MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
306
IJTIMOIY PEDAGOGIKADA ME’YORDAN OG‘ISH
Universitiy of Management and future Technologiy
Pedagogika va psixologiya yo’nalishi 551- guruh talabasi
Ibragimova Mushtariy
mushtariyibragimova98@gmail.com
+998 90 559 28 25
Annotatsiya: Ushbu maqolada ijtimoiy pedagogikada me’yordan og‘ish
tushunchasi, uning sabablari, oqibatlari va bunday holatlarni bartaraf etish bo‘yicha
ilg‘or yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida Lev Vygotskiy, Emile
Durkheim va Jean Piagetning pedagogik nazariyalari asosida me’yordan og‘ish
fenomeni tushuntiriladi. Shuningdek, ta’lim jarayonida uchraydigan og‘ish
holatlarining oldini olish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. Maqola pedagoglar,
psixologlar va ijtimoiy ishchilar uchun foydali bo‘lishi mumkin.
Kalit so‘zlar: ijtimoiy pedagogika, me’yordan og‘ish, ta’lim, psixologik
omillar, jamiyat, pedagogik muhit.
1. Kirish
Ijtimoiy pedagogika insonning ijtimoiylashuv jarayonini o‘rganadigan fan
sohasi bo‘lib, u ta’lim va tarbiya orqali individni jamiyatga moslashtirishga
qaratilgan. Pedagogik jarayonda barcha shaxslar umumiy ijtimoiy va pedagogik
normalarga mos ravishda rivojlanishi kutiladi. Biroq, ayrim hollarda shaxslar
me’yordan og‘ishi mumkin. Bu holat shaxsning o‘zlashtirishida qiyinchiliklarga,
ijtimoiy muhitga moslasha olmasligiga, xulq-atvor muammolariga va hatto
jinoyatchilikka olib kelishi mumkin. Mazkur maqolada me’yordan og‘ish tushunchasi
turli nuqtayi nazardan ko‘rib chiqiladi. Xususan, me’yordan og‘ishning asosiy
sabablari, uning ta’lim tizimiga va jamiyatga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu
muammoni hal qilish bo‘yicha ilg‘or yondashuvlar ham keltiriladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
307
2. Tadqiqot Metodologiyasi
Ushbu tadqiqotda nazariy va empirik tahlil usullaridan foydalanildi. Ijtimoiy
pedagogikada me’yordan og‘ish tushunchasi Lev Vygotskiy, Emile Durkheim va
Jean Piaget kabi olimlarning pedagogik nazariyalari asosida o‘rganildi. Shuningdek,
zamonaviy ta’lim tizimidagi muammolar va ijtimoiy pedagoglarning tajribalari tahlil
qilindi. Empirik usul sifatida maktab va ijtimoiy muassasalardagi ijtimoiy pedagogik
jarayonlarning real misollari o‘rganildi va statistik ma’lumotlarga asoslanib tahlil
qilindi.
3. Me’yordan Og‘ishning Sabablari va Oqibatlari
Me’yordan og‘ish turli sabablarga ko‘ra yuzaga kelishi mumkin. Tadqiqotlar
shuni ko‘rsatadiki, ushbu omillar quyidagi guruhlarga bo‘linadi:
1. Oilaviy omillar: Kam ta’minlanganlik, oiladagi zo‘ravonlik, ota-onaning
yetarlicha e’tibor qaratmasligi shaxsning noto‘g‘ri ijtimoiylashuviga olib kelishi
mumkin.
2. Ta’lim tizimidagi kamchiliklar: Maktabda individual yondashuvning yo‘qligi,
pedagoglarning moslashuvchan bo‘lmagani hamda ta’lim tizimidagi repressiv usullar
o‘quvchilarning ijtimoiy muhitga moslasha olmasligiga O‘ziga bo‘lgan
ishonchsizlik, depressiya, stress va tashqi bosim me’yordan og‘ishga sabab bo‘lishi
mumkin.
4. Ijtimoiy va madaniy stereotiplar:Ayrim ijtimoiy guruhlarning diskriminatsiya
qilinishi, noxolis munosabatlar ham shaxsning me’yordan og‘ishiga ta’sir ko‘rsatishi
mumkin.
Me’yordan og‘ish natijalari ta’lim tizimi, jamiyat va shaxsning kelajagi uchun jiddiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin. Jumladan, akademik yutuqlarning pasayishi,
ijtimoiy ajratilish, xulq-atvor buzilishi va hatto huquqbuzarlik kabi muammolar kelib
chiqishi mumkin.
4. Yechimlar va Tavsiyalar
Me’yordan og‘ishning oldini olish va uni kamaytirish uchun quyidagi chora-
tadbirlar amalga oshirilishi lozim:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
308
- Pedagogik yondashuvlarni diversifikatsiya qilish:Differensial va shaxsga
yo‘naltirilgan ta’lim metodlaridan foydalanish.
- Psixologik va ijtimoiy yordam tizimini kuchaytirish: Maktablarda psixolog va
ijtimoiy pedagoglar faoliyatini rivojlantirish.
- Oilaviy tarbiyani yaxshilash: Ota-onalar uchun maxsus trening va maslahat
xizmatlarini yo‘lga qo‘yish.
- Jamiyatda ijtimoiy integratsiya dasturlarini kengaytirish: Xavf guruhiga kiruvchi
bolalar va yoshlarni ijtimoiylashuv jarayoniga faol jalb qilish.
5. Xulosa
Mazkur maqolada ijtimoiy pedagogikada me’yordan og‘ish tushunchasi,
uning sabablari va oqibatlari tahlil qilindi. Shuningdek, bu muammoni hal qilish
bo‘yicha samarali yondashuvlar taklif etildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki,
pedagogik tizimda individual yondashuvni kuchaytirish, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
tizimini rivojlantirish va ta’lim jarayoniga innovatsion yondashuvlarni tatbiq etish
orqali ushbu muammoni kamaytirish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Sulaymon Amirqulovich Xaydarov. (2024). O’quvchilarni tarbiyashda ijtimoiy
fanlarni o’qitishni didaktik imkoniyatlari. SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL. 5.1.B.271-275.
2. Хайдаров, С. (2023). Pedagogik faoliyatda oʼqituvchi oʼzida kompetentlik
sifatlarini shakillantirishi. Цифровизация современного образования: проблема и
решение, 1(1), 64–67.
3. Ҳайдаров, С. А. (2023). ТАРИХ ДАРСЛАРИДА САНЪАТ АСАРЛАРИДАН
ФОЙДАЛАНИШНИНГ УСУЛЛАРИ. Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences, 3(1/2), 92-96.
4. Xайдаров C. (2024). Spiritual influence on child education in families. Web of
Teachers: Inderscience Research. 2 (11). 203-205.
5. Xайдаров C. (2025). Oилаларда фарзанд тарбиясига руҳий таъсир ўтказиш.
Modern Education and Development. 3 (17). 23-27.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–2_ Февраль –2025
309
6. Khaydarov S.A. (2025). The role of the use of fine arts in teaching the history of
the country. Modern Education and Development. 3 (17). 28-33.
7. Xaydarov S.A. (2025). Ijtimoiy-gumanitar fanlarda raqamli metodlardan
foydalanish yo’llari. NEW RENAISSANCE international scientific journal. 2(1).
91-94.
8. Xaydarov S.A. (2025). Yoshlarda vatanparvarlik hissini tarbiyalashda Boburnoma
asariga ishlangan miniatyuralarning ahamiyati. Til va adabiyot.uz. 2.11-12.
