‘lishi mumkin. Har qanday xizmat korsatish hamyonbop va

sifatli bolsa iste’molchilarga manzur bo’ladi. Shunday qilib, logistika xarajatlarini

kamaytirish kompaniyaning umumiy rentabelligini oshirishga bevosita ta’sir

ko‘rsatadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1.

Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ

СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(8),

448-457.

2.

Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ

ЗАРУБЕЖНОГО

ОПЫТА

МОДЕЛЕЙ

КСО:

РОЛЬ

БИЗНЕСА

В


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

230

ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.

Передовая экономика и

педагогические технологии

,

2

(1), 248-261.

3.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ

УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(9),

234-242.

4.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО

ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ

РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.

Передовая экономика и педагогические

технологии

,

1

(1), 232-240.

5.

Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF

INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND

DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.

Frontline Marketing, Management and

Economics Journal

,

1

(08), 7-14.

6.

Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ

ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ

НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In

ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:

АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ

(pp. 149-152).

7.

Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ

ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ

ОЦЕНКИ

И

РАЦИОНАЛЬНОГО

ИСПОЛЬЗОВАНИЯ

ОСВОЕНИЯ

МРАМОРНЫХ

МЕСТОРОЖДЕНИЙ.

Universum: технические науки

, (12-2 (93)), 62-66.

8.

Чекулаева, К. А. (2011).

Разработка организационно-экономического

механизма рационального использования месторождений мрамора

(Doctoral

dissertation, Московский государственный горный университет).

9.

Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии

(по отраслям).

Экономика и управление

,

100

, 87-90.

10.

Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture

capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

231

11.

Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC

CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and

Management Studies, 2(05), 83-87.

12.

Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative

development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International

Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.

13.

Rabbonaqulovich,

C.

S.

(2024).

VENCHUR

KAPITALI

SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.

Economics and Innovative

Technologies

,

12

(5), 22-33.

14.

Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR

KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI

OMILLAR.

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil

,

2

(5), 67-74.

15.

Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK

VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO

‘NALISHLARI.

Economics and Innovative Technologies

,

12

(3), 1-14.

16.

Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,

Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of

environmental conditions of cities and population health problems: Case study of

Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),

169-181.

17.

Cho‘lliyev,

S.

(2022).

O

‘ZBEKISTONDA

TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION

RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.

Economics and Innovative

Technologies

,

10

(5), 297-306.

18.

Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI

INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.

Oriental renaissance:

Innovative, educational, natural and social sciences

,

1

(10), 596-602.

19.

Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В

УЗБЕКИСТАНЕ.

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ

,

67

.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

232

20.

Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ

ШАКЛЛАНИШИ.

Scientific progress

,

2

(7), 543-547.

21.

Чўллиев,

С.

Р.

(2020).

ИҚТИСОДИЁТНИ

ИННОВАЦИОН

РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ

ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.

Иқтисодиётда инновация

,

4

(3).

22.

Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ

РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In

International

Conference on Adaptive Learning Technologies

(Vol. 10, pp. 16-18).

23.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture

Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.

Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508

24.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of

Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252

25.

Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ

С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА

ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-

74.

26.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.

27.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.