Philosophy

This article discuses the results of observation monitoring to determine the current condition of the architectural monument of the Juma Mosque, located in the museum reserve "Ichan Qala" in Khiva, which is included in the UNESCO World Heritage List.

Subjects of research: the process of harmonization in spiritual - moral education of youth by the primary organizations of social movement of youth “Kamolot” in higher educational institutions .
Purpose of the work: working out scientific and pedagogical bases of harmonization of the contents of educational work by the spiritual - moral values by the primary organizations of social movement of youth “Kamolot” at the higher pedagogical educational institutions and working out scientific-methodical recommendations on their introduction to practice.
Methods of research: studying the literature of philosophical, sociological, political, legal (legal), and also the pedagogico-psychological contents, connected to a theme of dissertational research: the scientific-theoretical analysis, pedagogical experiments: social inquiry (questionaire, tests, conversations, interview, etc.); modeling; experiment-tests: mathematical statistics; generalization of results.
The results obtained and their novelty: harmony of spiritual-moral values and education of youth in a pedagogical direction has been chosen as an object of dissertation . Spiritual-moral values and harmonious education of youth are subjected to the scientific-theoretical analysis. The technology of harmoniously developed generation and spiritual-moral values have been worked out.
Criteria and the basic directions of harmony of spiritual-moral values and education of youth are determined. The scientific-methodical recommendations on increasing of harmonious efficiency in education of youth by spiritual-moral values have been worked out.
Practical value: Advancing theoretical ideas in research work enrich the contents of such educational disciplines as “Pedagogics”, “Pedagogical skill”, “Bases of spirituality” which promote for activization and increasing of efficiency of educational work in the primary organizations of social movement of youth “Kamolot” holding among the students of higher educational institutions.
The scientific-methodical recommendations worked out during scientific investigations inculcate in the system of lifelearning education as a methodical source for supplying harmony in education of youth on the basis of spiritual-moral values.
Degree of embed and economic effectivity: Results of research were put into practice by writing methodic textbook “Spiritual-moral values and harmony in education of youth”, by contributing articles to scientific-methodical magazines, “Halq ta’limi”(Peoples education), “Uzluksiz ta’lim”(Lifeleaming education), “Ta’lim muammolari” (Problems in education), “Pedagogik ta’lim” (Pedagogical education), “Falsafa va huquq” (Philosophy and rights), as well as in foreign magazines , in collection of articles organized by social movement of youth “Kamolot”
Field of application: materials of dissertation can be used in the system of higher education and in the activity of social movement of youth “Kamolot”.

This article describes the life and scientific work of Hakim Samarqandi, one of the most prominent theologians of the 9th century, the scientist's contribution to the development of theological science, in particular, the role of Hakim Samarqandi in the school of theology of Samarkand in the 9th-I0th centuries

Маълумки, балоғат фанлари: илм баён, илми маъон, илми бадеънинг такомили натижасида мумтоз поэтикада илми сегона (илмлар учлиги: илми аруз, илми қофия, илми бадеъ) юзага келди. Илмлар учлигининг таркибий қисмларидан бири илми қофиянинг назарий асослари аввал араб адабиётида кейинчалик форс адабиётида пайдо бўлди. Форс адабиёти таъсирида туркий адабиётда ҳам қофия илмининг назарий асосларига бағишланган  рисолалар яратилди. Мумтоз поэтиканинг назарий асосларига бағишланган араб, форс ва туркий тилдаги рисолаларнинг аксариятида бу уч илм яхлит ҳолда берилса ҳам, улар бир-бирининг таъсирида яратилган. Абулҳасан Али Сараҳсий Баҳромий (ваф. 1106), Шамсиддин Қайс Розий (XI аср охири – XIII асрнинг I ярми), Аҳмад Тарозий (XIV аср охири – XV аср бошлари), Абдураҳмон Жомий (1414–1492), Воҳид Табризий (XV) каби олимлар қофия илми хусусида махсус асарлар ёзган.

