Vol. 20 No. 5 (2025)
Articles
DARSNING SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA TA'LIMNING METOD VA VOSITALARI UYG’UNLIGIDAN UNUMLI FOYDALANISH
Ushbu maqolada dars jarayonida qo’llaniladigan metod va vositalar uyg’unligi, afzalligi va metodlar tanlashga yordam beradigan ma’lumotlar, tamoyillar yoritib berilgan. Maqolada darsning samaradorligini oshirish uchun ta'lim metodlari va vositalari bir-birini to‘ldirishi to’grisida ma’lumotlar berilgan.
В данной статье рассматриваются совместимость и преимущества методов и инструментов, используемых в процессе обучения, а также информация и принципы, помогающие в выборе методов. В статье представлена информация о взаимодополняемости образовательных методов и средств для повышения эффективности урока.
This article discusses the compatibility, advantages and principles of methods and tools used in the teaching process, as well as the methods and tools used to select them. The article provides information on the complementarity of educational methods and tools to increase the effectiveness of the lesson.
O‘ZBEKISTONDA MAXSUS YORDAMGA MUHTOJ BOLALAR UCHUN TASHKIL ETILGAN MUASSASALAR HAQIDA
Ushbu maqolada O‘zbekistonda maxsus yordamga muhtoj bolalar uchun tashkil etilgan muassasalar faoliyati, ularning maqsad va vazifalari, shuningdek, bolalarning jamiyatga integratsiyasini ta'minlashdagi roli keng yoritiladi. Maqolada “Imkon” reabilitatsiya markazlari, ixtisoslashtirilgan maktabgacha ta'lim tashkilotlari va boshqa muassasalar misolida mamlakatda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar haqida batafsil ma'lumot beriladi.
ARIFMETIK PROGRESSIYA MAVZUSIDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANIB DARS O’TISH
Uchta taʼlimda maqola, matematika, arifmetik progressiya mavzusini oʻqitishda interfaol metodlarning ahamiyatini oʻrganadi. Interfaollar talabalarning faolligini, materiallarni ishlab chiqarishni uyg'tish va o'rganish metodologiyasini yaxshilashga yordam beradi. Maqolada interfaol metodlarning turlari, manbalar va xatolari, arifmetik progressiyani o'qitishda qo'llanilgan amaliy misollar. Bundan tashqari, interfaollarni qo'llashda e'tiborga olish kerak bo'lgan vaqt va undan ko'p yuk olish uchun yo'nalishlar tarqatish metodikasi.
MUHAMMAD IBN ABU BAKR USFURIYNING “ARBAIN USFURIY” ASARINING AHAMIYATI
Ushbu maqolada Sharq xalqlari adabiyoti tarixida arba’in asarlar yozish an’ana bo‘lganligi va bu an’ananing o‘ziga xosligi yoritib berilgan. Jumladan, ar’bain an’anasi, nasrda yaratilgan arba’inlarning badiiyati uning arab, fors-tojik, turkiy xalqlar orasida keng tarqalganligi arba’in janrining adabiy an’ana darajasiga ko‘tarilganligi, uning Qur’on va hadislar bilan uzviy bog‘liqligi ochib berilgan.
В данной статье освещаются традиции написания произведений арбаъин в истории литературы народов Востока и их особенности. В данной статье освещаются традиции написания произведений “арбаъин” в истории восточной литературы и их особенности. В частности, раскрыты популярность традиции “арбаъин”, проза среди арабского, персидско-таджикского и тюркского народов, их возведение в литературную традицию, а также показана ее связь с Кораном и хадисами.
ШАРҚ АДАБИЁТИДА “АРБАЪИН” АНЪАНАСИ
Шарқ мумтоз адабиётида Қуръон ва Ҳадисларнинг мазмун-моҳияти ижодкорларни қизиқтирган, улар муқаддас манбалардан илҳомланган, муқаддас манбаларда келтирилган ғоялар ва қарашлар ижодкорларни янги асарлар яратишга ундаган ва шу тариқа кейинчалик ижод вакилларининг ахлоқий-ғоялар акс этган махсус асарлари, яъни арбаъинлар вужудга келган.
