Авторы

  • Наргиза Адизова
    Бухоро муҳандислик-технология институти,доцент
  • Мехрангиз Мардонова
    БМТИ,122-23 ЁМТ талабаси
  • Фарзона Нортожиева
    БМТИ,122-23 ЁМТ талабаси

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mmms.52694

Аннотация

Ҳаракатланувчи тупроқ ва қумларни мустаҳкамлашнинг ишлаб чиқилган икки қатламли мустахкамлаш усулининг экологик самарадорлигини объектив баҳолаш учун атмосферада, ер юзасида,  амалга оширилгандан кейин ўзгаришларни ҳисобга оладиган комплекс ёндашувдан фойдаланиш тавсия этилади.


background image

MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE

International scientific-online conference

124

АТРОФ-МУҲИТНИ ЯХШИЛАШ БЎЙИЧА ТАВСИЯЛАР КЎЧМА

ТУПРОҚ ВА ҚУМЛАРНИ МАҲКАМЛАШ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ

Адизова Наргиза замировна

Бухоро муҳандислик-технология институти,доцент

Мардонова Мехрангиз Бектошовна

Нортожиева Фарзона Ҳусниддиновна

БМТИ,122-23 ЁМТ талабаси

https://doi.org/10.5281/zenodo.13968733

Ҳаракатланувчи тупроқ ва қумларни мустаҳкамлашнинг ишлаб

чиқилган

икки

қатламли

мустахкамлаш

усулининг

экологик

самарадорлигини объектив баҳолаш учун атмосферада, ер юзасида, амалга
оширилгандан кейин ўзгаришларни ҳисобга оладиган комплекс
ёндашувдан фойдаланиш тавсия этилади.
Албатта, баъзи параметрларидаги ўзгаришларни миқдорий баҳолаш
ҳар доим ҳам мумкин эмас, чунки ўлчов кўлами, стандартлаштирилган
таҳлил усулларининг йўқлиги ва бошқалар.Шунинг учун баъзида амалга
оширилган ўзгаришларни тавсифлаш учун атроф-муҳит кўрсаткичларини
сифат жиҳатидан баҳолашдан фойдаланилади.
Кўчма тупроқ ва қумларни маҳкамлашнинг тавсия этилган усулининг
ўзига хос хусусияти қобиқ ҳосил бўлишининг икки босқичли жараёни
бўлиб, биринчи босқичда минерал-органик ўғитлар билан бойитиш амалга
оширилади, иккинчи босқичда эса Nа ионлари, Cа ионлари ҳосил бўлади.
натрий силикат, К-4, госипол ва унинг ҳосилалари ёки нефт қатронлари
қўшилган илдизларни ўз ичига олган.
Шуни таъкидлаш керакки, биринчи қатлам фитомелиорациянинг
ривожланишига ёрдам беради, иккинчиси эса илдизларнинг механик
кучини, намликка чидамлилигини ва бошқа кўрсаткичларини оширади.
Жадвалда-1 Ўзбекистон минтақасида ташкил этилган ҳаракатланувчи
тупроқ ва қумларни мустаҳкамлашнинг тавсия этилган усулини амалга
оширишнинг атроф-муҳитга таъсирини кўрсатади.
Жадвалдан-1

кўриниб

турибдики,

Ўзбекистон

минтақасида

ҳаракатланувчи тупроқ ва қумларни икки қатламли маҳкамлашдан
фойдаланиш экологик вазиятни сезиларли даражада яхшилаш, чўл
ўсимликларини этиштиришни кенгайтириш ва ҳимоя тузилмаларининг
хизмат қилиш муддатини ошириш имконини беради маҳаллий хомашё ва
чиқиндилардан фойдаланиш.
Жадвалдан кўриниб турибдики, Атроф-муҳит самарадорлигини
объектив баҳолаш учун атмосферани, тупроқни ва ўсимликларни ягона


background image

MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE

International scientific-online conference

125

бутун тизим сифатида ўрганадиган комплекс ёндашувдан фойдаланиш
керак

1-жадвал

Ўзбекистон

минтақасида кўчма тупроқ ва қумларни икки

қатламли маҳкамлашнинг экологик самарадорлиги.
Ўрганиш объекти

Атроф-муҳит

самарадорлиги кўрсаткичи

Қиймат

ва

бирликлар

I.

Атмосфера

-

чангнинг

тарқалиши

камаяди
- кислород кўтарилади

18 дан 7% гача
3-5% га

II.

