MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
27
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA INFORMATIKA O‘QITISH
METODIKASI
Andijon davlat pedagogika instituti Matematika va informatika kafedrasi
o‘qituvchisi Abduvaliyev Akmaljon
Annotatsiya:Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda informatika fanini
o‘qitishning metodik jihatlari yoritilgan. Bolalarga informatika fanining asoslarini
o‘rgatishda foydalaniladigan innovatsion va interaktiv usullar, vizual dasturlash
muhiti, hamda o‘quvchilarning qiziqishini oshirishga qaratilgan pedagogik
yondashuvlar haqida so‘z boradi. Shuningdek, informatika darslarini samarali
tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar:Informatika, boshlang‘ich sinflar, o‘qitish metodikasi, interaktiv
usullar, vizual dasturlash, ta’lim texnologiyalari.
Methodology of Teaching Informatics in Primary Grades
Annotation: This article discusses the methodological aspects of teaching
computer science in primary grades. It discusses innovative and interactive methods
used to teach children the basics of computer science, the visual programming
environment, and pedagogical approaches aimed at increasing student interest. It
also provides recommendations for the effective organization of computer science
lessons.
Keywords: Computer science, primary grades, teaching methodology,
interactive methods, visual programming, educational technologies.
Методика преподавания информатики в начальных классах
Аннотация: В статье рассматриваются методические аспекты
преподавания информатики в начальных классах. На мероприятии будут
обсуждаться инновационные и интерактивные методы, используемые для
обучения детей основам информатики, среды визуального программирования и
педагогические подходы, направленные на повышение интереса учащихся.
Также даны рекомендации по эффективной организации уроков информатики.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
28
Ключевые слова: Информатика, начальные классы, методика
обучения,
интерактивные
методы,
визуальное
программирование,
образовательные технологии.
Hozirgi kunda axborot texnologiyalarining tez rivojlanishi natijasida
informatika fani ta’lim tizimining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Boshlang‘ich sinflardan boshlab informatika fanini o‘qitish, bolalarning mantiqiy
fikrlashini rivojlantirish va texnologiyalardan samarali foydalanish ko‘nikmalarini
shakllantirishga yordam beradi. Bugungi kunda dunyo miqyosida informatika
fanining rivojlanishi keskin suratda jadallashdi. Sun’iy intellekt, ma’lumotlar tahlili,
robototexnika va dasturlash sohalari har qachongidan ham dolzarb bo‘lib, yosh
avlodni ushbu bilimlar bilan tanishtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. AQSh,
Yevropa mamlakatlari va Osiyo davlatlari, xususan, Xitoy va Janubiy Koreya
maktablarida informatika ta’limi bolalikdan boshlab o‘rgatilmoqda. Bunda
o‘quvchilarga kod yozish, algoritmik fikrlash va texnologiyalardan ongli foydalanish
ko‘nikmalari shakllantirilmoqda.
Shuningdek, YUNESKO va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan ta’lim
tizimida raqamli savodxonlik darajasini oshirish bo‘yicha turli dasturlar ishlab
chiqilmoqda. Jumladan, Code.org, Scratch va boshqa vizual dasturlash platformalari
orqali informatika fanini o‘qitish ancha samarali kechmoqda. Ushbu tendensiyalar
shuni ko‘rsatadiki, informatika fanini boshlang‘ich sinflardan boshlab o‘qitish global
ahamiyat kasb etib, kelajak avlodning texnologik imkoniyatlarini kengaytirish uchun
muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Ushbu maqolada informatika fanini boshlang‘ich sinflarda o‘qitishning
samarali metodlari va yondashuvlari tahlil qilinadi.
Boshlang‘ich Sinflarda Informatika O‘qitishning Maqsadi
Boshlang‘ich sinflarda informatika darslari quyidagi asosiy maqsadlarga
qaratilgan:
Bolalarni axborot texnologiyalari bilan tanishtirish.
Mantiqiy va algoritmik fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish.
Kompyuter savodxonligini shakllantirish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
29
O‘quvchilarni zamonaviy texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanishga
o‘rgatish.
Axborotni izlash, qayta ishlash va saqlash ko‘nikmalarini rivojlantirish.
