MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–4_ Февраль –2025
138
VAZ-2121 AVTOMOBILI DIZAYNINI AFZALLIKLARI VA
KAMCHILIKLARINI TAHLIL QILISH
“DRIPSERVIS AGRO” ma’suliyati cheklangan jamiyat
menejeri Mustayeva Barno Urokovna
Annotatsiya: Ushbu maqolada, VAZ-2121 avtomobilining dizaynining
afzalliklari va kamchiliklari bo'yicha umumiy tahlilni taqdim etadi. VAZ-2121 "Niva"
bugungi kunda ham o'zining ishchi imkoniyatlari va arzonligi bilan ajralib turadi,
ammo uning dizaynini zamonaviy talablar va texnologiyalarga moslashtirish zarurati
mavjud.
Kali so‘zlar: off-road sharoiti,
optimallashtirish,
LED texnologiya,
avtoportret,
stabilizasiya.
Kirish:
VAZ-2121 (ni VAZ 4x4 yoki "Niva" deb ham bilishadi) – Sovet Ittifoqining
mashhur ishchi avtomobili. Uning dizayni 1970-yillarda ishlab chiqilgan va shundan
beri o'zgarmagan, lekin uning funksionalligi va ko'plab avtomobil ixlosmandlari
orasida mashhurligi saqlanib kelgan. VAZ-2121 ("Niva") avtomobilining dizayni o'z
vaqtida juda muvaffaqiyatli bo'lgan va hozirda ham uning bir qancha afzalliklari
mavjud. Ularning imkoniyatlarini maqolamizda ko‘rib chiqamiz.VAZ-2121
"Niva"ning eng katta afzalliklaridan biri – bu to'liq quvvatga ega 4x4 tizimi. Mashina
asosan off-road sharoitlarida juda yaxshi ishlaydi, ayniqsa qiyin yo'llar, tog'li
hududlar, qumli va loyli erlarda harakatlanishni osonlashtirib beradi. Yerden
balandlik va to'liq dvigatel tizimi avtomobilni noqulay yo'llarda va qiyin sharoitlarda
yaxshi harakatlanishiga imkon beradi. VAZ-2121 o'zining kompakt o'lchamlari bilan
juda yaxshi manevr qiladi. Shahar sharoitida ham qulaylik yaratadi, ayniqsa tor
ko'chalarda yoki jamoat transporti joylarida uning dizayni harakatlanishga qulaylik
tug‘diradi[1].
Mashinaning korpusi va mustahkam strukturasida og'ir sharoitlar uchun
yuqori chidamlilikka ega. Bu, ayniqsa, qishloq va off-road sharoitlarida uzoq muddat
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–4_ Февраль –2025
139
ishlash imkonini beradi.VAZ-2121 ning oddiy mexanizmi va uskunalari ko'plab
avtomexaniklar tomonidan o'rganilgan, bu esa ta'mir va texnik xizmat ko'rsatishni
osonlashtiradi.
Dvigatel
va
transmissiya
tizimi
oson
yangilanishi
mumkin.Avtomobilning qismlari va ehtiyot qismlari nisbatan arzon va oson topiladi,
shuning uchun unga xizmat ko'rsatish ko'plab joylarda mumkin.VAZ-2121 ning
dvigateli nisbatan oddiy va uzoq muddat ishlaydi[2-3]. Uning ishonchliligi va texnik
yordamning keng imkoniyatlari avtomobilni uzoq muddatli foydalanish uchun yaxshi
variant qiladi.VAZ-2121 zamonaviy avtomobillarga qaraganda nisbatan kamroq
yuqori tezliklarni qo'llab-quvvatlasada, shahar va qishloq yo'llarida ishonchli va
xavfsiz yurish imkonini beradi. Niva o'zining oddiy dizayni bilan ko'plab
modifikatsiyalar va o'zgarishlarga mos keladi. Egasi o'z ehtiyojiga qarab, avtomobilni
ko'plab sohalarda (off-road, tadbirlar uchun, farmonli transport) optimallashtirishi
mumkin.
"Niva" ni bir qancha model va versiyalarda sotish mumkin, shuningdek,
avtomobilni o'zgartirish va kengaytirish imkoniyatlari mavjud (masalan, to'liq metal
korpus yoki yopiq kuzov versiyalari).VAZ-2121 ning bardoshli tuzilishi va qattiq ish
sharoitlariga mosligi uni uzoq vaqt davomida ishlatish imkonini beradi. Agarda
avtomobilni yaxshi saqlab, muntazam texnik xizmat ko'rsatsangiz, u juda uzoq
muddat xizmat qiladi.Niva modelining yillar davomida saqlanib qolgan qiymati va
mashhurligi uning devalvatsiya qilinishining minimal bo'lishiga olib keladi. Ya'ni, bu
avtomobilni sotishdan oldin qiymati juda ko'p pasaymaydi. VAZ-2121 ning
o'rindiqlari yuqorida joylashgan va ko'rish burchagi keng. Bu haydovchiga
avtomobilni boshqarishda qulaylik yaratadi va noaniq joylarda harakatlanishda
yordam beradi.Hamma joyga erishish qulayligi va salondagi oddiy dizayn mashinani
yanada amaliy qiladi.
Bu afzalliklar VAZ-2121 ning hozirgi kundagi mashhurligiga olib keladi.
Niva avtomobili o'zining oddiy, ammo ishonchli dizayni, yuqori harakatlanish
imkoniyatlari va qulayligini saqlab qolgan holda, ko'plab avtomobil ixlosmandlari
orasida o'zining mustahkam o'rnini egallagan[4].
