MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
3
O'ZBEKISTONDA RAQAMLI LOGISTIKANI RIVOJLANTIRISHDA
AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN SAMARALI
FOYDALANISH IMKONIYATLARI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
Mardonova Marjona Erdon qizi
Annotatsiya: Hozirgi kunda har bir tarmoqdagi korxonalar raqamli
texnologiyalarni o‘zlashtirmoqda va o‘zlarining modellarini yangi raqamli
transformatsiya tendentsiyalari asosida qayta shakllantirmoqda. Kompaniyalar yangi
jarayonlarni taklif qilishda davom etishyapti yoki mavjudlarini o‘zgartiryapti. Bundan
tashqari, yangi kompaniyalar madaniyatini yaratish, hatto iste’molchilarning
o‘zgaruvchan ehtiyojlari va bozor, mijozlar talablarini qondirish uchun mijozlar yangi
tajribalarini joriy etishyapti. Xususan, Logistika va transport sohasidagi raqamli
o‘zgarish tarmoq kompaniyalariga yangi texnologiyalarning afzalliklaridan
foydalanishga va doimiy ravishda kengayib borayotgan bozorda raqobatbardosh
bo‘lishga yordam beradi.
Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, logistika, raqamli texnologiyalar, raqamli
transformatsiya, raqamli logistika, strategiya, raqobat.
Kirish
Yaqin yillarda O‘zbekistonda iqtisodiyotni, ayniqsa transport va logistika
sohalarini raqamlashtirishga alohida urg‘u berilmoqda. Bu borada muhim hujjatlardan
biri Prezident Sh.M. Mirziyoyevning “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini
tasdiqlash va uni amalga oshirishga doir 6079-sonli farmonini alohida takidlash lozim.
Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot dunyo bo‘ylab keng tarqalib, har bir mamlakatda
o‘zining ta’sirini ko‘rsatmoqda. Shuning uchun ham zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish barcha sohalar, ayniqsa iqtisodiy
tarmoqlar uchun zaruratga aylanmoqda.
Raqamli transformatsiya — zamonaviy dunyo
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
4
rivojida asosiy harakatlantiruvchi kuchga aylangan. Ayniqsa, raqamli logistikani
yo‘lga qo‘yish orqali iqtisodiy jarayonlar samaradorligini oshirish, xarajatlarni
qisqartirish va tezkorlikni ta’minlash mumkin.
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni
shakllantirish bo‘yicha yaqin yillar davomida bir qator muhim hujjatlar qabul qilindi.
Masalan, 2018-yil 19-fevraldagi “Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari
sohasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni bunga misol
bo‘la oladi. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi asosida raqamli iqtisodiyotni
rivojlantirish, transport-logistika tizimini zamonaviylashtirish va butun iqtisodiyotda
innovatsion texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda.
Ushbu yo‘nalishdagi ilmiy izlanishlarni ko‘rib chiqadigan bo‘lsak,
taraqqiyotining hozirgi bosqichida innovatsiyalar iqtisodiy o‘sish va ijtimoiy
rivojlanishning muhim omiliga aylanmoqda. Raqamli texnologiyalar va zamonaviy
dasturiy ta’minot vositalari iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini, xususan transport va
logistika sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda.
Globallashuv sharoitida raqamli iqtisodiyotning uzluksiz rivojlanib borishi
inson hayoti va ijtimoiy munosabatlarga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Zamonaviy
texnika
va
texnologiyalar
yordamida
ishlab
chiqarish
jarayonlari
modernizatsiyalashmoqda, iqtisodiy faoliyatning samaradorligi oshmoqda. Bu
jarayonlar nafaqat ishlab chiqarish strategiyalarini, balki mamlakat iqtisodiy
salohiyatini ham mustahkamlaydi. Ayniqsa, logistika sohasida raqamlashtirish
natijasida moddiy va axborot oqimlarining harakati samaraliroq tashkil etilmoqda.
Bugungi kunda xalqaro yuk tashish va ta’minot zanjirlarida raqamli,
avtomatlashtirilgan tizimlar keng qo‘llanilmoqda. Transport sohasi har doim iqtisodiy
rivojlanish, madaniy almashinuv va xalqlar o‘rtasidagi hamkorlikning muhim vositasi
bo‘lib kelgan. Qadim zamonlarda ham transport yo‘nalishlari davlatlar iqtisodiyotining
asosiy ustunlaridan biri hisoblangan. Bugungi raqamli davrda esa transport va logistika
hayotimizning ajralmas qismiga aylangan. Shu bilan birga, mamlakatimizda hali-
hanuz logistika tizimida bir qator muammolar saqlanib qolmoqda. Jumladan, dasturiy
ta’minot vositalarining to‘liq joriy etilmaganligi, eski tizimlarning saqlanib qolganligi,
ta’minot jarayonining optimal tashkil etilmagani, logistik kuzatuv tizimining yetarli
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
5
darajada rivojlanmagani — asosiy muammolar sirasiga kiradi. Ushbu kamchiliklarni
bartaraf etish va taklif etilayotgan yechimlar ushbu mavzuning asosiy tadqiqot obyekti
hisoblanadi. Raqamli logistika va uning o‘ziga xos xususiyatlari bugungi kunda
xalqaro iqtisodchi-olimlar tomonidan faol o‘rganilmoqda. Ular logistika tizimiga
raqamli texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’minot zanjiri samaradorligini oshirish,
xarajatlarni kamaytirish va xizmat sifatini yaxshilashga alohida e’tibor qaratmoqda.
O‘zbekistonlik olimlar ham bu borada muhim ilmiy fikrlar bildirgan bo‘lsalar-da,
aynan mamlakat miqyosida logistika va transportni rivojlantirish muammolari hali
yetarli darajada o‘rganilmagan. “Yangi O‘zbekiston – yangi g‘oyalar” tamoyili asosida
barcha sohalarda tub islohotlar olib borilayotgan bir paytda logistika va transport
tizimida ham innovatsion yondashuvlarni joriy etish zarur. Masalan, yuklarni yetkazib
berishda zamonaviy aqlli texnologiyalar yordamida yuk holati, sifati, va yetkazib
berish muddatini real vaqt rejimida nazorat qiluvchi yagona raqamli platformani
yaratish orqali bu sohadagi ko‘plab muammolarni bartaraf etish mumkin.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, raqamli iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar
bugungi kunda har bir soha, ayniqsa transport va logistika tizimining barqaror va
samarali faoliyat yuritishida muhim o‘rin egallamoqda. Yangi texnologiyalarni
logistika jarayonlariga keng tatbiq etish orqali yuklarning harakati ustidan to‘liq
nazoratni ta’minlash, ta’minot zanjirini optimallashtirish, transport xizmatlari sifatini
oshirish mumkin. Bu esa nafaqat iqtisodiy samaradorlikni oshiradi, balki
O‘zbekistonning xalqaro logistika tizimidagi o‘rnini mustahkamlaydi. Kelgusida
ushbu sohani kompleks raqamlashtirish, ilmiy asoslangan yondashuvlarni joriy qilish
orqali mamlakatimizda transport va logistika tizimini yangi bosqichga olib chiqish
mumkin bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
6
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
7
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–2_ Май –2025
8
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