Почтение и интерес современных учащихся и студенческой молодёжи к познанию, знаниям, книге и другим источникам познавательной деятельности, уважение учителя, образованности - актуальная социально-педагогическая проблема, решение которого требует глубокого изучения, философско-педагогического осмысления, инновационных практических подходов.

Маълумки, Шарк фалсафасининг етакчи йўналиши инсон калбини, рухини поклашга, унда комил инсон сифатларини вужудга келтиришга, шу негизда ижтимоий муносабатларни инсонийлаштиришга каратилган.
Ўткинчи мол-дунё, мансаб-мартабалар эмас, балки маънавий бойлик, ахлокий поклик, халоллик, инсоф-диёнатлилик одамни инсонга айланишининг муҳим шарти, деган фикрлар тасаввуф (сўфийлик)нинг шаклланишига ва кенг ёйилишига сабаб бўлди.
Сўфийлик оқим сифатида исломгача хам мавжуд бўлганини тадқикотчилар кўрсатмокдалар. Масалан, Шамсуддин Бобохонов ва Абдулазиз Мансурнинг фикрича, тасаввуф лафзи хижратнинг иккинчи асрида пайдо бўлган бўлса-да, лекин шу мазмунни ифода этувчи зоҳидлик каби лафз-истилоҳлар орқали бу йўналиш исломдан олдинги даврларда хам мавжуд бўлганлигини қайд этиб ўтадилар. Ammo у ислом заминида муайян бир тизимга кириб, ташкилий тус олганини айтиш жоиздир.
Тасаввуф мураккаб диний-фалсафий оким бўлиб, хилма-хил йўналишга эта.
Унда 2 та асосий ғоявий йўналиш кўзга яқкол ташланади: бу ўткинчи дунё, мол-мулк, мансабга ихлос қўйиш Аллоҳни унутишга, имонсизликка олиб келади, деган ғояга таяниб, таркидунёчиликни таргиб этганлар; азрўзи азалда пешонага ёзилган такдир борлигига, одам ундан қочиб кутила олмаслигига ишонтиришга интилганлар.
Иккинчи йўналиш - бу дунё Аллоҳ томонидан одамлар, уларнинг инсонлардек яшаши учун яратилгани, одам шу дунёдаги эзгу ишлари билан худо висолига етишиш учун оғир, машаққатли покланиш йўлидан боришни ташвиқ этганлар.
Тасаввуфда Аллоҳ рахматига етишишнинг, инсон маънавий камолот йўлининг 4 босқичи мавжудлиги тасдиқ этилади. Булар шариат, тариқат, маърифат ва ҳақиқатдан иборат.
Шариат - диний конун-қоидалар ва маросимларни, Қуръони Карим ва Ҳадиси Шарифдаги ахлоқий, илоҳий кўрсатмаларни пухта ўзлаштириш, айнан изчил суръатда бажариш, худога ибодат қилишдир. Шариат худони идрок билан танишни кўзда тутади. Шариат талаблари, коидаларини бажармасдан тариқатга ўтиш мумкин эмас.
Тариқат - лаззатлардан воз кечиб, нафсни тийиб, хилватда яшаб, фақат худо хақида ўйлаш, хаёл суриш, эслаш, уни қалбдан севишдан иборат йўлни танлаш боскичидир.
Маърифат - Устоз (муршид) ёрдамида мурид (шогирд) хол босқичига ўтиш бўлиб, ҳамма нарса - бутун борликнинг асоси Аллох эканини англаб, шу тариқа худога яқинлашишдир. Маърифатда олам, юлдузлар, Ой, Қуёш, одамлар, ҳайвонлар, қушлар, капалаклар - бошқа жамики нарсалар худонинг зуҳуротидан иборат, одам ҳам Аллоҳ зуҳурининг зарраси ҳисобланади.
Ҳақиқат босқичида солик ўзини худонинг висолига етган ҳисоблаб, у билан қўшилиб кетади, яъни фанога айланади. Марказий Осиёда фанога айланиш ҳакиқатга етишиш ҳисобланиб, солик ҳакиқат тимсоли бўлиб майдонга чиқади.
Юсуф Ҳамадоний, Абдулхолик Ғиждувоний, Нажмиддин Кубро, Ҳожа Ахмад Яссавий йўналишларининг бевосита таъсирида Марказий Осиёда нақшбандийлик йўналиши вужудга келиб, у Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатларига кенг ёйилади.
Тасаввуфнинг сўл қаноти - диний-фалсафий таълимот сифатида акидапарастлик, расмий исломга нисбатан мухолифиятда бўлиб, Якин ва Ўрта Шаркда, айниқса Марказий Осиёда табиий ва фалсафий фанлар ривожида ўз ўрни ва мавқеига эгадир.
Хулоса тарзида айтиб ўтиш жоизки, Хожа Ахмад Яссавийнинг диний-тасаввуфий карашлари халқимиз бой маънавий меросининг сарчашмасидан муносиб ўрин олиб, уни зийнатлантириб турибди. “Ҳикматлар”нинг тили ўзбек адабий тилининг камол топишининг асосий вазифасини адо этиб келди. Уларни мустакиллик шароитида маънавий-ахлокий жиҳатдан баркамол инсонни шакллантиришдаги ахамияти бекиёсдир десак, хато қилмаймиз.