ХАДИСЛАРНИНГ БАДИИЙ ИНКИШОФИ
Ушбу мақолада Шарқ халқлари адабиёти тарихида арбаъин асарлар ёзиш анъана бўлганлиги ва бу анъананинг ўзига хослиги ёритиб берилган. Бинобарин, аръбаин анъанаси унинг жанр хусусиятларидан бири бўлиб, айнан шеърий асарлар, турли шакллардаги ривоятлар, афсоналарнинг халқ оммаси орасида кенг тарқалганлиги мазкур жанрнинг адабий анъана даражасига кўтарилганлигидан далолат беради.
ABU RAYHON BERUNIY NOMIDAGI SHARQ QO‘LYOZMALAR MARKAZI FONDIDA SAQLANAYOTGAN “ARBA’IN” ASARLARI XUSUSIDA
Abu Rayhon Beruniy nomli Sharq qo‘lyozmalari markazi fondida saqlanayotgan an-Navaviyning inv. №3200 raqamli hamda inv. №3294 raqamli qo‘lyozma nusxalarining tavsifi berildi.
TIL VA JAMIYAT. SOTSIOLINGVISTIKA
Ushbu maqolada satsiolingvistika va til satsologiyasi haqida ma’lumotlar hamda ushbuu sohalarning o’zaro o’xshash va farqli jihatlari, tilning jamiyati tarixi bilan bog’liqligi haqida fikr yuritilgan.
MEHRIBONLIK UYLARIDAGI IJTIMOIY PEDAGOGIK FAOLIYAT
Ushbu maqolada mehribonlik uylarida olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning ahamiyati, asosiy yo‘nalishlari va samarali usullari tahlil qilinadi. Mehribonlik uylaridagi bolalar jamiyatning himoyaga muhtoj qatlamini tashkil etgani sababli, ularning ijtimoiy moslashuvi va shaxsiy rivojlanishi pedagogik faoliyatning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Maqolada ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish, psixologik qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy moslashuv, kasb-hunar o‘rgatish va kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirish kabi masalalar keng yoritilgan. Shu bilan birga, ijtimoiy-pedagogik faoliyatning samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ham ilgari suriladi. Ushbu tadqiqot mehribonlik uylarida tarbiyalanayotgan bolalarning ijtimoiy hayotga tayyorgarligini oshirishga qaratilgan amaliy yondashuvlarni o‘z ichiga oladi.
РОЛЬ БЕЛКА BMAL1 В РЕГУЛЯЦИИ МЕТАБОЛИЗМА ГЛЮКОЗЫ: СВЯЗЬ ЦИРКАДНЫХ РИТМОВ С ИНСУЛИНОВОЙ ЧУВСТВИТЕЛЬНОСТЬЮ
Белок BMAL1 является ключевым компонентом молекулярных механизмов, управляющих циркадными ритмами, которые регулируют суточные колебания различных физиологических процессов, включая метаболизм глюкозы. Нарушения в экспрессии или функции BMAL1 могут приводить к дисбалансу гомеостаза глюкозы и развитию метаболических заболеваний, таких как сахарный диабет 2 типа. В данной статье рассматривается роль BMAL1 в регуляции метаболизма глюкозы и его влияние на инсулиновую чувствительность, а также обсуждаются потенциальные терапевтические подходы, направленные на коррекцию циркадных нарушений для улучшения метаболического здоровья.
Циркадные ритмы играют фундаментальную роль в поддержании физиологического баланса организма, регулируя различные процессы, включая сон, температуру тела, секрецию гормонов и обмен веществ. Нарушения этих ритмов, вызванные, например, сменной работой или хроническим недосыпанием, ассоциируются с повышенным риском развития метаболических заболеваний, таких как ожирение и сахарный диабет 2 типа. Понимание молекулярных механизмов, лежащих в основе связи между циркадными ритмами и метаболизмом глюкозы, особенно роли белка BMAL1, является важным шагом для разработки эффективных стратегий профилактики и лечения этих заболеваний.
IKKI XALQ DILBANDI
Maqsud Shayxzodaning butun ijodi chuqur siyosiy publitsistik ruh bilan to‘la. Uning she’riy, dramatik asarlari qaysi mavzuga bag‘ishlangan bo‘lmasin, zamona bilan hamohangdir. Shuning uchun ham ijodkorning shu tipdagi bevosita publitsistika janrida xizmat qilishi tasodifiy hol emas. Uning zo‘r badiiy janrga ega bo‘lgan publitsistik maqolalari va nutqlari ushbu iste’dodli adib ijodining mazmundorligi va rang-barangligidan yorqin nishonadir.
