MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
220
IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYATDA TEXNOLOGIYALAR
Nurmatova Muhlisa – UMFT universiteti, 552 guruh, 2 kurs talabasi
Annotatsiya: Mazkur tezisda ijtimoiy-pedagogik faoliyatda zamonaviy
texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Unda axborot-kommunikatsion
texnologiyalar, multimedia vositalari, pedagogik yondashuvlar, virtual va masofaviy
ta’lim shakllari hamda interfaol metodlarning ijtimoiy-pedagogik ishdagi roli tahlil
qilingan. Texnologiyalarning yoshlar bilan ishlashdagi samaradorligi, ularni ijtimoiy
jarayonlarga tayyorlashdagi yondashuvlar asoslab berilgan. Shuningdek, turli
pedagogik texnologiyalar misolida ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish imkoniyatlari
ko‘rsatib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar: ijtimoiy-pedagogik faoliyat, ta’lim texnologiyalari, axborot-
kommunikatsion texnologiyalar, pedagogik yondashuvlar, multimedia vositalari,
masofaviy ta’lim, interfaol metodlar, yoshlar tarbiyasi.
Kirish
Hozirgi davrda jamiyat hayotining barcha sohalarida, xususan ta’lim va tarbiya
tizimida
tezkor
o‘zgarishlar
sodir
bo‘lmoqda.
Axborot-kommunikatsion
texnologiyalarning jadal rivojlanishi ijtimoiy-pedagogik faoliyatning mazmuni, shakli
va metodlariga yangicha yondashuvni talab qilmoqda. Yoshlarga ta’lim berish, ularni
tarbiyalash va jamiyat hayotiga tayyorlashda zamonaviy texnologiyalardan
foydalanish ijtimoiy-pedagogik faoliyatning ajralmas qismiga aylanmoqda.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat – bu bolalar, o‘smirlar, yoshlar, ba’zida esa voyaga
yetgan fuqarolar bilan ijtimoiy muammolarni hal etish, ularga yordam ko‘rsatish va
sog‘lom muhitni shakllantirishga qaratilgan tizimli faoliyatdir. Bu jarayonni samarali
tashkil etish uchun zamonaviy pedagogik va texnik vositalardan foydalanish muhim
ahamiyatga ega.
Axborot-kommunikatsion texnologiyalar (AKT)
AKT ta’lim jarayoniga chuqur kirib kelgan va ijtimoiy-pedagogik ishda ham
keng qo‘llanilmoqda. Kompyuterlar, internet tarmoqlari, mobil qurilmalar va turli
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
221
multimedia vositalari orqali o‘quvchilar bilan bog‘lanish, ular bilan onlayn
mashg‘ulotlar o‘tkazish va ma’lumot almashish imkoniyati kengaygan. Bu esa
yoshlarning o‘rganish faoliyatini tezlashtiradi, ularni o‘zini-o‘zi rivojlantirishga
undaydi. Masalan, ijtimoiy mavzudagi videolar, maqolalar, forumlar orqali
o‘quvchilarni ijtimoiy ongli, muammolarga befarq bo‘lmagan, faol fuqarolar sifatida
shakllantirish mumkin. Pedagog AKT yordamida bolalarning individual o‘ziga xos
xususiyatlariga qarab material tanlay oladi, ya’ni differensial yondashuvni amalga
oshiradi.
Multimedia texnologiyalari
Multimedia texnologiyalari orqali audio, video, grafik, animatsion
materiallardan foydalanish mumkin. Ijtimoiy-pedagogik faoliyatda bu texnologiyalar
bolalarda hissiy sezuvchanlikni, axloqiy tushunchalarni, hayotiy vaziyatlarga ongli
yondashuvni shakllantirishga xizmat qiladi.
Masalan, oilaviy muammolar, nogironlik, muhojirlik, kambag‘allik kabi
ijtimoiy mavzularga oid hujjatli filmlar, animatsiyalar va videoroliklar orqali
muhokamalar o‘tkazish, o‘quvchilarda empatiya (ya'ni boshqalarning holatiga
kirishish) tuyg‘usini rivojlantirish mumkin.