In this article, one of the changes in the organization of the Turkic Cooperation Council is the accession of the Republic of Uzbekistan to the organization and the importance of its activities in this organization will be thawed. In addition, extensive cooperation with the member states of the organization has been extended to the development of alliances.

In this article, the pecuhanty of the art of interpretation is studied on the basis of the three sciences of "science segona". The art of writing is one of the arts that emerges on the basis of a combination of art, rhyme, and eloquence, and the article examines this type of art in the example of bytes. The study is based on Atoullah Hussein i's Badoyi us-sanoyi.

Навоийшунослик тарихида ўтган асрнинг 60-йиллари қўлёзма манбаларни ўрганиш ҳамда нашрга тайёрлаш ишларига эътибор сиёсий талаб даражасида кўтарилганлиги билан ажралади. Бу давр навоийшунослиги шоир ижодини муҳим ва долзарб муаммолар бўйича тадқиқ этиш босқичига кўтарила борди. Навоийшуносликда янгича тамойилларнинг ривож топиши шоир ижодини ўрганишда турли йўналишдаги илмий-эстетик таҳлиллар кўпая борганлиги, илмий мақола, монографиялар билан бирга илмий тадқиқот ишлари олиб борилиши кенгайганлиги ҳамда навоийшунослик ишлари кўплаб олимлар томонидан махсус тадқиқ этила бошланганлиги билан аҳамият касб этади. Ушбу монографияда навоийшунос, матншунос олима Суйима Ғаниеванинг тадқиқот усуллари ва мезонлари тадқиқ этилган.
Монография адабиётшунос олимлар, олий ўқув юртининг ўзбек филологияси талабалари, магистрантлар ҳамда Суйима Ғаниева илмий фаолияти билан қизиққан кенг китобхонлар оммаси учун мўлжалланган.

Данная научная статья исследует влияние персидских калек (заимствований) на содержание и структуру произведения "Кутадгу Билиг". В статье представлены результаты исследования, основанные на сравнительном анализе персидских и тюркских языков, а также на анализе сходств и различий между персидскими и тюркскими культурами. Возможными причинами использования персидских калек в "Кутадгу Билиг" считаются политические, социальные и культурные взаимодействия между тюркскими и персидскими народами в то время. Заимствования не только обогатили текст произведения, но и отражают культурные связи и взаимодействия между различными народами и языками в историческом контексте. В нашей статье мы используем фрагменты из произведения Кутадгу Билиг, переведенное на английский язык Р.Данкоффом, и на русский язык С.Ивановым.

