MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
429
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARIDA
PEDAGOGLARNING KASBIY KOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISH
TEXNOLOGIYALARI
Lobar Fayzullo qizi Choriyeva
Chirchiq davlat pedagogika universiteti Maktabgacha ta’lim
fakulteti 1-kurs magistranti
Ilmiy rahbar: Gulbahor Abdullayevna Gaynazarova
Annotatsiya: Ushbu maqola maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ishlaydigan
pedagoglarning kasbiy kompitentligiini oshirishda ta'lim texnologiyalarining muhim
rolini o'rganadi. Samarali ta'lim texnologiyalarini o'z ichiga olgan pedagoglar o'z
ta'lim usullarini yaxshilashlari, o'quvchilarni faolroq jalb qilishlari va optimal o'quv
muhitini yaratishlari mumkin.
Kalit so‘zlar: proffessionallik.
ta’lim texnologiyalari, kasbiy kompitentligi,
pedagoglar, maktabgacha ta'lim tashkiloti, ta’lim usullari, axborot va resurslardan
foydalanish imkoniyati, interfaol ta’lim, kasbiy rivojlanish, muloqot va hamkorlik,
ota-onalarning ishtiroki va muloqoti, tadqiqot va innovatsiyalar.
ТЕХНОЛОГИИ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ
КОМПЕТЕНТНОСТИ ПЕДАГОГИ В ДОШКОЛЬНЫХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ
Аннотация: В данной статье рассматривается важная роль
образовательных технологий в повышении профессионального мастерства
педагогов, работающих в дошкольных образовательных организациях.
Преподаватели, применяющие эффективные технологии обучения, могут
улучшить свои методы обучения, более активно вовлекать учащихся и
создавать оптимальную среду обучения.
Ключевые слова: профессионализм. образовательные технологии,
профессиональные навыки, педагоги, организация дошкольного образования,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
430
методы обучения, доступ к информации и ресурсам, интерактивное обучение,
профессиональное развитие, общение и сотрудничество, участие и общение
родителей, исследования и инновации.
TECHNOLOGIES OF PROFESSIONAL COMPETENCE
FORMATION OF TEACHERS IN PRESCHOOL EDUCATIONAL
ORGANIZATIONS
Abstrakt: This article examines the important role of educational
technologies in improving the professional skills of pedagogues working in preschool
educational organizations. Educators who incorporate effective learning
technologies can improve their teaching methods, engage students more actively, and
create optimal learning environments.
Key words: professionalism. educational technologies, professional skills,
pedagogues, preschool education organization, educational methods, access to
information and resources, interactive learning, professional development,
communication and collaboration, parent involvement and communication, research
and innovation.
Kirish.
Yurtimizda olib borilayotgan islohotlar ko‘lamida maktabgacha
ta’lim dasturlar ham chetda qolmagan, yillar davomida ushbu tashkilotlardagi
bolalarning kelajagini porloq bo‘lishini o‘ylagan holda ularga ta’lim beruvchi
pedagoglarning kompitentligini oshirishga alohida e’tibor berilmoqda. Bugungi
kunda pedagoglarning ta’lim texnologiyalarini rivojlanttirish bo‘yicha ko‘plab sa’y-
harakatlar olib borilmoqda. Qolaversa, pedagoglarga o‘z bilimlarini oshirishda,
uslublarini keng ko‘lamda rivojlantirishda qo‘shimcha ta’lim berish bosqichlari ham
tashkil etilgan. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida faoliyat yuritib kelayotgan
pedagoglarning deyarli barchalari tashkilot rahbarlari tomonidan doimiy nazorat
qilinadi, sababi shundaki, ularning kasb kompitentligiini ko‘rsatishi oddiy jarayon
emas, balki, juda muhim bosqichlardan biri bo‘lganligidadir. Ta’lim texnologiyalarini
rivojlantirishda zamonaviy yondashuvlarni qo‘llash lozim, masalan, hozirda
hukumatimizda axborot texnologiyalari rivojlanishiga katta e’tibor berilayotgani ham
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
431
bejiz emas, shuningdek AKT soxasida yangiliklar qilish barcha pedagoglarga bog‘liq
muhim bosqichlardan biridir.