Pedagogik texnologiyalar
Pedagogik texnologiyalar — bu maqsadga yo‘naltirilgan, rejalashtirilgan,
nazorat qilinadigan va tahlil qilinadigan o‘quv-tarbiyaviy jarayondir. Zamonaviy
pedagogik texnologiyalar ijtimoiy-pedagogik faoliyatda qo‘llanilganda tarbiyaviy
ishlar samaradorligi ortadi. Eng ko‘p qo‘llanilayotgan texnologiyalarga quyidagilar
kiradi:
Muammoli ta’lim texnologiyasi – o‘quvchilarni ijtimoiy masalalar
yuzasidan mustaqil fikrlashga undaydi;
Loyihaviy ta’lim texnologiyasi – yoshlar mustaqil ravishda ijtimoiy
loyihalar ishlab chiqish orqali jamiyat hayotida faol ishtirok etadi;
Kollektiv o‘qitish texnologiyasi – hamkorlikda ishlash, guruhlarda fikr
almashish orqali ijtimoiy ko‘nikmalar shakllanadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
222
Pedagogik texnologiyalar o‘quvchilarda muloqot qilish, mas’uliyat, fikr
bildirish, boshqalarning fikrini hurmat qilish kabi ijtimoiy kompetensiyalarni
rivojlantiradi.
Virtual va masofaviy ta’lim texnologiyalari
COVID-19 pandemiyasi davrida ta’lim tizimi jadal tarzda masofaviy formatga
o‘tdi. Bu holat ijtimoiy-pedagogik faoliyatda ham onlayn texnologiyalarni joriy etishga
turtki bo‘ldi. Zoom, Google Meet, Microsoft Teams kabi platformalar orqali
vebinarlar, onlayn suhbatlar, virtual treninglar o‘tkazish keng tarqaldi.
Bunday texnologiyalar imkoniyatlari quyidagilardan iborat:
Geografik masofadan qat’iy nazar, turli hududlardagi bolalar va yoshlar
bilan ishlash imkoniyati;
Turli mavzularda mutaxassislar ishtirokida onlayn seminarlar tashkil
etish;
Masofaviy psixologik va ijtimoiy maslahatlar berish.
Masofaviy texnologiyalar, ayniqsa, nogironligi bor bolalar, qishloq
joylardagi yoshlar uchun ta’lim va tarbiyani yanada qulaylashtiradi.
Interfaol metodlar va o‘yin texnologiyalari
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatda bolalar va o‘smirlar bilan ishlashda interfaol
metodlar alohida ahamiyat kasb etadi. Bu metodlar o‘quvchilarning faol ishtirokini
ta’minlaydi, ijtimoiy vaziyatlarda o‘zini tutish, to‘g‘ri qaror qabul qilish, muomala
qilish kabi ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Roliy o‘yinlar, ijtimoiy rollar almashinuvi,
psixologik treninglar orqali yoshlar jamiyatdagi turli rollarni sinab ko‘rishadi.
Masalan: "mijoz va yordamchi", "ota-ona va bola", "rahbar va xodim" kabi rollarni
bajarish orqali ular ijtimoiy munosabatlarni tushunishni o‘rganadi.
Xulosa
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatda texnologiyalarning o‘rni beqiyosdir. Axborot-
kommunikatsion texnologiyalar, multimedia vositalari, pedagogik yondashuvlar,
virtual imkoniyatlar va interfaol metodlar orqali yoshlarni ijtimoiy jihatdan yetuk,
ongli va faol fuqarolar etib tarbiyalash mumkin. Har bir pedagog zamonaviy
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
223
texnologiyalarni chuqur o‘zlashtirishi va uni o‘z ish faoliyatida maqsadli ravishda
qo‘llay olishi zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Sulaymon Amirqulovich Xaydarov. (2024). O’quvchilarni tarbiyashda ijtimoiy
fanlarni o’qitishni didaktik imkoniyatlari. SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL. 5.1.B.271-275.
2. Хайдаров, С. (2023). Pedagogik faoliyatda oʼqituvchi oʼzida kompetentlik
sifatlarini shakillantirishi. Цифровизация современного образования: проблема и
решение, 1(1), 64–67.
3. Ҳайдаров, С. А. (2023). ТАРИХ ДАРСЛАРИДА САНЪАТ АСАРЛАРИДАН
ФОЙДАЛАНИШНИНГ УСУЛЛАРИ. Oriental renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences, 3(1/2), 92-96.
4. Xайдаров C. (2024). Spiritual influence on child education in families. Web of
Teachers: Inderscience Research. 2 (11). 203-205.
5. Xайдаров C. (2025). Oилаларда фарзанд тарбиясига руҳий таъсир ўтказиш.
Modern Education and Development. 3 (17). 23-27.
6. Khaydarov S.A. (2025). The role of the use of fine arts in teaching the history of the
country. Modern Education and Development. 3 (17). 28-33.
7. Xaydarov S.A. (2025). Ijtimoiy-gumanitar fanlarda raqamli metodlardan
foydalanish yo’llari. NEW RENAISSANCE international scientific journal. 2(1). 91-
94.
8. Xaydarov S.A. (2025). Yoshlarda vatanparvarlik hissini tarbiyalashda Boburnoma
asariga ishlangan miniatyuralarning ahamiyati. Til va adabiyot.uz. 2.11-12.