In the monograph, based on a handwritten and lithographic source, a scientific monographic description of the manuscripts of the poet's poems is carried out. Muthrib's poems have been analyzed comparatively and textually, and his lyrical works have been studied in the field of text history, editing and interpretation, and theoretical issues. Reliable texts of the artist's lyrical poems have been restored on the basis of primary sources. The monograph is intended for scientists, researchers and philologists who are interested in textual criticism and literary criticism, Uzbek classical and national Renaissance literature.

Relevance and necessity of the dissertation topic. In the textual studies of the peoples of the world, attention to the study of national literary heritage based on primary sources is growing stronger than ever. The study of manuscript sources, regardless of the era in which they lived, allows to restore the texts of the works of a poet or writer according to the original (at least close to it). Without restoring a reliable text, the poet's work cannot be analyzed in terms of theoretical problems of literary studies. In world textology, research is being conducted on scientific problems such as comparative analysis of manuscript sources, creating a scientific biography of the creator, studying the history of the text of an artistic work. Among them, a great deal of experience, knowledge and material was collected in the framework of studying the sources of Eastern manuscripts scattered throughout the world's libraries, including the works of Alisher Navoi and Babur, great figures of Turkish literature. Extensive research is the basis for the creation of the theoretical foundations of textual studies. Uzbek textology is progressing on the basis of existing scientific experiences and has achieved and is achieving certain results in the study of classic literary sources. Researching the literary heritage of creators who left a bright mark in the history of national literature based on the original, studying manuscript and lithographic sources based on the latest scientific achievements is one of the priority tasks of source studies and textual studies. Because "... it is of great importance to study and promote Uzbek classic and modern literature at the international level, to analyze this multifaceted topic in integral connection with the most important processes taking place in the world literary space today, and to draw the necessary scientific and practical conclusions" 1 . Accordingly, it becomes clear that it is urgent to carry out a scientific-monographic study of the sources of the lyric book of Khorezm's representative Mutrib Khonakharob (1853-1923), to study the textual history of the poet's works, and to develop the principles of preparing a scientific-critical text. Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PQ-4797 of May 13, 2016 "On the establishment of the Tashkent State University of Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi", No. PQ-2995 of May 24, 2017 "System of preservation, research and promotion of ancient written sources" the decision of the President of the Republic of Uzbekistan dated February 17, 2017 No. PQ-2789 "On measures to further improve the activities of the Academy of Sciences, the organization, management and financing of scientific research" and other related to this activity This thesis research serves to a certain extent in the implementation of the tasks defined in the regulatory and legal documents.

Бадиий адабиёт ривожида ижодий анъаналарнинг урни алохида. Ижодий анъана, биринчид-». муайян даврга мансуб шоиру адибларнинг салафлар махоратидан сабок олишлари, иккинчидан, поэтик образ ва поэтик шаклларнинг янгиланиши, такомиллашувини таъмин этишига кура адабий-эсте- тик тафаккур такомилига хизмат килади. Хоразм адабий мухити намояндалари, жумладан, Мутрг шеъриятига Алишер Навоий анъаналарининг таъсирини урганиш ана шу жихатдан долзарбдир.

In the article it is written regarding the works of one of the productive poets, Mukhammad Khasan Mutrib who led a life in the late 19th and in the beginning of 20th centuries literal period in Khorazm. Moreover, it is illustrated some scientifically proven datum about the clause, article as well as about the copies of manuscript. The article “Devom Mutrib Khonaxarob” takes vitally important role with the feature that it indicates Mutr Khonaxarob’s whole legacy of creative works involving tautology and source ology.

XVIII аср олмон мумтоз эстетикасининг асосчиларидан ҳисобланган Иммануил Кант (Kant / 1724-1804) ўз ижодий изланишларининг маҳсули сифатида ‘Тўзаллик ва улугворлик туйгулари устидан кузатишлар” (1764), “Соф ақлнинг танқиди” (1781), “Амалий ақлнинг танқиди” (1788), “Мулоҳаза қобилиятининг танқиди” (1796) каби йирик асарларни ёзиб қолдирган.