MAQSUD SHAYXZODA HAYOTI VA IJODINING O’ZBEK MILLIY ADABIYOTIDAGI TUTGAN O’RNI
Maqsud Shayxzoda san`at, adabiyot tarix va falsafaga qiziqgan ko`p qirrali istedod soxibi bo`lgan. Bundan tashqari u mohir tarjimon ham bo`lgan. Uning yaratgan asarlari manaviy merosimiz va boyligimiz hisoblanadi. Hozirgi kunda juda ko`p joylarga Maqsud Shayxzoda nomiga berilgan. Bundan tashqari uning nomiga medal , stipendiyalar ham ta`sis etilgan..
МАКСУД ШАЙХЗОДА
Шайхзода шеъриятининг ўзигa хoслиги мaсаласига тўхталгaнимнинг сaбаби шундaки, Шaйхзода шундaй излaнишлари вa топилмaлари туфaйли “Биз ишчимиз, хизмaтчимиз...” ёки “Менинг икки онaм бор, Иккиси ҳaм меҳрибон...” сингaри шеърлaр билaн китобхoнлар эътибoрини қозoнган ўзбек шеъриятини янги вa юксaк бир бoсқичга oлиб чиқди.
MAQSUD SHAYXZODA IJODINING O’ZBEK ADABIYOTIDAGI TUTGAN O’RNI
Maqsud Shayxzoda nafaqat yetuk ijodkor, balki chuqur bilimli tadqiqotchi ham edi. Uning adabiyotshunoslik sohasida qilgan xizmatlari beqiyosdir. Bundan tashqari u mohir tarjimon ham bo`lgan. Uning yaratgan asarlari manaviy merosimiz va boyligimiz hisoblanadi.Hozirgi kunda juda ko`p joylarga Maqsud Shayxzoda nomiga berilgan. Bundan tashqari uning nomiga medal , stipendiyalar ham ta`sis etilgan.
TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKTNING RO‘LI VA IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’lim sohasidagi o‘rni va imkoniyatlari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt ta’lim jarayonini avtomatlashtirish, individual yondashuvni ta’minlash va o‘quvchilarning bilim olish samaradorligini oshirish kabi jihatlarga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuningdek, maqolada SI yordamida ta’lim sifatini oshirish bo‘yicha ilg‘or tajribalar va istiqboldagi yo‘nalishlar ko‘rib chiqiladi.
USE OF INTERACTIVE RESOURCES IN TEACHING ENGLISH
The use of interactive resources in teaching English has become an integral part of the educational process today. Along with the development of educational technology, interactive resources provide new opportunities for teachers and students. This article details the importance of interactive resources, types, and how they can be used in teaching English.
THE USE OF EDUCATIONAL TECHNOLOGIES IN TEACHING ENGLISH
the use of educational technology in teaching English has become an important aspect of the educational process today. Educational technology allows teachers and students to conduct classes more interestingly and efficiently. In this article, we will talk in detail about the importance of educational technologies in teaching English, their types, advantages and effects.
DELPHINI ISHGA VA UNDA ILOVA KIRITILISHI; DELPHIDA ILOVANI SAQLASH VA YUKLAB OLISH; ILOVA OYNASI VA UNING XOSSALARINI O'RNATISH
Ushbu maqola Delphi dasturlash muhitida oddiy ilova yaratish, ilova loyihasini boshqarish, ilovani saqlash va yuklab olish, ilova oynasining xossalarini o'rnatish, hodisalarni boshqarish va vizual komponentlardan foydalanish kabi jarayonlarni o'rganadi. Maqola davomida amaliy misollar bilan birga Delphi muhitining afzalliklari va kamchiliklari ham muhokama qilinadi.
KICHIK GURUHLARDA TA’LIM OLIShNING AFZALLIKLARI
Ushbu maqolada kichik guruhlarda ta’lim olishning afzalliklari tahlil qilinadi. Kichik guruhlarda ta’lim olish o‘quvchilarning bilimlarni chuqur o‘zlashtirishiga, faol ishtirok etishiga, mustaqil fikrlashiga va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Shuningdek, bu usul ta’lim jarayonini interaktiv qilish va o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga xizmat qiladi.