Тупроқ

минерал-органик ўғитлар
кўпаяди
-

қобиқнинг

механик

мустаҳкамлиги ортади
- маҳкамлаш қобиғининг
қалинлиги ортади
-қобиқнинг

намликка

чидамлилиги ортади

на 10 – 12 %

на 3 – 5 МПа

на 20 – 30 мм

на 10 – 15 %

III.

Ўсимлик

- ўсимликларнинг ўсиш
тезлиги ошади
- тупроқни мустаҳкамловчи
ўсимликлар тури кенгаяди
-чўл

зоналарида

ва

композициянинг шамол ва
қурғоқчиликка
чидамлилигини оширади

в 1,2 – 1,4 раза

от 5 до 10

на 20 - 30 %

Шундай қилиб, икки ёки ундан ортиқ қатламли тузилмаларни ҳар бир
қатлам минерал-органик ўғитлар билан кўчма тупроқ ва қумларни
маҳкамлаш ва бойитиш бўйича муайян вазифаларни бажарадиган янада
самарали ҳимоя шаклланиши деб ҳисобланиши керак деган хулосага
келишимиз мумкин.
Хилоса, 2024-йилларда Ўзбекистоннинг чўл ҳудудларини ривожлантириш
бўйича замонавий стратегияга мос келади, бунда кимёдан фойдаланиш
билан бир қаторда, айниқса, аҳоли пунктлари жойлашган ҳудудларда
фитомелиорациядан фойдаланиш кўзда тутилган.


background image

MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE

International scientific-online conference

126

Адабиётлар:

1.

Ниязов Л. Н., Жўраева Л. Р., Бердиева З. М. Кимё фанини ўқитишда

кейс-стади усулидан фойдаланиш масалалари //Интернаука. – 2018. – №.
47-2. – С. 62-63.
2.

Ramazanov B., Juraeva L., Sharipova N. Synthesis of modified amino-

aldehyde oligo (poly) mers and study of their thermal stability //IOP Conference
Series: Earth and Environmental Science. – IOP Publishing, 2021. – Т. 839. – №.
4. – С. 042096.
3.

Джураева Д. Д., Джураева Л. Р., Ниязов Л. Н. Мотивация как фактор

развития потенциала учащихся в высших технических учебных
заведениях //Актуальные проблемы социологии молодежи, культуры,
образования и управления. Т. 3.—Екатеринбург, 2014. – 2014.
4.

Мухаммадиев Б. Т., Джураева Л. Р. Параметрический анализ СО2

экстракции растительных ингредиентов //Universum: химия и биология. –
2020. – №. 2 (68). – С. 31-33.
5.

Juraeva L. R., Qurbonova S. S. Separation Of Mononuclear Arenes in The

Deg+ Dmso System //Czech Journal of Multidisciplinary Innovations. – 2022. – Т.
11. – С. 53-57.
6.

Джураева Л. Р., Кодиров О. Ш. ИССЛЕДОВАНИЕ ХИМИЧЕСКОГО

СОСТАВА ПИРОЛИЗНОГО МАСЛА ВТОРИЧНОГО ПРОДУКТА ПРОИЗВОДСТВА
СП ООО" UZ-KOR GAS CHEMICAL" //Universum: технические науки. – 2022. –
№. 4-8 (97). – С. 44-48.
7.

Джураева Л. Р. Химическая безопасность пищевых продуктов

//Universum: технические науки. – 2021. – №. 12-4 (93). – С. 13-15.
8.

Жўраева Л. Р. Роль сети интернета в преподавании химии

//Universum: психология и образование. – 2021. – №. 6 (84). – С. 4-6.
9.

. Джураева Л. Р. Анализ Состава Пиролизного Дистиллята Методом

Экстракционной Перегонки //Periodica Journal of Modern Philosophy, Social
Sciences and Humanities. – 2022. – Т. 12. – С. 150-154.
10.

Джураева

Л.

Р.

Изучение

радикальной

сополимеризации

гетероциклических эфиров метакриловых кислот со стиролом
//Интернаука. – 2017. – №. 6-1. – С. 71-73.
11.

Мавланов Б. А., Джураева Л. Р. ИЗУЧЕНИЕ БИОЛОГИЧЕСКОЙ И

БАКТЕРИЦИДНОЙ

АКТИВНОСТИ

СОПОЛИМЕРОВ

НА

ОСНОВЕ

ГЕТЕРОЦИКЛИЧЕСКИХ ЭФИРОВ МЕТАКРИЛОВЫХ КИСЛОТ //Интернаука. –
2017. – Т. 7. – №. 11 Часть 2. – С. 8.


background image

MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE

International scientific-online conference

127

12.