В данной статье, опираясь на самые последние достижения Навоиведения, исследуются становление философского мировоззрения Алишера Навои, идейные истоки, которые оказали ключевое влияние на формирование его мистического (суфийского) учения. Известно, что на формирование мировоззрения Алишера Навои оказали влияние многие мыслители такие как Низами Ганджави, Амир Хосров Дехлави, Абдурахман Джами. Великий мыслитель Фаридуддин Аттор также оказал огромное влияние на становление и формирования его мировозрения. История говорит о том, что Алишер Навои будучи ребенком знал наизусть его произведение которое полностью признано суфийским по содержанию. Вся жизнь и деятельность Алишера Навои, как человека и государственного чиновника, образ мысли говорят нам о том, что он является истинным суфием по убеждению и образу жизни, сделавшим очень много для своего народа и страны. Рассмотрены многие произведения Алишера Навои и на основе анализа уточнено, что богословские труды великого мыслителя, в первую очередь, "Хамсат-уль-мутахаййирин" (Пятерица изумлений), Муножат" (Мольба к богу), "Насайим ул-мухаббат" (Веяния любви...) и многие другие, содержат аспекты, которые связаны с тасаввуф (суфизмом). Именно в них он воспевает многие понятия а именно любовь к Богу, ко всему сущему, особенно к человеку. В этом плане определено, что наибольший интерес представляет произведение Алишера Навои "Лисон ут-тайр" (Язык птиц), написанный как вариант "Речи птиц" Фаридудина Аттара на узбекском языке.

The article examines the development of cooperation between China and the Turkic-speaking states, including economic, political, cultural and security aspects. Particular attention is paid to the role of the Belt and Road Initiative and the participation of the Turkic-speaking states in the Shanghai Cooperation Organization. Current challenges and prospects for further strengthening of relations are assessed in the context of China's growing influence on Central Asia. The article analyzes the dynamics of this cooperation, taking into account the competition of great powers and the domestic policies of the countries in the region.

This article provides an in-depth study of the content and essence of the President's resolutions and decrees related to the livestock sector, and presents the most important figures and indicators in the resolutions and decrees.

In the article, the author reveals Turkey's strategic interests and goals in Central Asia based on various political sources.

The cultural closeness of the Turkic peoples is reflected in their oral folklore traditions. Many of their folktales share similar plots. This article offers a philosophical, logical, and comparative analysis of the folktale 'The Fox' from Uzbek, Karakalpak, and Kumyk folklore, constructing an algorithm of the story’s events. Through this analysis, the similarities and differences in the mentalities of these peoples arc revealed.

This thesis was formed based on the results of the analysis of integration issues and development prospects between Turkic countries such as Turkey, Kazakhstan, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Uzbekistan and Turkmenistan. Political, economic, cultural and external obstacles arising in the process of integration are outlined. Economic integration, cooperation in the sphere of culture and education, the role of international organizations are also disclosed. Prospects for successful integration are proposed.

In this article, the scientific and philosophical heritage of the great thinker of the 9th century, a famous representative of Islamic Sufi philosophy, Hakim Termizi, is deeply analyzed in the modern epistemological and anthropological context. In the works of Tirmidhi, the ideas of spiritual purification, self-discipline, and achieving truth through inner experience are considered in a central place, and they are scientifically compared with the main directions of modern philosophy – the theory of knowledge, psychological anthropology, and ethics. In the course of the research, while maintaining a neutral philosophical position, the possibilities of integrating Termizi’s teachings into modern human sciences are studied. Especially in his thinking, the role of inner experience in cognition and ideas about the improvement of human nature acquire special relevance in the context of today’s moral decline and spiritual crisis. The article evaluates the historical and philosophical heritage in the context of modern scientific and spiritual development.

This article examines the evolving role of Turkic cooperation in global geopolitics, with a particular focus on the challenges and opportunities it presents. The article explores historical ties between Turkic-speaking nations, institutional frameworks, and economic, cultural, and security aspects of cooperation. Furthermore, it addresses the obstacles posed by geopolitical competition, economic disparities, and foreign policy divergences among Turkic states. Lastly, the future potential for deeper cooperation through institutional strengthening, youth engagement, and strategic partnerships is discussed.