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–4_ Февраль –2025
140
Biz bu avtomobilni dizayn qismini takomillashtirish uchun quyidagi
imillarni ilgari surishimiz mumkin:
Oldi qismidagi burun dizaynini zamonaviylashtirish uchun o'zgartirish.
Masalan, avtoportretga o'xshash, aerodinamikani yaxshilash uchun burun shaklini
yumshoqroq qilib, old qoplamalarni qayta ishlashorqali uning harakatlanish tezligini
oshirish mumkin.
Oldi va orqa fandalarda LED texnologiyasidan foydalanish orqali zamonaviy
ko'rinishni taqdim etadi, balki energiya samaradorligini oshiradi.Mashinaning o'zini
pastroq qilish va old va orqa difuzorlar, shuningdek, boshqacha aerodinamik
elementlar qo'shish, mashinaning stabilizasiyasini oshiradi va yo'l tutishini
yaxshilaydi. Yoqilg'i samaradorligini oshirish uchun yangi, ekologik jihatdan toza va
yuqori unumdor dvigatel qo'shish orqali hibrid yoki elektr versiyalari bo'lishi
mumkin.
Bu takliflar VAZ-2121 avtomobilining dizaynini yanada zamonaviy va qulay
qilishga yordam beradi, shu bilan birga uning originalizmini saqlab qoladi. Bu kabi
o'zgarishlar, albatta, uning ko'rinishini, ishlashini va uzoq muddatda samaradorligini
yaxshilashga xizmat qiladi.
Biroq, VAZ-2121 dizaynida bir qator kamchiliklar ham mavjud.
Avtomobilning asosan oddiy mexanizmi va eski dvigatel tizimi zamonaviy
avtomobillarga nisbatan past samaradorlikni ta'minlaydi. Yoqilg'i sarfi yuqori bo'lishi
mumkin, ayniqsa, uzoq safarlarda. Avtomobilning komforti va xavfsizlik tizimlari
zamonaviy talablar bilan taqqoslaganda cheklangan. Ko'plab foydalanuvchilar uchun
interyerning kamroq jozibadorligi va texnologik yangiliklarning etishmasligi ham
kamchiliklardan biridir.
Avtomobilni o'zgartirish, faqatgina ko'zni qamashtiruvchi
yoki tezlikni oshiruvchi elementlarga tayanmasdan, muvozanatli va uzluksiz
rivojlanish jarayonini ta'minlash kerak.Bu jarayon albatta kelajakda avtomobil
sohasida katta ko‘lamdagi yangiliklarni amalga oshirishga yordam beradi[5-7].
Xulosa
Umuman olganda, VAZ-2121 "Niva" avtomobili o'zining off-road
imkoniyatlari, ishonchliligi va oddiy texnik tuzilishi bilan ajralib turadi, lekin uning
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–4_ Февраль –2025
141
dizaynini zamonaviy talablarga moslashtirish, masalan, texnologik yangiliklar va
xavfsizlik tizimlarini yaxshilash, ushbu avtomobilni yanada jozibador qilishga
yordam beradi. VAZ-2121 ning dizayni hozirgi kundagi talablar bilan
mukammallashishi kerak, ammo uning asl kuchi va ishonchliligi hamon uni ko'plab
foydalanuvchilar uchun jozibador qiladi
.
Estetik o'zgarishlar, texnik yangilanishlar,
va texnologik innovatsiyalar birgalikda avtomobilni zamonaviy va sportiv ko'rinishga
olib keladi. Biroq, avtomobil tyuningi jarayonida, ishlab chiqaruvchining
tavsiyalariga rioya qilish va xavfsizlikni birinchi o'ringa qo'yish muhimdir.
Avtomobilni o'zgartirish, faqatgina ko'zni qamashtiruvchi yoki tezlikni oshiruvchi
elementlarga tayanmasdan, muvozanatli va uzluksiz rivojlanish jarayonini ta'minlash
kerak.Bu jarayon albatta kelajakda avtomobil sohasida katta ko‘lamdagi yangiliklarni
amalga oshirishga yordam beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Sh.A. Temirov., «Enhanced mechanical transmission drives agricultural
machinery» “International Journal of Innavations in Engineering Resarsch and
Technology – ISTC – 2K20” www.ijert.org. Vol. 29, No. 9s, (2020), pp. 5870-5875
2. Темиров, Ш. А., & Мирзаев, Н. Н. ИЗНОС РАБОЧИХ ПОВЕРХНОСТЕЙ
ПОДШИПНИКА. 122й річниці заснування Національного університету
біоресурсів і природокористування України, 236.
3. Xalilbek o'g'li X. E. ICHKI YONUV DVIGATEL DETALLARINI QURUM
BOSISHINI TEKSHIRISH //World scientific research journal. – 2023. – Т. 18. – №.
1. – С. 110-115.
4. Kholmatov U. S. et al. Characteristics of optoelectronic discrete displacement
converters with hollow and fiber light guides //E3S Web of Conferences. – EDP
Sciences, 2024. – Т. 471. – С. 06015.
5. Xalimjonov E. Motor moylari, xossalari va ularda bo'ladigan'ozgarishlarni aniqlash
//Актуальные вопросы высшего образования–2023.–2023.
6. Xalilbek o‘g‘li, X. E. (2023). MOTOR MOYLARIDA BO ‘LADIGAN O
‘ZGARISHLAR VA ULARNING XIZMAT QILISH DAVRI. Mexatronika va
robototexnika: muammolar va rivojlantirish istiqbollari, 1(1), 321-323.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–4_ Февраль –2025
142
7. Oqilov, Azizbek. "Analysis of Options for the Process of Separation of Liquids
into Fractions." Texas Journal of Engineering and Technology 9 (2022): 25-28.