ФАЙЗИЕВ Ш. Ш., ДЖУРАЕВА Л. Р. О магнитных свойствах бората

железа допированного магнием //Современные инновации в науке и
технике. – 2014. – С. 264-266.
13.

Жўраева Л. Р., Кодиров О. Ш. ЭКСТАКЦИЯ БЕНЗОЛА ИЗ

ПИРОЛИЗНОГО ДИСТИЛЯТА ПРОИЗВОДСТВА СП ООО «UZ-KOR GAS
CHEMICAL» НА СМЕШАННОМ ЭКСТРАГЕНТЕ ДМСО+ ДЭГ //Finland
International Scientific Journal of Education, Social Science & Humanities. –
2023. – Т. 11. – №. 1. – С. 95-107.
14.

Джураева Л. Р. Изучение химического состава и применение

вторичных продуктов, получаемых в процессе пиролиза углеводородов.
НамДУ илмий ахборотномаси–2022. – № 5-183-186 б.
15.

Джураева Л. Р. ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОСТРАНСТВЕННОЙ МАГНИТНОЙ

НЕОДНОРОДНОСТИ ЛЕГКОПЛОСКОСТНЫХ СЛАБЫХ ФЕРРОМАГНЕТИКОВ
//Ученый XXI века. – С. 21.
16.

Rakhmatullaevna J. L. USE OF PYROLYSIS DISTILLATE RAW MATERIALS

FOR OBTAINING BENZENE //International Journal of Pedagogics. – 2023. – Т. 3.
– №. 11. – С. 188-194.
17.

Jo’rayeva L. R. BENZOL, TOLUOL, KSILOLNI DEG+ DMSO SISTEMASIDA

EKSTAKSIYION DISTILLYATSIYA USULIDA AJRATISH //Ta'lim innovatsiyasi va
integratsiyasi. – 2023. – Т. 9. – №. 6. – С. 21-26.
18.

Joraeva L. R., Ostanov O. Y., Kodirov O. S. RESEARCH OF SINGLE AND

MULTI-STAGE EXTRACTION PROCESS OF PYROLYSIS DISTILLATE OF" UZ-KOR
GAS CHEMICAL" JV LLC //Harvard Educational and Scientific Review. – 2023. –
Т. 3. – №. 1.
19.

Джураева Л. Р. Использование визуального контента в

модернизации образования //Актуальные проблемы модернизации
высшей школы: высшее образование в информационном обществе. – 2021.
– С. 13-17.
20.

Кодиров О. Ш. Джураева Лайло Рахматиллаевна ИССЛЕДОВАНИЕ

ХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА ПИРОЛИЗНОГО МАСЛА ВТОРИЧНОГО ПРОДУКТА
ПРОИЗВОДСТВА СП ООО" UZ-KOR GAS CHEMICAL.
21.

Jo’rayeva L. R. BENZOL, TOLUOL, KSILOLNI DEG+ DMSO SISTEMASIDA

EKSTAKSIYION DISTILLYATSIYA USULIDA AJRATISH //Ta'lim innovatsiyasi va
integratsiyasi. – 2023. – Т. 9. – №. 6. – С. 21-26.
22.

Жўраева Л. Р., Мусурманова С. О., Норбекова Д. Л. ЭКСТРАКЦИЯ

БЕНЗОЛА ДМСО+ ДЭГ //Академические исследования в современной
науке. – 2023. – Т. 2. – №. 24. – С. 122-125.


background image

MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE

International scientific-online conference

128

23.

Жўраева Л., Қўзиева Ж., Ҳайдарова М. УГЛЕВОДОРОДЛАРНИНГ

ПИРОЛИЗИ ВА ПИРОЛИЗ ЖАРАЁНЛАРИ //Models and methods in modern
science. – 2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 65-69.
24.

Жўраева Л. Р., Ғуломов Ж. Ж. ЭКСТРАКЦИЯ УСУЛИДА АРЕНЛАР

ОЛИШ ЖАРАЁНИ НАТИЖАЛАРНИ МАТЕМАТИК МОДЕЛЛАШТИРИШ
//ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2023. – Т.
19. – №. 9. – С. 86-91.
25.