Subjects of the inquiry: personality, life, Bakliauddin Nakshbandiy’s heritage (legacy), peculariries of practical adaption teachings of nakshbandiya studying.
Aim of the inquiry: study of the primary sources on the heritage and the philosophy of life of Bakhauddin Nakshbandiy, the practice of the teachings of nakshbandi, effective usage of this heritage and theoretical and practical recommendations.
Methods of inquiry: In studying the researches on sufizm sublects methods of scientific cognition are used, systematic development, scientific analysis, of history study (historism), logism (logical study), dialectiki, comparative valuing, systematization, philisophical generalisation and others.
The results achieved and their novelty: In this research for the first time the author studied on the basis of generalization of the researches, studied the life and teachings of Bakhauddin Nakshbandiy, their role in the development of social and philosophycal troughts (ideas); the influence of Yassavi studies, Kubravi studies in the formation of Nakshbandi and spiritual and moral roots of the teaching; the modem state and scientific level of the practical use of Nakshbandi heritage - legacy his philosophy of life and teachings, the beginning of social and political, governmental state activity of Bakhauddin Nakshbandiy; analysis of the principals (rashha) and Nakshbandi studies “in the soul the God, the work in hands” from philosophycal point of vileo the problems of the practical usage of Nakshbandi teachings and his system of social defence.
Practical value: The results of research give possibility of risht and adequntely present the place influence and importance of Nakshbandi in the development of social and philosophycal, religions and spiritual ideas of Turkestan. The essence of the idea of Kind heartedness and activity in the teachings of Nakshbandi, their significance in the rebirth- cevival of national treasures- valuables and their propagande also their usage in practice.
Degree of embed and economic effectivity: Untill the independence up today the essence of Nakshbandi teachings were took roots in social and political life spontaneously - mechanically, Thranks to the independence real possibilities are created of applying in life historical heritage- legacy and bucluding the teachings of Nakshbandi. The ideas of Nakshbandi teachings are the samples og hogh spirittuality and serve for the vaising the social activiry of the individuality.
Sphere of usage: The conclusions and the materials of the thesis could be used in writing the subsequent sections and chapters of a number of sciences, in the preparation of and in the developing and compiling textbooks handouts, in developing lectures and at practical lessons, at the lessons on spirituality.

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Жаҳон манбашунослиги ва матншунослигида Шарқ адабиётига оид манбаларни ўрганишга интилиш матн таҳлилига оид тадқиқотлар ортиб бормоқда. Натижада матншуносликнинг назарий асослари, матн таҳлилига оид аниқ концепциялар ишлаб чиқилмоқда, таҳлил усуллари аниқланмоқда. Матншуносликдаги мавжуд устувор йўналишлар мумтоз адабиёт намуналарининг асл манбаларини аниқлаш ва мамлакатимизнинг маънавий-маданий тараққиётида тутган ўрнига доир янги хулосалар чиқариш имконини беради.

Жаҳон манбашунослик ва матншунослик илмида бирламчи манбалар қиёсий таҳлил ва талқин тамойиллари асосида ўрганилмоқда. Манбашуносликнинг асосий объекти бўлган матн ва унинг муаллифи ҳақида илмий-назарий хулоса чиқариш учун, аввало, бирламчи манбани тадқиқ этиш, уларнинг илмий-танқидий матнларини яратиш,қадим адабий манбаларни қўлёзма нусхалар асосида нашр этиш муҳим вазифалардан саналади. Аср бошларида вужудга келган илмий-адабий муҳитни ўрганиш, манбаларни табдил ва талқин қилиш тамойилларини ишлаб чиқиш бугунги кун адабиётшунослик ва матншунослик фанлари олдида турган долзарб муаммолардандир.  

