MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
17
LOGISTIKANING MINTAQA RIVOJIDAGI O’RNI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
O’rozbayev Sunnatullo Nurali o’g’li
urozboyevsunnatullo2006@gmail.com
Annotatsiya: Maqolada logistikaning iqtisodiy mohiyati, uni minqa iqtisodiy
salohiyatining oshirishdagi o'rni haqida fikir yuritildi, foy ko'lami va qo'shimcha
qiymatini oshirishdagi o'rni o'rganildi. Logistika xizmatlarining o'ziga xos
xususiyatlarga xaqida fikir yuritildi. Transport xizmati, saqlash, qadoqlash,
hujjatlashtirish va boshqa vositachilik munosabatlari va harakatlarining samaradorlik
ko'rsatgichlariga tasiri tahlil etildi. Korxona raqobatbardoshligini shakllantirishga
logistikaning ta'sir o'rganildi.
Kalit so‘zlar: logistika, logistika faoliyati, logistika tizimi, raqobatbardoshlik,
saqlash va transport hizmati, logistika zanjiri, to'liq qiymat zanjiri.
Logistika
kompaniyaning
funksional
muamolarining
yechimlarini
optimallashtirishga yordam beradi: u moddiy, axborot, moliyaviy va xizmat oqimlarini
talab qilinadigan ko'p qirrali faoliyatdir. Yetkazib berish, ishlab chiqarish, tarqatish va
sotish o'rtasidagi oʻzaro aloqalarni muvofiqlashtirishdan va birlashtiradigan tizimdir.
Logistikaning har bir funksional sohasi (ta'minot, ishlab chiqarish, transport, ombor,
tarqatish va sotish) alohida tizimni tashkil etuvchi tuzilma boʻlib, boshqaruvning oʻziga
xos mazmuni va muvofiqlashtirish mexanizmiga ega. Shu bilan birga, logistika
ijtimoiy takror ishlab chiqarish tarkibida integratsiyalashgan materiallarni oʻtkazish,
axborot, xizmat ko'rsatish, moliyaviy va ijtimoiy oqim tizimlarining tashkiliy va
iqtisodiy jihati sifatida qaralishi kerak. Shu munosabat bilan logistika amalda iqtisodiy
va boshqaruv tarkibiy qismlarining o'zaro ta'siri asosida ishlab chiqarish va
muomalaning barcha sohalarini har tomonlama qamrab olishga imkon beradi.
Logistikaning rivojlanishi umumiy iqtisodiyotning va mintaqaning rivojlanish
tendensiyalari va dinamikasi bilan belgilanadi. Oddiy logistika tizimi ma'lum
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
18
miqdordagi elementlardan va ma'lum munosabatlardan iborat. Logistika tizimlari bir
nechta tuzilmalarni tashkil etuvchi turli xil quyi tizimlarning interpenetratsiyasida
ifodalanadigan yarim strukturalilik bilan tavsiflanadi. Ular statik emas: ular mehnat
sharoitlariga nisbatan tashkil etilgan, tez qayta qurish xususiyatiga ega bu ularning
moslashuvchanligidir. Bir qator fundamental va amaliy fanlarning nazariy apparati
logistikaning asosiy vositasi boʻlib xizmat qiladi, bu esa boshqa bilim sohalarida
(masalan, tahlil qilish, prognozlash, modellashtirish) odatiy usullarni qo'llash va biznes
bo'linmalarining samarali ishlashi uchun sharoitlarni aniqlashga imkon beradi.
Rivojlangan axborot- kommunikatsiya infratuzilmasi asosida logistika faoliyati
subyektlari va obyektlarining o'zaro ta'sirini tashkil etishda intellektualizatsiya
logistika tizimini modernizatsiya qilish va innovatsion rivojlantirishning zarur
shartidir: ishbilarmonlik muhitini shakllantirish, biznes xizmatlari infratuzilmasini
kengaytirish va faollashtirishga yordam beradi. Logistika biznesning iqtisodiy tarkibiy
qismi sifatida logistika faoliyati umumiy ilmiy, iqtisodiy, maxsus fanlar va fanlararo
bilimlarga tayanganligi sababli eng ko'p bilim talab qiladigan deb tan olinadi.
Logistikaning fanlararo tabiati iqtisodiy nazariya va boshqaruv nazariyasining umumiy
qoidalarini, shuningdek makro va mikroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot, tashkilot
(korxona) iqtisodiyoti, biznesni tashkil etish, menejment, marketing, savdo, xodimlarni
boshqarish, sifat menejmenti, narxlashning maxsus asoslarini oʻzaro bog'liq ravishda
ko'rib chiqishni o'z ichiga oladi. Shunday qilib, umumiy ilmiy bilimlar logistikaning
nazariy asoslarini rivojlantirishga yordam beradi, iqtisodiy va maxsus fanlar
logistikaning amaliy xususiyatini shakllantiradi va logistikada ko'plab funksional va
resurs sohalari mavjudligini aniqlaydi.
Xulosa va takliflar.
Shunday qilib, logistika iqtisodiy faoliyatning funksional
yoʻnalishlarini muvofiqlashtirishga, boshqaruv tizimini optimallashtirishga va
iqtisodiy tuzilmalarning ishlab chiqarish va bozor pozitsiyasining barqarorligiga
yordam beradi. Logistika jarayonlarining xilma-xilligi logistika tizimlarining tarkibiy
qismlarini birlashtirishga imkon beradi, shuningdek korxonalar va hatto shunga
o'xshash bo'linmalarning ish sharoitidagi farqlarni hisobga olgan holda xoʻjalik
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
19
yurituvchi subyektlarning maqsadlari va vazifalariga muvofiq eng aniq va mazmunli
natijalarga erishish uchun bir qator yondashuvlardan foydalanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
20
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
21
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
22
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
