MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
127
TIBBIYOTDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI FANINI
O’QITISH METODIKASI
Qosimova Layloxon Zafarjon qizi
ANONTATSIYA: Mazkur maqolada “Tibbiyotda axborot texnologiyalari”
fanining zamonaviy tibbiy ta’limdagi o’rni, uni samarali o’qitish usullari va o’qitish
metodikasining ilmiy asoslari keng yoritilgan. Dars jarayonida axborot
texnologiyalaridan foydalanish talabalarning kasbiy tayyorgarligini oshirish, ularni
amaliy ko’nikmalarga ega bo’lgan raqobatbardosh mutaxassis sifatida
shakllantirishda muhim omil bo’lib xizmat qiladi. Maqolada ayni yo’nalishda xorijiy
tajribalarga ham e’tibor qaratilgan. Jumladan, AQSH, Germaniya va Yaponiya kabi
rivojlangan davlatlarning tibbiy oliygohlarida tibbiyotda IT vositalari yordamida
o’quv jarayoni qanday tashkil etilishi , masofaviy ta’lim, telemeditsina, sun’iy intelekt
asosida ishlovchi tahlil vositalari, virtual anatomik laboratoriyalar va simulyatsion
o’quv dasturlar bilan taqqoslovchi yondashuvlar berilgan.
ANONTATION: In this article, the role of the subject “Information
Technology in Medicine” in modern medical education, effective teaching methods,
and the scientific foundations of instructional methodology are thoroughly
discussed. The use of information technologies in the learning process plays a crucial
role in enhancing students’ professional preparedness and in shaping them as
competitive specialists equipped with practical skills. The article also pays attention to
international experiences in this area. In particular, it presents comparative
approaches regarding how medical educational processes are organized using IT tools
in developed countries such as the USA, Germany, and Japan. These include the
integration of distance learning, telemedicine, AI-based analytical tools, virtual
anatomical laboratories, and simulation-based educational programs.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
128
Аннотация: В этой статье подробно рассматривается роль
дисциплины "Информационные технологии в медицине" в современном
медицинском образовании, эффективные методы обучения и научные основы
методики преподавания. Использование информационных технологий в
образовательном процессе играет важную роль в повышении профессиональной
подготовки студентов и в формировании их как конкурентоспособных
специалистов, обладающих практическими навыками. В статье также уделено
внимание международному опыту в этой области. В частности, представлены
сравнительные подходы к организации учебного процесса в медицинских
учреждениях с использованием ИТ-инструментов в таких развитых странах,
как США, Германия и Япония. Это включает интеграцию дистанционного
обучения, телемедицины, аналитических инструментов на базе ИИ,
виртуальных анатомических лабораторий и образовательных программ на
основе симуляций.
KALIT SO’ZLAR:
Tibbiyotda axborot texnologiyalari, o’qitish metodikasi, interaktiv darslar,
virtual laboratoriya, elektron sog’liqni saqlash, tibbiy ta’lim, masofaviy o’qitish.
So‘nggi raqamli ishlanmalar butun dunyo bo‘ylab aholiga tibbiy yordam
ko‘rsatishni tashkil etishning eng istiqbolli usullarini ishlab chiqishga ijobiy ta’sir
ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, IT infratuzilmasini samarali qurish muhim ahamiyat
rasm 1
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
129
kasb etmoqda. Ko'pgina davlatlar uzoq vaqt davomida tibbiyot sohasidagi
innovatsiyalardan faol foydalanmoqda. Bugungi kunda axborot texnologiyalari faol
kirib kelgan sohalardan biri - tibbiyot. Tashxis qo‘yish,muolaja olib borish va
profilaktik ko‘riklar taqozosidan kompyuter apparaturalari keng qo‘llaniladi. Masalan,
kompyuter tamografiyasi, yaderli tibbiy tashxislash, ultra tovushli tashxislash,
mikrokompyuter texnologiyalari asosidagi rentgen tadqiqotlari shular jumlasidandir.
Kompyuterlashtirilgan texnika tibbiyot xodimlariga bilimlarini oshirish, qo‘llash,
institutda ta’lim olgan nazariy ilmlarini amaliyotda sinab ko‘rish imkoniyatini taqdim
etmoqda. Shuningdek, zamonaviy tibbiyotchilar kompyuter vositasida epidemik
kasalliklarning tarqalish tezligini ko‘rsatuvchi xarita yaratmoqdalar. Masofaviy
tashxislash dasturlari esa shifokor va bemor aloqalarida uzviylik kasb etdi. Tibbiyotda
butun dunyo bo'ylab kompyuter texnologiyalaridan foydalanish 1950-yillarning
boshlarida kompyuterlar paydo bo'lishi bilan boshlandi. 1949-yilda Gustav Vagner
Germaniyada sog'liqni saqlash informatika bo'yicha birinchi professional tashkilotni
tuzdi. Sog'liqni saqlash informatikasi, shuningdek, Sog'liqni saqlash axborot tizimlari
deb ham ataladi, bu axborot fani, informatika va sog'liqni saqlash chorrahasida
joylashgan intizomdir. Bu sog'liqni saqlash va biomeditsinada ma'lumotlarni olish,
saqlash, qidirish va ulardan foydalanishni optimallashtirish uchun zarur bo'lgan
resurslar, qurilmalar va usullar bilan bog'liq. Sog'liqni saqlash informatika vositalariga
kompyuterlar, klinik ko'rsatmalar, rasmiy tibbiy atamalar va axborot va aloqa tizimlari
kiradi. U hamshiralik, klinik parvarish, stomatologiya, farmatsiya, sog'liqni saqlash,
mehnat terapiyasi va (bio) tibbiy tadqiqotlar sohalarida qo'llaniladi. 1960-yillarda
Frantsiya, Germaniya, Belgiya va Gollandiyada ixtisoslashtirilgan universitet
kafedralari va informatika bo'yicha o'quv dasturlari boshlangan. Tibbiy informatika
bo'yicha tadqiqot bo'limlari 1970-yillarda Polshada va AQShda paydo bo'la boshladi.