Аждодларимиз яратган адабий мерос, уни тадқиқ этиш халқимиз маънавий оламини бойитишда, келажак авлодни баркамол шахс сифатида тарбиялашда муҳим аҳамият касб этади. «Бизнинг ҳавас қилса арзийдиган буюк тарихимиз бор, ҳавас қилса арзийдиган улуғ аждодларимиз бор. Ҳавас қилса арзийдиган беқиёс бойликларимиз бор. Ва мен ишонаман, насиб этса, ҳавас қилса арзийдиган буюк келажагимиз, буюк адабиётимиз ва санъатимиз ҳам, албатта, бўлади»[1]. Бизнинг ана шундай

бой маънавий меросимиз XX аср бошларидан мустақиллик даврига қадар матншунос ва манбашунос олимлар томонидан тўпланиб нашр қилинди. Бу борада аср бошларида профессор Абдурауф Фитрат (1886–1938) олиб борган тадқиқот ва нашр ишлари бугунги кунга қадар аҳамиятини йўқотгани йўқ. Фитратнинг ўзбек мумтоз адабиётига доир манбалар устида ишлаб, уларнинг матнини  табдил этиб,  нашр эттириш борасидаги тадқиқотлари «Энг эски турк адабиёти намуналари» (1927) ҳамда «Ўзбек адабиёти намуналари» (1-жилд, 1928) мажмуаларида жамланган. Гарчи бугунги кунга қадар Фитратнинг ижодий ҳамда илмий фаолияти бир қанча тадқиқотларда ёритилган бўлса-да, олимнинг матншунос ва манбашунос сифатидаги фаолияти жиддий тадқиқга тортилмаган. Олимнинг манбашунослик ва матншунослик соҳасидаги тадқиқотлари ўзбек матншунослигининг ўзига хос хусусиятлари ва тамойилларини назарий- амалий жиҳатдан ишлаб чиқишда асос бўлиб хизмат қилди.  Асар мазмуни, ғояси, матн тарихини чуқур билиш, аниқ хулосага келиш, мавжуд манбалар матнини танқидий ўрганиш, матндан келиб чиққан ҳолда муаллиф таржимаи ҳолини тиклаш ва бадиий асар талқини каби илмий-назарий тамойилларни ишлаб чиқишда олимнинг матншунос ва манбашунос сифатидаги фаолиятини ўрганиш нафақат ўз даври, балки бугунги кун манбашунослиги ва матншунослигида ҳам муҳим аҳамият касб этади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 13 майдаги ПФ–4797-сон «Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетини ташкил этиш тўғрисида»ги фармони, 2017 йил 24 майдаги ПҚ–2995-сонли «Қадимий ёзма манбаларни сақлаш, тадқиқи ва тарғиб қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори, Ўзбекистон Респубикаси Президентининг 2017 йил 17 февралдаги ПҚ-2789 -сонли «Фанлар академияси фаолияти, илмий тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори ва мазкур фаолиятга тегишли бошқа

меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишда ушбу диссертация тадқиқоти муайян даражада хизмат қилади.

Тадқиқотнинг республика фан ва технологиялари ривожланиши-нинг устувор йўналишларига боғлиқлиги. Диссертация тадқиқоти республика фан ва технологиялар ривожланишининг I.«Ахборотлашган жамият ва демократик давлатни ижтимоий, ҳуқуқий, иқтисодий, маданий, маънавий-маърифий ривожлантириш, инновацион иқтисодиётни ривожлантириш»устувор йўналишига мувофиқ бажарилган.

