MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
148
O’ZBEKISTON LOGISTIKA TARMOG’INING RIVOJLANISH
TENDENSIYALARI VA ISTIQBOLLARI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
Muhiddinov Mehriddin Salohiddin o’g’li
Annotatsiya: Mazkur ishda O‘zbekiston Respublikasida logistika
tarmog‘ining hozirgi holati, rivojlanish tendensiyalari va istiqbollari tahlil qilinadi.
Unda transport va kommunikatsiya infratuzilmasining modernizatsiyasi, xalqaro
hamkorlikning kengayishi, raqamlashtirish jarayonlari va xususiy sektor ishtirokining
oshishi kabi asosiy yo‘nalishlar yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekistonning strategik
geografik joylashuvi va mintaqaviy tranzit imkoniyatlari asosida mamlakatni logistika
markaziga aylantirish istiqbollari tahlil etadi.
Kalit so‘zlar: Logistika xarajatlari, optimallashtirish, transport logistika,
omborxona boshqaruvi, raqamli logistika, multimodal tashish, yetkazib berish zanjiri,
xarajatlarni kamaytirish, axborot texnologiyalari, logistika samaradorligi.
Kirish:
Bugungi globallashuv davrida logistika tarmog‘i har bir mamlakat iqtisodiyoti
uchun strategik ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, Markaziy Osiyoning yuragida
joylashgan O‘zbekiston uchun logistika tizimini samarali rivojlantirish nafaqat ichki
ehtiyojlarni qondirish, balki xalqaro transport yo‘laklarida muhim o‘rin egallash
imkonini beradi. Mamlakatda so‘nggi yillarda olib borilayotgan islohotlar natijasida
logistika
infratuzilmasini
modernizatsiya
qilish,
transport-kommunikatsiya
tarmoqlarini kengaytirish va zamonaviy logistika markazlarini tashkil etish bo‘yicha
bir qator muhim qadamlar tashlanmoqda.
So‘nggi yillarda logistika sanoati jahon bozorida jadal rivojlanmoqda.
Statistika ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilda global logistika bozorining hajmi 10,6
trillion AQSh dollarini tashkil etgan. Prognozlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2030-yilga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
149
borib 15 trillion dollardan oshadi. Bunday kengayish sharoitida logistik xarajatlarni
samarali boshqarish va optimallashtirish masalasi har qachongidan ham dolzarb bo‘lib
qolmoqda. Logistika xarajatlari ishlab chiqaruvchi va savdo korxonalarining umumiy
xarajatlarida katta ulushni tashkil etadi. Misol uchun, kompaniyalar darajasida olib
borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, logistika xarajatlarini atigi 5% ga kamaytirish
orqali korxonaning sof foydasini 10–15% ga oshirish mumkin. Ayniqsa, transport va
omborxona xarajatlarini raqamli texnologiyalar orqali boshqarish bu borada katta
samara beradi. Ma’lumotlarga ko‘ra, ERP, WMS, va TMS tizimlarini joriy qilgan
kompaniyalar o‘z logistika xarajatlarini o‘rtacha 12–20% gacha kamaytirishga
erishgan. Bu yirik infratuzilmaviy loyihalar mamlakatda logistika sohasining
raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi. Shunday qilib, mavjud statistik
ko‘rsatkichlar asosida aytish mumkinki, logistika xarajatlarini optimallashtirish
nafaqat korxona darajasida, balki milliy iqtisodiyot miqyosida ham ijobiy natijalar
beradi. Bu esa ushbu tadqiqotning dolzarbligini yanada kuchaytiradi.Transport
infratuzilmasining ayrim hududlarda yetarli darajada rivojlanmagan. Ayniqsa, qishloq
joylarida yo‘llarning sifatsizligi mahsulotlarning tez va sifatli yetkazilishini
qiyinlashtirmoqda. Bu borada yo‘llarni modernizatsiya qilish, temiryo‘l va avtomobil
transport tarmoqlarini kengaytirish zarur. Shuningdek, omborxona boshqaruvi
tizimining eskiligi ham muhim muammolardan biridir. Ko‘plab omborlarda
mahsulotlar qo‘lda hisobga olinadi, bu esa noto‘g‘ri ma’lumotlar, mahsulot yo‘qotilishi
yoki muddati o‘tgan tovarlar bilan bog‘liq muammolarga olib keladi. Bunday
holatlarning oldini olish uchun zamonaviy omborxona boshqaruvi (WMS) tizimlarini
joriy etish, omborlarni avtomatlashtirish va saqlash texnologiyalarini rivojlantirish
talab etiladi. Yana bir dolzarb muammo – malakali logistika mutaxassislarining
yetishmasligidir. Xalqaro tajriba va zamonaviy texnologiyalarni biladigan kadrlar soni
oz. Bu borada ta’lim tizimida logistikaga oid maxsus fanlarni kengaytirish, amaliyotga
yo‘naltirilgan o‘quv kurslarini tashkil etish va xorijiy tajriba asosida kadrlar tayyorlash
muhim hisoblanadi. Axborot texnologiyalaridan foydalanishning past darajada ekani
ham logistika samaradorligini cheklamoqda. Ko‘plab tashkilotlar yuklarni qo‘lda
kuzatadi, hujjatlar esa elektron emas, qog‘oz shaklida yuritiladi. Raqamli logistikani
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
150
joriy etish, GPS va IoT texnologiyalari orqali yuk harakatini real vaqt rejimida kuzatish
bu muammoning asosiy yechimidir.
Xulosa:
O‘zbekistonda logistika tarmog‘i so‘nggi yillarda iqtisodiy rivojlanishning
muhim yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Transport infratuzilmasini modernizatsiya
qilish,
raqamlashtirishni
joriy
etish
va
xalqaro
logistika
tarmoqlariga
integratsiyalashish jarayonlari mamlakatni mintaqaviy tranzit markaziga aylantirish
imkonini bermoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
151
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
152
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
153
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
