MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
310
XALQ TABOBATI NIMA O’ZI?
Turdibekov Ahror - Yashnobod tuman adliya bo‘limi Yuridik xizmat
ko‘rsatish markazi Bosh yuriskonsulti
Xalq tabobati deganda ajdodlar tajribasiga tayangan, xalq urf-odatlarida o‘z
tasdig‘ini topgan an’anaviy (ma’lum bir hudud yoki millatga xos bo‘lgan profilaktika,
diagnostika va davolash usullari) tibbiyotning tan olingan profilaktika, diagnostika va
davolash usullari hisoblanadi.
Bundan tashqari, xalq tabobati bilan birgalikda qo‘shimcha tibbiyot ham
mavjud bo’lib, unga xalq tabobatining sog‘liqni saqlash amaliyotida zamonaviy
tibbiyot bilan birgalikda qo‘llaniladigan umum e’tirof etilgan usullari misol bo’lishi
mumkin.
Hozirgi rivojlangan davrda boshqa sohalar qatori tibbiyot ham ancha
rivojlangan bo’lib, zamon talablariga moslashib bormoqda. Ushbu tibbiyot ilmiy tilda
zamonaviy tibbiyot deb ataladi.
Shu o’rinda savol tug’iladi, zamonaviy tibbiyot tushunchasi nima anglatadi?
Zamonaviy tibbiyot deb ilmiy asoslangan va klinik amaliyotda o‘z tasdig‘ini
topgan usul va yondashuvlar bilan kasalliklarni profilaktika, diagnostika qilish va
davolashga qaratilgan rasmiy ilmiy bilimlar va amaliy faoliyatlar tizimi tushuniladi.
Xalq tabobati va zamonaviy tibbiyotda davolashning usullari mavjud bo’lib,
ularning ayrimlari ta’qiqlangan hisoblanadi.
Yuqorida xalq tabobatiga nima ekanligi to’g’risida fikr yuritdik.. Endi qanday
davolash usullari hisoblanishi, qanday davolash usullari xalq tabobatining davolash
usullari hisoblanmasligini muhokama qilamiz.
Amalda bir necha usullar keltirilgan, va ulardan biri okkultizm-afsun,
shuningdek diniy marosimlar xalq tabobatining davolash usullari hisoblanmaydi.
Xalq tabobatining bir qancha yo’nalishlari mavjud. Bular:
Invaziv;
noinvaziv,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
311
biologik invaziv,
parhez va
o’simlik vositalarini qo’llashdir.
Invaziv bu teri butunligining buzulishi. Va bu o’ziga akupunktura, su-djok
terapiya, xijoma va shu kabi usullarni jamalab olgan.
Zamonaviy tibbiyot orqali tibbiy faoliyat ko’rsatish va xalq tabobati
usullarini qo’llash orqali tibbiy faoliyat ko’rsatish o’zaro amalga oshirilishi
mumkinmi?
Xalq tabobati usullaridan foydalangan holda tibbiy faoliyat ko‘rsatish barcha
tibbiyot tashkilotlarida (davlat va xususiy tibbiyot tashkilotlarida) zamonaviy tibbiyot
bilan o‘zaro komplementar hamkorlikda amalga oshirilishi mumkin.
Xalq tabobati usullari bilan davolashning maqsadga muvofiqligini
belgilashda xalq tabobati mutaxassisining tegishli shifokor bilan maslahat qilishi
majburiy hisoblanadimi?
Ha albatta bu majburiy va shart, tegishli mazkur yo’nalishdagi shifokor
mutaxassisining maslahati qo’llanmalari kerak bo’ladi.
Xalq tabobati usullarini qo‘llashga qarshi ko‘rsatmalar paydo bo’lsa ularni
bartaraf etish tartibi qanday?
Bu savoga javob mazkur tartibda amalga oshiriladi: shifokor bemorning
ambulator kartasi yoki kasallik tarixiga ushbu usullarni qo‘llash oqibatida bo‘lishi
mumkin bo‘lgan asoratlar haqida unga ma’lumotlar beradi. Bunda bemor shifokor
tomonidan berilgan tegishli ma’lumotlar bilan tanishtirilganligi to‘g‘risida tibbiy
hujjatlarga tegishli yozuv kiritadi va imzo qo‘yadi.
Xalq tabobati yordamida bemorlashni davolashda nizom talablariga rioya
qilmaslik qanday oqibatlarga olib keladi?
Xalq tabobati sohasida faoliyat olib borish uchun tegishli huquqqa ega
bo‘lmagan shaxs tomonidan fuqarolarga tibbiy tashxis qo‘yish va ularni davolash
xizmatlarini ko‘rsatish hamda mazkur xizmatlarni omma oldida targ‘ib qilish,
basharti jinoyat alomatlari mavjud bo‘lmasa, fuqarolarga bazaviy hisoblash
miqdorining
o‘n besh baravaridan yigirma baravarigacha, mansabdor shaxslarga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
312
esa — yigirma baravaridan yigirma besh baravarigacha
miqdorda jarima solishga
sabab bo‘ladi.
Xalq tabobati yo‘nalishida ruxsat etilmagan usullarni qo‘llagan holda
fuqarolarga tibbiy tashxis qo‘yish va ularni davolash xizmatlarini moddiy
qimmatliklar olish yoki mulkiy manfaatdor bo‘lish evaziga ko‘rsatish, shuningdek
mazkur xizmatlarni omma oldida targ‘ib qilish, basharti jinoyat alomatlari mavjud
bo‘lmasa, bazaviy hisoblash miqdorining
o‘n besh baravaridan yigirma
baravarigacha
miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.
Manbalar:
1. O’zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarliklar to’g’risidagi kodeks
2. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirining 2018-yil 27-
noyabrdagi 54-son buyrug’i bilan tasdiqlangan “
Xalq tabobati usullaridan
foydalangan holda tibbiy faoliyat ko‘rsatish tartibi va hajmlari to‘g‘risida”gi
nizom