Муаммонинг ўрганилганлик даражаси. Ўзбек мумтоз адабиёти манбалари ва намуналарини нашрга тайёрлаш ва унинг илмий тамойилларини ишлаб чиқиш бўйича матншунослик йўналишида бир қатор ишлар амалга оширилган. С.Айний, Ғафур Ғулом, Амин Умарий, Ҳусайнзода, И.Султон, П.Шамсиев, Ҳ.Сулаймон, С.Ғаниева, Ғ.Каримов, Ш.Эшонхўжаев, Э.Аҳмадхўжаев, С.Эркинов, И.Ҳаққул, Н.Раҳмонов, Б.Тўхлиев, Қ.Содиқов, С.Ҳасанов, В.Раҳмонов, Н.Жабборов, А.Эркинов, Р.Зоҳидов[1] ва бошқа олимлар матншунослик ва манбашунослик; В.Маҳмуд, О.Шарафиддинов, Э.Рустамов, А.Қаюмов, А.Ҳайитметов, С.Ғаниева, А.Абдуғафуров, Р.Воҳидов, М.Ҳамидова, Ш.Сирожиддинов, Н.Жумахўжа, К.Муллахўжаева, Д.Юсупова[2]  каби олимлар мумтоз адабиёт намуналари

нашрларини таҳлил қилган; хорижий олимлар Н.Осимбек, Ф.Кўпрулу, Б.Аталай; С.Е.Малов, В.В.Радлов, А.Самойлович, Е.Э.Бертельс, И.В.Стеблеванинг матн ва тадқиқотлари шулар жумласидандир[1]. Шунингдек, Фитрат ижоди ва жадидчилик муаммолари О.Шарафиддинов, Н.Каримов, Э.Каримов, Б.Қосимов, Ҳ.Болтабоев, М.Қурбонова, И.Ғаниев, Б.Каримов, У.Жўрақулов[2] ва бошқа олимлар томонидан тадқиқ этилган. Бироқ Фитрат мажмуаларининг матний тадқиқини амалга ошириш, мажмуадаги намуналарнинг бирламчи манбаларни излаб топиш, уларни ўзаро қиёслаш натижасида асл манбани аниқлаш, таҳлил ва тадқиқ этиш ҳамда ХХ аср матншунослиги тарихида Фитрат тажрибаларини ўрганишга доир махсус тадқиқотлар амалга оширилмаган.

 

[1] Самойлович А. Собрание стихотворений императора Бабура. – Петроград, 1917; Малов С.Е. Из третьей рукописи «Кутадгу билиг», Изв. АНСССР Отд. Гумм.: Наук, 1929; Малов С.Е. Памятники древнетюркской письменности. – М.–Л., 1951; Кўпрулу Ф. Турк адабиётида илк мутасаввуфлар. – Истанбул, 1918. / Купрулу Ф. Турк адабиётининг маншаъи //  Миллий татаббулар мажмуаси. 2-жилд, 4-сон. – Б.71; Besim Atalay. Divanü Lügat-ıt-Türk ve Tercümesi üzerine Notlar / Kaşgarlı Mahmud. Divanü Lügat-ıt-Türk (çeviri). Çeviren: Besim Atalay. 5.Baskı. Cild I-III. – Ankara, 2006; Бертельс Е.Э. Навои. Опыть творческое биографие. – М., 1947; Навои и Джами. – М., 1965;  Стеблева И.В. Семантика газалей Бабура. – М., 1978, Тюркская поэтика. – М., 2012;

[2] Шарафиддинов О. Ижодни англаш бахти. – Т.: Шарқ, 2004; Каримов Н. Адабиёт ва тарихий жараён. – Т., 2013; Каримов Э. Развитие реализма в узбекской литературе. – Т., 1978; Қосимов Б. Милллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. – Т.: Маънавият, 2004; Болтабоев Ҳ. Абдурауф Фитрат – адабиётшунос. – Т.: Ёзувчи, 1996; Болтабоев Ҳ. Фитрат ва жадидчилик. – Т.: Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти, 2007; Қурбонова М. Фитратнинг тилшунослик мероси: Фил.фан.номз. ... дисс. – Т., 1993; Ғаниев И. Фитрат драмалари поэтикаси. – Т.: Фан,. 2005; Каримов Б. Жадид мунаққиди Вадуд Маҳмуд. – Т., 2000; Жўрақулов У. Фитратнинг тадқиқотчилик маҳорати. – Т., 2003.