Жўраева Л. Р., Гиясова Г. М., Холбоев Р. Ж. ПЕРЕРАБОТКА

ПИРОЛИЗНОГО ДИСТИЛЯТА //Models and methods in modern science. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 61-64.
26.

Jo’rayeva L. R., Xolmurodov A. A. AROMATIK UGLEVODORODLAR-

BENZOL,

TOLUOL,

KSILOLNI

EKSTRAKSIYA

USULIDA

AJRATISH

//ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2023. – Т.
19. – №. 9. – С. 75-80.
27.

ДЖУРАЕВА Л. Р., КАСИМОВА Н. А. БИОПРОБЫ В АНАЛИЗЕ

ХИМИЧЕСКИХ ОПАСНОСТЕЙ В ПИЩЕВЫХ ПРОДУКТАХ.
28.

ОРИПОВ А. и др. ИЗУЧЕНИЕ РАДИКАЛЬНОЙ СОПОЛИМЕРИЗАЦИИ

ГЕТЕРОЦИКЛИЧЕСКИХ ЭФИРОВ (МЕТ) АКРИЛОВЫХ КИСЛОТ СО
СТИРОЛОМ

Библиографические ссылки

Ниязов Л. Н., Жўраева Л. Р., Бердиева З. М. Кимё фанини ўқитишда кейс-стади усулидан фойдаланиш масалалари //Интернаука. – 2018. – №. 47-2. – С. 62-63.

Ramazanov B., Juraeva L., Sharipova N. Synthesis of modified amino-aldehyde oligo (poly) mers and study of their thermal stability //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. – IOP Publishing, 2021. – Т. 839. – №. 4. – С. 042096.

Джураева Д. Д., Джураева Л. Р., Ниязов Л. Н. Мотивация как фактор развития потенциала учащихся в высших технических учебных заведениях //Актуальные проблемы социологии молодежи, культуры, образования и управления. Т. 3.—Екатеринбург, 2014. – 2014.

Мухаммадиев Б. Т., Джураева Л. Р. Параметрический анализ СО2 экстракции растительных ингредиентов //Universum: химия и биология. – 2020. – №. 2 (68). – С. 31-33.

Juraeva L. R., Qurbonova S. S. Separation Of Mononuclear Arenes in The Deg+ Dmso System //Czech Journal of Multidisciplinary Innovations. – 2022. – Т. 11. – С. 53-57.

Джураева Л. Р., Кодиров О. Ш. ИССЛЕДОВАНИЕ ХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА ПИРОЛИЗНОГО МАСЛА ВТОРИЧНОГО ПРОДУКТА ПРОИЗВОДСТВА СП ООО" UZ-KOR GAS CHEMICAL" //Universum: технические науки. – 2022. – №. 4-8 (97). – С. 44-48.

Джураева Л. Р. Химическая безопасность пищевых продуктов //Universum: технические науки. – 2021. – №. 12-4 (93). – С. 13-15.

Жўраева Л. Р. Роль сети интернета в преподавании химии //Universum: психология и образование. – 2021. – №. 6 (84). – С. 4-6.

. Джураева Л. Р. Анализ Состава Пиролизного Дистиллята Методом Экстракционной Перегонки //Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities. – 2022. – Т. 12. – С. 150-154.

Джураева Л. Р. Изучение радикальной сополимеризации гетероциклических эфиров метакриловых кислот со стиролом //Интернаука. – 2017. – №. 6-1. – С. 71-73.

Мавланов Б. А., Джураева Л. Р. ИЗУЧЕНИЕ БИОЛОГИЧЕСКОЙ И БАКТЕРИЦИДНОЙ АКТИВНОСТИ СОПОЛИМЕРОВ НА ОСНОВЕ ГЕТЕРОЦИКЛИЧЕСКИХ ЭФИРОВ МЕТАКРИЛОВЫХ КИСЛОТ //Интернаука. – 2017. – Т. 7. – №. 11 Часть 2. – С. 8.

ФАЙЗИЕВ Ш. Ш., ДЖУРАЕВА Л. Р. О магнитных свойствах бората железа допированного магнием //Современные инновации в науке и технике. – 2014. – С. 264-266.