Adabiyotlar tahlili.
Respublikamizning “Maktabgacha ta’lim to‘g‘risida”gi
qonuni va “Davlat ta’lim standartlari” talablaridan ko‘zlangan asosiy maqsad yosh
avlodni istiqlol mafkurasi asosida sog‘lom, har tomonlama barkamol shaxs etib
voyaga yetkazishdan iboratdir. Shu bois yosh avlodni boy madaniy merosimiz, tarixiy
an’analarimiz, milliy va umuminsoniy qadriyatlarimizga hurmat, Vatanga muhabbat,
istiqlol g‘oyalariga sadoqat ruhida tarbiyalash mamlakatimizda amalga oshirilayotgan
uzluksiz ta’lim tizimini isloh qilishda hal qiluvchi omil bo‘lmoqda. bizning
respublikamiz. “Yoshlar xalqni millat qiladi. “Farzandlarimiz bizdan ko‘ra kuchli,
bilimli, dono va albatta baxtli bo‘lishlari kerak” –avlodni tarbiyalashdir.
Kompitentligi –ta’lim va o‘qitishning yuksak va yuksalish san’ati. Pedagog
o‘z ishining ustasi, o‘z fanini chuqur biladigan, fan va san’atning tegishli sohalarini
yaxshi biladigan, amaliyotda umumiy va yoshlar psixologiyasini yaxshi
tushunadigan, o‘qitish va tarbiya usullarini puxta biladigan, o‘z ishini puxta
o‘zlashtirgan, o‘z fanini puxta o‘rganadigan, o‘z fanini chuqur egallagan shaxsdir va
yuqori madaniyatli mutaxassis hisoblanadi. Bo‘lajak mutaxassislarning malakasini
oshirishda seminarlarning o‘rni qanchalik muhim bo‘lsa, ma’ruzalarning o‘rni ham
shunchalik katta. Atoqli pedagog Abdulla Avloniy ham o‘z asarlarida ustoz shaxsi,
uning faoliyati haqidagi fikrlarni ifodalashga alohida o‘rin beradi. Allomaning
ta’kidlashicha, bolaning sog‘lom ulg‘ayishida ota-onaning o‘rni alohida bo‘lsa, uning
intellektual rivojlanishida o‘qituvchining o‘rni beqiyos. Xususan, bolalarning
intellektual qobiliyatlarini shakllantirish “ustoz ma’sulyatiga yuklangan, ularning
vijdoniga yuklangan muqaddas vazifa” va “Tafakkurning kuchi, bezakliligi, kengligi
o‘qituvchi tarbiyasiga bog‘liq.” ekanligini ta’kidlab o‘tish joiz. O‘z davrida Yan
Amos Komenskiy bola dunyoqarashini rivojlantirishda o‘qituvchining rolini juda
yuqori baholagan va o‘qituvchilik “Yer yuzidagi barcha kasblardan yuqori bo‘lgan
juda faxrli kasb” ekanligini ta’kidlagan. Muallifning fikricha, pedagog o‘z burchini
chuqur anglashi, uning qadrini to‘la-to‘kis anglay olishi zarur. O‘qituvchi obrazini
tasvirlab,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
432
Ya.A. Komenskiy o‘z shaxsida quyidagi fazilatlar namoyon bo‘lishi maqsadga
muvofiqligini ta'kidlaydi: vijdonli, mehnatsevar, izchil, axloqli, o‘z ishini sevadigan,
o‘quvchilarga otalaridek munosabatda bo‘ladigan, ularga bilim singdiradigan, ularda
hayrat uyg‘otuvchilik jihatlariga egaligi. K. D. Ushinskiy o‘qituvchilarning
ma’naviy-ruhiy va kasbiy faoliyatini yuksak baholab,ularning kasbiy
kompitentligiini muntazam oshirib borish maqsadga muvofiq, degan fikrni ilgari
suradi. Bu g‘oyaning ijtimoiy ahamiyatini tasdiqlovchi tizim birinchi bo‘lib pedagog
kadrlar tayyorlash tizimini yo‘lga qo‘yadi.
