MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
213
GEOSIYOSIY O’ZGARISHLAR VA ULARNING O’ZBEKISTON
LOGISTIKASIGA TA’SIRI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
Sunnatilloyeva Nazira Madiyor qizi
nazirasunnatulloyeva@gmail.com
Kirish
Jahonning turli hududlaridagi geosiyosiy o‘zgarishlar jadal ravishda dunyo
logistika tizimlariga ta’sir ko‘rsatmoqda. Urushlar, siyosiy keskinliklar, iqtisodiy
sanksiyalar va yangi geosiyosiy alyanslar global tovar aylanishi yo‘nalishlarini, yuk
tashish yo‘llarini va logistika strategiyalarini qayta shakllantirmoqda. O‘zbekiston kabi
dengizga chiqish imkoni bo‘lmagan davlatlar uchun bu jarayonlar ayniqsa
ahamiyatlidir. O‘zbekistonning tashqi savdosi va transport infratuzilmasi ko‘p jihatdan
qo‘shni davlatlarga, ular orqali dunyo bozorlariga chiqishga bog‘liq. Shuning uchun
geosiyosiy o‘zgarishlarning O‘zbekiston logistikasiga ta’sirini tahlil qilish muhim
ahamiyat kasb etadi.
Geosiyosiy o‘zgarishlar va ularning xususiyatlari
Geosiyosiy o‘zgarishlar xalqaro siyosatdagi o‘zgarishlarni, jumladan harbiy
mojarolar, iqtisodiy sanksiyalar, siyosiy ittifoqlar va mintaqaviy hamkorliklar bilan
bog‘liq o‘zgarishlarni o‘z ichiga oladi. Mazkur o‘zgarishlar global savdo va transport
yo‘llariga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. 2020-yillardan boshlab, Rossiya–Ukraina urushi,
AQSh–Xitoy savdo tortishuvlari, Afg‘onistonda hokimiyat almashtirilishi, Eron
atrofidagi siyosiy keskinliklar va yangi harbiy alyanslar logistika yo‘nalishlarini
o‘zgartirayotgan hodisalardan faqat bir nechasidir. Bu o‘zgarishlar, ayniqsa,
O‘zbekiston kabi ishlab chiqarish va savdo salohiyatini kuchaytirishga harakat qiluvchi
davlatlar uchun har tomonlama tahdidlar va imkoniyatlar tug‘dirmoqda.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
214
O‘zbekiston logistikasining tashqi omillarga bog‘liqligi
O‘zbekistonning iqtisodiyoti asosan eksport-import faoliyatiga bog‘liq bo‘lib,
tovar aylanishi ko‘p hollarda qo‘shni davlatlar orqali amalga oshiriladi. Rossiya,
Qozog‘iston, Turkmaniston, Eron va Xitoy kabi davlatlar O‘zbekiston uchun muhim
tranzit hamkorlaridir. Lekin, bu mamlakatlar bilan geosiyosiy munosabatlardagi
o‘zgarishlar, xususan, Rossiyaga nisbatan qo‘llanilgan sanksiyalar natijasida Yevropa
bilan yuk tashish imkoniyatlari keskin qisqargan. Bu vaziyat O‘zbekistonning logistika
strategiyasini qayta ko‘rib chiqishga sabab bo‘ldi. Transyevraziya yo‘llaridagi tovar
aylanishining o‘sishi uchun yangi hamkorlar va yo‘nalishlarni izlash zaruriyati tug‘ildi.
Yangi logistik imkoniyatlar
Geosiyosiy o‘zgarishlar O‘zbekiston uchun ham muammo, ham imkoniyatlarni
taqdim etmoqda. Mamlakat uchun yangi logistik yo‘nalishlar va infratuzilmalarni
rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha
ishlarni yo‘lga qo‘ymoqda:
- TransAfg‘oniston temir yo‘li — Afg‘oniston va Pokistonni bog‘lab, Hind
okeaniga chiqish imkonini beradi. Bu yo‘l O‘zbekistonning Osiyo va Yevropa
o‘rtasidagi
savdo
yo‘llarini
kengaytirishga
xizmat
qiladi.
- "Mozori-Sharif – Hirot – Eron" temir yo‘li — Eron orqali xalqaro portlarga chiqish
imkonini beradi.
- Xitoy davlatlariga qarab yuzlanish — Xitoy bilan logistika aloqalarini
kengaytirish va "Bir kamar — bir yo‘l" tashabbusi orqali yangi tranzit yo‘llarini ochish.
Havo va dengiz transportidagi rivojlanish
O‘zbekiston o‘z mahsulotlarini dunyo bozoriga tez va samarali yetkazish
maqsadida transport infratuzilmasini takomillashtirmoqda. Navoiy xalqaro aeroporti
logistika markaziga aylantirilmoqda, bu o‘z navbatida mamlakatning havo transporti
salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, Qozog‘iston va Turkmaniston
portlari orqali Kaspiy dengiziga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish, O‘zbekistonning
Yevropaga yuk tashish yo‘llarini tashkil etishga yordam beradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
215
Xulosa
Geosiyosiy o‘zgarishlar O‘zbekiston logistika tizimiga ijobiy va salbiy ta’sir
ko‘rsatmoqda. Mamlakat ushbu o‘zgarishlarga moslashish va yangi yo‘nalishlar ochish
orqali o‘z tranzit salohiyatini oshirmoqda. Geosiyosiy xatarlarni hisobga olgan holda
strategik rejalarni amalga oshirish, logistik infratuzilmani takomillashtirish va
mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash orqali O‘zbekiston kelajakda transport
markazlaridan biriga aylanishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
216
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
217
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
218
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