Жўраева Л. Р., Кодиров О. Ш. ЭКСТАКЦИЯ БЕНЗОЛА ИЗ ПИРОЛИЗНОГО ДИСТИЛЯТА ПРОИЗВОДСТВА СП ООО «UZ-KOR GAS CHEMICAL» НА СМЕШАННОМ ЭКСТРАГЕНТЕ ДМСО+ ДЭГ //Finland International Scientific Journal of Education, Social Science & Humanities. – 2023. – Т. 11. – №. 1. – С. 95-107.

Джураева Л. Р. Изучение химического состава и применение вторичных продуктов, получаемых в процессе пиролиза углеводородов. НамДУ илмий ахборотномаси–2022. – № 5-183-186 б.

Джураева Л. Р. ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОСТРАНСТВЕННОЙ МАГНИТНОЙ НЕОДНОРОДНОСТИ ЛЕГКОПЛОСКОСТНЫХ СЛАБЫХ ФЕРРОМАГНЕТИКОВ //Ученый XXI века. – С. 21.

Rakhmatullaevna J. L. USE OF PYROLYSIS DISTILLATE RAW MATERIALS FOR OBTAINING BENZENE //International Journal of Pedagogics. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С. 188-194.

Jo’rayeva L. R. BENZOL, TOLUOL, KSILOLNI DEG+ DMSO SISTEMASIDA EKSTAKSIYION DISTILLYATSIYA USULIDA AJRATISH //Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2023. – Т. 9. – №. 6. – С. 21-26.

Joraeva L. R., Ostanov O. Y., Kodirov O. S. RESEARCH OF SINGLE AND MULTI-STAGE EXTRACTION PROCESS OF PYROLYSIS DISTILLATE OF" UZ-KOR GAS CHEMICAL" JV LLC //Harvard Educational and Scientific Review. – 2023. – Т. 3. – №. 1.

Джураева Л. Р. Использование визуального контента в модернизации образования //Актуальные проблемы модернизации высшей школы: высшее образование в информационном обществе. – 2021. – С. 13-17.

Кодиров О. Ш. Джураева Лайло Рахматиллаевна ИССЛЕДОВАНИЕ ХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА ПИРОЛИЗНОГО МАСЛА ВТОРИЧНОГО ПРОДУКТА ПРОИЗВОДСТВА СП ООО" UZ-KOR GAS CHEMICAL.

Jo’rayeva L. R. BENZOL, TOLUOL, KSILOLNI DEG+ DMSO SISTEMASIDA EKSTAKSIYION DISTILLYATSIYA USULIDA AJRATISH //Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2023. – Т. 9. – №. 6. – С. 21-26.

Жўраева Л. Р., Мусурманова С. О., Норбекова Д. Л. ЭКСТРАКЦИЯ БЕНЗОЛА ДМСО+ ДЭГ //Академические исследования в современной науке. – 2023. – Т. 2. – №. 24. – С. 122-125.

Жўраева Л., Қўзиева Ж., Ҳайдарова М. УГЛЕВОДОРОДЛАРНИНГ ПИРОЛИЗИ ВА ПИРОЛИЗ ЖАРАЁНЛАРИ //Models and methods in modern science. – 2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 65-69.

Жўраева Л. Р., Ғуломов Ж. Ж. ЭКСТРАКЦИЯ УСУЛИДА АРЕНЛАР ОЛИШ ЖАРАЁНИ НАТИЖАЛАРНИ МАТЕМАТИК МОДЕЛЛАШТИРИШ //ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2023. – Т. 19. – №. 9. – С. 86-91.

Жўраева Л. Р., Гиясова Г. М., Холбоев Р. Ж. ПЕРЕРАБОТКА ПИРОЛИЗНОГО ДИСТИЛЯТА //Models and methods in modern science. – 2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 61-64.

Jo’rayeva L. R., Xolmurodov A. A. AROMATIK UGLEVODORODLAR-BENZOL, TOLUOL, KSILOLNI EKSTRAKSIYA USULIDA AJRATISH //ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2023. – Т. 19. – №. 9. – С. 75-80.

ДЖУРАЕВА Л. Р., КАСИМОВА Н. А. БИОПРОБЫ В АНАЛИЗЕ ХИМИЧЕСКИХ ОПАСНОСТЕЙ В ПИЩЕВЫХ ПРОДУКТАХ.

ОРИПОВ А. и др. ИЗУЧЕНИЕ РАДИКАЛЬНОЙ СОПОЛИМЕРИЗАЦИИ ГЕТЕРОЦИКЛИЧЕСКИХ ЭФИРОВ (МЕТ) АКРИЛОВЫХ КИСЛОТ СО СТИРОЛОМ