O'shandan beri yuqori sifatli sog'liqni saqlash informatikasi bo'yicha tadqiqotlar, ta'lim
va infratuzilmani rivojlantirish AQSh, Evropa Ittifoqi va ko'plab rivojlanayotgan
iqtisodiyotlarning maqsadi bo'lib kelgan.Teskari guruh modeli o‘quvchilarga darsdan
oldin video, matn yoki prezentatsiyalarni mustaqil o‘rganish imkonini beradi. Sinfda
esa ular muhokama, amaliy mashg‘ulotlar va vazifalar orqali bilimlarni
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
130
mustahkamlaydilar.Bu usul o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, tanqidiy yondashuvi va
muloqot ko‘nikmalarini rivojlantiradi. O‘quvchilar materialni o‘z tezligida
o‘zlashtirishadi, murakkab mavzularga chuqurroq kirishadi va bu ularning
motivatsiyasini oshiradi.
rasm 2
PBL
- bu talabalar haqiqiy hayotdagi klinik muammolarni hal qilish orqali
o‘rganadigan metod bo‘lib, o‘z-o‘zini o‘qitish, tahliliy fikrlash va guruhda ishlashni
rivojlantiradi.Bu yondashuv klinik fikrlash, bemor bilan aloqa va hayot davomida
o‘rganish kabi ko‘nikmalarni shakllantirishda juda samaralidir. O‘qituvchilar
muhokamalarni yo‘naltirib, talabalarning fikrlash jarayonini rag‘batlantiradi.Bugungi
kunda elektron platformalar - onlayn kurslar, mobil ilovalar, virtual bemorlar vositasi
orqali o‘qitish keng ommalashmoqda. Bunday platformalar moslashuvchan, interaktiv
va istalgan joyda ta’lim olish imkonini beradi.Talabalar o‘z vaqtida mustaqil o‘qishlari,
testlar bajarishlari, video darslarni qayta ko‘rishlari mumkin. Bu ularning bilimni
mustahkamlashiga va qiziqishini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, mazmun
sifati va haddan ortiq axborot yuklamasi bilan bog‘liq muammolar ham
mavjud.Zamonaviy metodlarni joriy qilish uchun malakali o‘qituvchilar zarur.
O‘qituvchilarni rivojlantirish dasturlari ularga yangi o‘qitish usullarini o‘rgatadi,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
131
texnologiyalarni o‘quv jarayoniga integratsiyalashni osonlashtiradi va talaba markazli
o‘qitishni rag‘batlantiradi.Zamonaviy metodlarning joriy etilishi ko‘plab imkoniyatlar
bilan birga, qiyinchiliklarni ham keltirib chiqaradi. O‘qituvchilarni yetarlicha
tayyorlash, texnik infratuzilma, baholash uslublarini moslashtirish zarur. An’anaviy
testlar ko‘p hollarda bu metodlarda olingan ko‘nikmalarni to‘liq baholay
olmaydi.Kelajakda bu metodlarning bemorlar salomatligiga ta’siri, amaliyotga real
ta’sirini o‘rganishga ko‘proq e’tibor qaratish kerak. Shuningdek, raqamli
texnologiyalar hamma uchun teng imkoniyatlar yaratishi lozim. Bunda davlatlararo
hamkorlik, tajriba almashinuvi va maxsus ko‘rsatmalar ishlab chiqilishi muhim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Medical Education journals (e.g.,
Medical Education Online
or
The Journal of
Medical Education
).
2.Dalia M. Mohsen
(Professor of Microbiology and Molecular Biology, Inaya
Medical College, Riyadh, Saudi Arabia)
3.Muxitdinov MM, Isakulovna NX. Rябина обыкновенная: выращивание и
обработка плодов в Ташкентской области.
Eurasian J Med Nat Sci
. 2023;3(5):97–
academy.uz/index.php/EJMNS/issue/view/297​:contentReference[oaicite:5]{i
4.Modern techniques of teaching and learning in medical education: A descriptive
literature review:
Dalia M. Mohsen, Mohammed H. Fagir, Dalia Kamal El Dein,
Mohamed B. Yousif, Mahmoud Eltagani, Motasim Al Atieh
Manba:
Journal of Education Technology in Health Sciences