KICHIK GURUHLARDA TA’LIM OLISHNING AFZALLIKLARI
Mazkur maqolada kichik guruhlarda ta’lim olishning afzalliklari tahlil qilinadi. Ushbu yondashuvning individual yondashuv, faol ishtirok, jamoaviy ishlash, muammolarni hal qilish, baholash samaradorligi va motivatsiya kabi jihatlari yoritib berilgan. Kichik guruhli ta’lim o‘quv jarayonining interaktivligini oshirib, o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi.
KASBIY MAHORATNI O‘ZLASHTIRISH UCHUN AMALIY TAJRIBALAR
Ushbu maqolada kasbiy mahoratni oshirish uchun amaliy tajribalar muhimligi, real loyihalarda ishtirok etish, mentorlik dasturlaridan foydalanish, mustaqil mashg‘ulotlar olib borish va stajirovka jarayonlari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, o‘z ustida ishlash va feedback olishning ahamiyati ham yoritiladi.
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA INFORMATIKA O‘QITISH METODIKASI
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda informatika fanini o‘qitishning metodik jihatlari yoritilgan. Bolalarga informatika fanining asoslarini o‘rgatishda foydalaniladigan innovatsion va interaktiv usullar, vizual dasturlash muhiti, hamda o‘quvchilarning qiziqishini oshirishga qaratilgan pedagogik yondashuvlar haqida so‘z boradi. Shuningdek, informatika darslarini samarali tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
O‘ZBEKISTONDA OILAVIY BOLALAR UYINING TASHKIL ETILISHI
Ushbu maqolada O‘zbekistonda oilaviy bolalar uyining tashkil etilishi, uning ahamiyati, tarbiyaviy jihatlari va bolalarga ko‘rsatilayotgan ijtimoiy yordam haqida batafsil ma’lumot beriladi. Shuningdek, oilaviy bolalar uylarining rivojlanish tarixi, huquqiy asoslari va jamiyatga ta’siri ham yoritiladi.
Oilaviy bolalar uylari yetim yoki ota-onasining qaramog‘isiz qolgan bolalarni oila muhitida tarbiyalashni maqsad qilgan ijtimoiy muassasalardir. Ular an’anaviy bolalar uylariga nisbatan insonparvarlik tamoyillariga oilalarda tarbiyalanadi. Ushbu tizim bolalarning jamiyatga moslashuvini yengillashtirib, ularga ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish imkonini yaratadi.
Bundan tashqari, oilaviy bolalar uylarini tashkil etish jarayoni davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlanadi. Xususan, tarbiyachi-ota-onalarga maxsus moddiy yordam, bolalar uchun ta’lim va tibbiy xizmatlar taqdim etiladi. Ushbu maqolada oilaviy bolalar uylarining turlari, ularga qo‘yilgan talablar, bolalarni qabul qilish tartibi va boshqa muhim jihatlar ham batafsil bayon etiladi.
FUQAROLIK HUQUQIDA ISTE’MOLCHILAR HUQUQLARINI HIMOYA QILISH
Ushbu maqolada fuqarolik huquqida iste’molchilar huquqlarini himoya qilish masalalari ko‘rib chiqiladi. Iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish fuqarolik huquqining muhim jihatlaridan biri bo‘lib, u davlat va fuqarolar o‘rtasidagi munosabatlarda huquqiy barqarorlikni ta’minlaydi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi va “Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun asosida iste’molchilar huquqlarining himoya qilinish mexanizmlari, huquqiy vositalari hamda sud amaliyoti tahlil qilinadi.
“OʻZBEK MUMTOZ ADABIYOTIDA AYOLLAR”
Ushbu maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotida ayollarning ahamiyati ayollarning roli alohida oʻrinda turishi, ular nafaqat yozuvchilar, balki ijodkor sifatida ham adabiyotning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega boʻlgani. Ayollar tasvirlangan asarlarda o‘ziga xos bir ifoda tarziga ega ekani haqida so‘z yuritilgan
BURCHAKLAR VA KOʻPYOQLAR. MUNTAZAM KOʻPYOQLAR
Ushbu maqolada maktab va kasb-hunar maktabi o‘quvchilari uchun burchaklar va koʻpyoqlar muntazam koʻpyoqlar haqida to‘liq ma’lumot berib o‘tilgan. Shuningdek, maqolada ko‘pyoqlar haqida muallif tomonidan misollar orqali tushuntirilgan va yoritib berilgan.