Tadqiqot metodologiyasi.
Maktabgacha ta’lim tashkiltolarida ta’lim
texnologiyalarini yaratishda va ularni takomillashtirishda doimiy tarzda uzluksiz
harakatlar olib borilishi lozim, vaholanki harakatlar strategiyasi qanchalar intelektual
salohiyatli tashkil etilgan bo‘lsa, ko‘zlangan maqsadga shuncha tez va yuqori natijalar
bilan erishiladi. Ta’lim texnologiyalarini takomillashtirishda qo‘llaniladigan
usullardan bir qanchasi hozirda amalda tasdiq topgan texnologiyalardan biridir,
ulardan:
-axborot resurlaridan keng ko‘lamda foydalanish;
-interfaollashtirilgan ta’lim tizimini takomillashtirish;
-masofaviy ta’limni yo‘lga qo‘yish;
-innovatsion usullardan foydalanish va hokazolar,
Yuqorida sanab o‘tilgan texnikalar hukumatimiz tomonidan maktabgacha
ta’lim tashkilotlarida amalga oshirishga ruxsat berilgan texnologiyalardan
hisoblanadi.
Axborot resurslaridan keng ko‘lamda foydalanishda, pedagoglar zamon bilan
hamnafas bo‘lgan xolda, ta’lim berish bosqichlarini axborot resurslari orqali amalga
oshirishlari ko‘zda tutilgan, axborot resurlariga hozirdagi elektronlashgan
axborotlarni tushunamiz, respublikamizda axborot resurslaridan foydalanish kundan-
kunga rivojlanmoqda.
Interfaollashgan usullar yordamida pedagog bolaning ta’lim va bilimni qabul
qilish tizimiga ta’sir o‘tkazadi, ushbu so‘z ingliz tilidan olingan bo‘lib, “interaction”
“o‘zaro ta’sir” degan ma’nolarni anglatadi. Pedagog ushbu bosqichda iloji boricha
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
433
o‘zi egallagan barcha texnikalardan foydalanishi ko‘zda tutilgan, bola va pedagog
o‘rtasidagi muvozanat ham aynan shu faollikga bog‘liq. Masofaviy ta’limni joriy
etishda, ko‘pincha vaziyatdan kelib chiqilgan holda AKT vositalaridan foydalaniladi.
Innovatsion usullardan foydalanish hozirgi davr talabi hisoblanib, har
tadqiqotda mana shu tizimni uchratish mumkin. Ushbu usul yordamida pedagoglarda
kompitentligini oshirish bosqichlari ancha yengillashadi va sifatli yakunlanadi,
innovatsion tizimni ham reja asosida amalga oshirgan ma’qul, sababi rejali amalga
oshirilgan tizim algoritmida hech qanday xatoliklar va kamchiliklar kuzatilmaydi.
Pedagoglarning kompitentligidan kelib chiqgan xolda ular tashkilot
tomonidan baholanib boriladi.
Xulosa va takliflar.
Xulosa o‘rnida ta’kidlash mumkinki, pedagogik
madaniyat-pedagogning talabchanligi, adolatliligi, komilligi, rostgo‘yligi, to‘g‘riligi,
uning burchi, mas’uliyati, qadr-qimmati, vijdoni, axloqiye’tiqodini hisobga olish
tushuniladi. Pedagogik takt (takt) pedagogik kompitentligi tizimida o‘qituvchining
pedagogik qobiliyati chegarasi, foydali, qimmatli o‘z-o‘zini o‘lchashi, ifodalash va
ta’sir qilish vositalari bilan tavsiflanadi. Pedagogik kompitentligi tartiblari, malaka,
malaka qismlari pedagogning kasbiy ta’minotini boyitadi va uni kompitentligiga
yetaklaydi, pedagogning pedagogik mazmunini topishga yordam beradi. Biroq, unga
tayanib, o‘z kasbining ustasi bo‘lib, ish kutilgan natijani bermasligi mumkin. Buning
uchun muntazam pedagogik fikrlash, pedagogik tafakkur, pedagogik faoliyat zarur.