Dasturlashning boshlang‘ich asoslarini tushunish va amaliy qo‘llashga
yo‘naltirish.
O‘quvchilarga kompyuter va texnologiyalar bilan bog‘liq muammolarni
hal qilish uchun kreativ yondashuvni shakllantirish.
Internet va axborot xavfsizligi bo‘yicha boshlang‘ich bilimlarni berish.
O‘qitish Metodikasi va Usullari
Boshlang‘ich sinflarda informatika fanini o‘qitishda quyidagi metodlardan
foydalanish samarali hisoblanadi:
Interaktiv o‘yinli usullar
Bolalar o‘yin orqali tezroq o‘rganishadi. Shu sababli informatika darslarida
o‘yin elementlarini qo‘llash tavsiya etiladi. Masalan, kompyuterda yo‘qolgan
buyumlarni topish, harakatlanuvchi qahramonni to‘g‘ri yo‘nalishda olib borish kabi
topshiriqlar o‘quvchilarning qiziqishini oshiradi.
Vizual dasturlash
Scratch, Blockly va Code.org kabi vizual dasturlash muhitlaridan foydalanish
bolalarga dasturlashning asosiy tushunchalarini o‘rgatishda juda foydali. Ushbu
platformalar orqali o‘quvchilar blokli kodlar yordamida oddiy dasturlar yaratishlari
mumkin.
Kompyutersiz informatika (Unplugged Learning)
Ba’zan kompyuter texnologiyalarisiz ham informatika tushunchalarini
o‘rgatish mumkin. Masalan, qog‘oz va qalam yordamida algoritmlar yaratish,
yo‘nalish bo‘yicha harakatlanish mashqlari bajarish yoki kodlash bo‘yicha qog‘oz
o‘yinlarini tashkil etish orqali informatikaning asosiy tamoyillari tushuntiriladi.
Olimlarning tajribaga asoslangan metodlari
Pedagogika sohasida taniqli olimlar tomonidan ishlab chiqilgan metodlar
boshlang‘ich sinflarda informatika o‘qitishda samarali qo‘llaniladi. Masalan:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
30
Lev Vygotsky tomonidan ilgari surilgan "ZPD (Yaqin rivojlanish
zonasi)" nazariyasi o‘quvchilarni qiyinchilik darajasiga mos topshiriqlar bilan
shug‘ullanish orqali rivojlantirishni tavsiya etadi.
Jean Piaget ning kognitiv rivojlanish nazariyasiga ko‘ra, bolalar uchun
vizual va amaliy tajribalar asosida informatika ta’limini tashkil etish muhimdir.
Seymour Papert tomonidan ishlab chiqilgan konstruktivistik yondashuv
informatika o‘qitishda Scratch kabi interaktiv vositalardan foydalanishni qo‘llab-
quvvatlaydi.
5. Guruh va jamoaviy ishlash
Bolalarni kichik guruhlarga bo‘lib, ularni jamoaviy ishlashga o‘rgatish
muhimdir. Bu ularga nafaqat informatika bilimlarini, balki muloqot va jamoada
ishlash ko‘nikmalarini ham rivojlantirishga yordam beradi. Boshlang‘ich sinflarda
informatika fanini o‘qitish bolalarning kelajakdagi texnologik savodxonligi uchun
muhim asos bo‘lib xizmat qiladi. Darslarni interaktiv, o‘yinli va vizual materiallar
bilan boyitish orqali bolalar informatika faniga qiziqishini oshirish mumkin.
Zamonaviy metodlar va innovatsion yondashuvlar yordamida informatika ta’limini
yanada samarali tashkil etish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
R.Ishmuhamedov., M.YUldashev. Ta’lim va tarbiyada innovatsion pedagogik
texnologiyalar.-T.: “Nihol nashryoti, 2013 yil 278 bet.
2.
Turdiev N.SH., Asadov YU.M., Akbarova S.N., Temirov D.SH. Umumiy o‘rta
ta’lim tizimida o‘quvchilarning kompetensiyalarini shakllantirishga yo‘naltirilgan
ta’lim texnologiyalari. //O‘quv-uslubiy qo‘llanma.(I-qism). Toshkent, 2015. - 160 b;
B. 5-6 b.