В этой статье представлена полная информация об углах, многочленах и правильных многочленах для школьников и учащихся ПТУ. Также в статье автор объясняет и освещает полиномы на примерах.
This article provides complete information about angles, polynomials and regular polynomials for school and vocational school students. Also in the article, the author explains and highlights polynomials using examples.
DORI MODDALARINI ORGANIZMGA YUBORISHDA BEMORLARGA HAMSHIRALIK PARVARISHI
Bemorlarga dori moddalari yuborishda hamshiralik parvarishi muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy tibbiyotda bemorlarning davolanish jarayonida dori vositalarining to‘g'ri va samarali qo‘llanilishi, shuningdek, ularni bemorga yetkazish jarayoni sog'liqni saqlash tizimining ajralmas qismidir. Hamshiralik parvarishi, bemorlarning holatini yaxshilash va ularning davolanish jarayonini tezlashtirishda muhim rol o‘ynaydi.
UCHINCHI VA TO‘RTINCHI DARAJALI TENGLAMALARNI YECHISHNING KARDANO VA FERRARI USULI
Ushbu usullarni o‘rganish orqali o‘quvchi va talabalar uchinchi va to‘rtinchi darajali tenglamalarni yechishda duch keladigan qator qiyinchiliklarni oldish. Ushbu maqolada uchinchi va to‘rtinchi darajali tenglamalarni yechishning Kardano va Ferrar usuli tahlil qilingan.
ИЗМЕНЕНИЯ ГЕМАТОЭНЦЕФАЛИЧЕСКОГО БАРЬЕРА ПРИ ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ МОЗГА
Гематоэнцефалический барьер (ГЭБ) играет ключевую роль в поддержании гомеостаза центральной нервной системы (ЦНС), обеспечивая избирательную проницаемость между кровеносной системой и тканями мозга. При воспалительных заболеваниях мозга структура и функция ГЭБ могут значительно изменяться, что приводит к повышенной проницаемости и нарушению нейрональной среды. В данной статье рассматриваются механизмы изменений ГЭБ при воспалительных процессах, их последствия для ЦНС, а также современные подходы к диагностике и терапии, направленные на восстановление целостности барьера.
ИЗМЕНЕНИЯ ГЕМАТОЭНЦЕФАЛИЧЕСКОГО БАРЬЕРА ПРИ ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ МОЗГА
Гематоэнцефалический барьер (ГЭБ) играет ключевую роль в поддержании гомеостаза центральной нервной системы (ЦНС), обеспечивая избирательную проницаемость между кровеносной системой и тканями мозга. При воспалительных заболеваниях мозга структура и функция ГЭБ могут значительно изменяться, что приводит к повышенной проницаемости и нарушению нейрональной среды. В данной статье рассматриваются механизмы изменений ГЭБ при воспалительных процессах, их последствия для ЦНС, а также современные подходы к диагностике и терапии, направленные на восстановление целостности барьера.
KUTUBXONALARDAGI BADIIY ADABIYOTLAR VOSITASIDA BOLALAR BOG'LANGAN NUTQNI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYASI
Mazkur maqolada Badiiy adabiyotlar vositasida bog’langan nutqni rivojlantirish texnologiyalari o’rganilgan. Shu bilan birgalikda, maqolada hikoya, ertak, asarlar yordamida bolalarnining nutqini rivojlantish mazmuni tahlil qilingan.
BOLALARDA O'TISH DAVRI INQIROZLARI
Ushbu maqolada bolalarning o'sish mobaynida ularda kuzatiladigan o'zgarishlar va “men” konsepsiyasi rivojlanishi va ularning yuqori bosqichga ko'tarilishida xulq-atvorlari tahlil qilinadi. Bolalarning o'yin xizmati, mehnat xizmatidan ularni ijtimoiy hayotga tayyorlash ishlari haqida ma'lumot keltirilgan.
BIOLOGIYA FANI RIVOJLANISHIDA I.I.MECHNIKOVNING HISSALARI
Bu maqolada rus biologi, Fagotsitar nazariyani yaratgan olim I.I.Mechnikov hayoti, va faoliyati haqida, uning ilmiy nazariyasining Biologiya va Immunologiya fani rivojlanishidagi roli haqida keltirilgan