Demak, shaxsning o‘z rivojlanishi pedagogik hodisa va muammolarni yaratish
odatini, har bir bog‘lanish jarayonini tushunishga intilish, kundalik tahlilni mustaqil
tahlil qilish,yangi ta’lim-tarbiyaviy g‘oyalarni oldingilari bilan solishtirish
qobiliyatini talab qiladi. Asosiy pedagogik va psixologik yordamni topish va ularni
hal qilishning eng qulay usullarini topish haqida o‘ylash kerak. Insonparvarlik inson
qadr-qimmati, erkinligi, baxt-saodati va teng huquqliligi haqida qayg‘urish, insonning
barcha imkoniyatlarini yaxshilash uchun motivatsiyaga ega bo‘lishni anglatadi.
Pedagoglarning individual yordamini hisobga olish, ulardan foydalanishni to‘g‘ri
amalga oshirish, oldindan belgilangan ma'naviy holatga to‘g‘ri munosabatda bo‘lish,
uni boshqalar tomonidan ushlab turish va hokazolar tushuniladi. Yuqorida,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
434
pedagoglarni kasbiy kompitentligilarini qo‘llab quvvatlash masalasiga oid omillar
ko‘rib chiqilgan bo‘lsada, ularni amalda qo‘llash ham pedagoglarning
kompitentligiiga bog‘liq hisoblanadi.
FOYDALANILGA ADABIYOTLAR:
1. Pedagogika: 1000 ta savolga 1000 ta javob/ Met.qo‘ll.U.I.Inoyatov,
N.A.Muslimov, M.Usmonboyeva, D.Inog‘omova. – T.: Nizomiy nomidagi TDPU,
2012.
2. Hoshimov K va boshqalar. Pedagogika tarixi //Pedagogika oliy o‘uv yurtlari va
dorilfununlar talabalari uchun O‘quv qo‘llanma. - Toshkent, O‘qtuvchi, 1996, - 301-
bet.
3. Mahkamov U, Tillaboeva N, Tillaboeva SH. Pedagogik kompitentligi. O‘quv
qo‘llanma. T.:2003 y
4. Uljaevna, U. F. (2020). Didactic games in preschool educational system.
Проблемы современной науки и образования, (4-2 (149)), 27-29.
5. Uljaevna, U. F., & Shavkatovna, S. R. (2021). Development and education of
preschool
children.
ACADEMICIA:
AN
INTERNATIONAL
MULTIDISCIPLINARY RESEARCH JOURNAL, 11(2),326-329.
6. Uljaevna, U. F., & Shavkatovna, S. R. DOI: 10.5958/2249-7137.2021. 00358. X
“Development and education of preschool children” ACADEMICIA. An
International Multidisciplinary Research Journal. (Double Blind Refereed & Peer
Reviewed Journal). ISSN, 2249-7137.
7.
Abdullayevna, G. G., & Kamaldinovna, B. M. (2022). WAYS OF FORMATION
OF TECHNOLOGICAL COMPETENCE IN FUTURE TEACHERS.
8. Гайназарова, Г. А. (2020). МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ ТАШКИЛОТИ
ПЕДАГОГ-ТАРБИЯЧИЛАРИНИНГ
КАСБИЙ
КОМПЕТЕНЦИЯСИНИ
ОШИРИШ
ДОЛЗАРБ
МУАММО
СИФАТИДА.
ИННОВАЦИИ
В
ПЕДАГОГИКЕ И ПСИХОЛОГИИ
, (SI-2№ 3).
