MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
109
BULUTLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH AFZALLIKLARI
A.Taniberdiyev
GulDU “Axborot texnologiyalari” kafedrasi dotsenti,
pedagogiga fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
A.Z.Ummatqulov
GulDU “Axborot texnologiyalari” kafedrasi magistri
https://doi.org/10.5281/zenodo.14138308
Bulutli hisoblash texnologiyasi foydalanuvchilarga internetga ulangan
qurilmalari: kompyuterlar, smartfonlar, planshetlar va taqiladigan qurilmalar
orqali saqlash, fayllar, dasturiy ta'minot va serverlarga kirish imkonini beradi.
Bulutli hisoblash provayderlari ma'lumotlarni oxirgi foydalanuvchilardan
alohida joyda saqlaydi va qayta ishlaydi.
Aslida, bulutli hisoblash qattiq diskda emas, balki Internet orqali
ma'lumotlar va dasturlarni saqlash va ularga kirish imkoniyatiga ega bo'lishni
anglatadi. Bu shuni anglatadiki, har qanday hajmdagi bizneslar kuchli dasturiy
ta'minot va IT infratuzilmasidan kattaroq, tejamkorroq va chaqqonroq
bo'lishlari, shuningdek, ancha yirik kompaniyalar bilan raqobatlashishi mumkin.
An'anaviy apparat va dasturiy ta'minotdan farqli o'laroq, bulutli hisoblash
korxonalarga uskunalarni sotib olish, texnik xizmat ko'rsatish va ularga xizmat
ko'rsatishga katta sarmoya kiritmasdan turib, texnologiya sohasida yetakchi
bo'lishga yordam beradi. Bulutli hisoblashning ko'plab turlari mavjud, jumladan,
dasturiy ta'minot xizmat sifatida (SaaS), platforma sifatida xizmat (PaaS) va
infratuzilma xizmat sifatida (IaaS).
Bulutli hisoblashning afzalliklari biznes manzarasini o'zgartirmoqda.
Mijozlar shaxsiylashtirilgan marketing va tezkor va benuqson xizmatni talab
qiladigan dunyoda bu tez muvaffaqiyat va innovatsion biznesni
rivojlantirishning eng yaxshi usuli emas, balki yagona yo'lga aylanib bormoqda.
SaaS - bulutli hisoblashning bir shakli bo'lib, unda foydalanuvchilar ushbu
dasturiy ta'minotni va uning turli komponentlarini o'z qurilmalari yoki qattiq
diskida yuklab olish, o'rnatish yoki saqlash kerak bo'lmasdan dasturiy ilovalarga
kirishlari mumkin. Ushbu turdagi bulutli hisoblash dasturlarining aksariyati
yillik yoki oylik to'lov bilan obunaga asoslangan. Buning evaziga
foydalanuvchilar qo'shimcha qurilmalarga muhtoj bo'lmasdan, yangilanishlarni
o'rnatish yoki boshqa texnik xizmat ko'rsatish vazifalarini talab qilmasdan
uzluksiz echimlar va xususiyatlarni olishadi.
Platforma as a Service (PaaS) bulutli hisoblash yechimi boʻlib, ishlab
chiquvchilarga oʻzlarining dasturiy taʼminoti, veb-ilovalari yoki boshqa
dasturlash loyihalarini yaratish uchun foydalanish uchun qulay platformani
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
110
taqdim etadi. Korxonalar PaaS-dan serverlar yoki maxsus sinov muhitlariga
ehtiyoj sezmasdan xususiy ilovalar va dasturlarni yaratish uchun foydalanadilar.
Salesforce PaaS bozorida o'n yildan ortiq vaqtdan beri ishlaydi va PaaS
korxonasida yetakchi hisoblanadi. Salesforce platformasi kompaniyalarga
Heroku Enterprise, Private Spaces, Salesforce Lightning va Trailhead bilan
ilovalar va xizmatlar yaratish imkoniyatini beradi. Platformaning ko‘p qirraliligi
ishlab chiquvchilarga o‘zlari tanlagan tilda kod yozish imkonini beradi va u
mijozlar ma’lumotlaridan foydalanadigan boshqa bulutli hisoblash mahsulotlari
bilan integratsiyalashadi, bu esa kompaniyalarga ilova ishlashini kuzatish
imkonini beradi.
Xizmat sifatida infratuzilma (IaaS) kompaniyalarga serverlar, xavfsizlik
devorlari, virtual mashinalar, saqlash va boshqa infratuzilmalardan foydalanish
imkoniyatini beradi. Bu yuqori darajada ixtisoslashgan yoki noyob mulkiy
ilovalar yaratadigan, lekin zarur jihozlarni sotib olish, saqlash, sozlash yoki
texnik xizmat ko'rsatish uchun vaqt yoki boshqa resurslarni sarflashni
istamaydigan kompaniyalar uchun ideal. Buning o'rniga ular internet orqali
foydalanishga tayyor infratuzilmaga kirishadi.
Bu bir xil server yoki infratuzilmadan ko'plab turli kompaniyalarga
(ko'pincha yuzlab yoki minglab) xizmat ko'rsatadigan bulut. Umumiy bulut o'zi
xizmat ko'rsatadigan har bir tashkilot uchun maxfiylik va ajralishni saqlaydi.
Sozlamalar umumlashtirilgan va kichik korxonalardan tortib to korxonalargacha
bo‘lgan turli tashkilotlar, ilmiy muassasalar yoki davlat idoralari uchun
foydalidir. Ko'pgina bulutli hisoblash opsiyalarida bo'lgani kabi, bulut
provayderi har bir tashkilot uchun barcha texnik xizmat ko'rsatish, xavfsizlik,
moslashuvchanlik va miqyoslilikni boshqaradi.
Aksincha, xususiy bulutlar bitta tashkilotga xizmat qiladi. Bu bulutlar
yirikroq yoki korxona darajasidagi tashkilotlar orasida keng tarqalgan, chunki
ulardan foydalanadigan korxonalar odatda ularga o'zlarida xizmat ko'rsatadilar
va ularga xizmat ko'rsatadilar; tashkilotning o'z IT jamoasi zarur jihozlarni sotib
oladi va sozlaydi, hisoblash resurslarini tahlil qiladi va xavfsizlik va dasturiy
ta'minot yangilanishlarini kuzatib boradi.
Kichikroq tashkilotlar o'zlarining shaxsiy bulutlarini saqlash uchun
resurslarga ega bo'lmasalar ham, ko'pchilik shunga o'xshash narsani talab qiladi.
Ushbu tashkilotlar uchun jamoat bulutlari ajoyib tanlovdir. Ushbu tizimda
kasalxonalar va tibbiy sug'urta kompaniyalari kabi shunga o'xshash ehtiyojga
ega kompaniyalar bir xil bulutdan foydalanadilar, shuning uchun ko'proq
maxsus sozlamalar va talablarni birlashtirish mumkin.
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
111
Bular ikki yoki undan ortiq turli bulut tuzilmalaridan iborat. Gibrid tizimda har
biri o'ziga xos ob'ekt bo'lib qoladi va standartlashtirilgan yoki xususiy
texnologiya ularga o'z resurslarini birlashtirishga imkon beradi (masalan, yukni
muvozanatlash yoki bulutni buzish uchun)
Adabiyotlar:
1.
Fundamentals of compilation of electronic tasks for students to test and
strengthen their knowledge of database(Article). Toshtemirov, D., Muminov, B.,
Saidov, J. International Journal of Scientific and Technology Research. Volume 9,
Issue 4, April 2020, Pages 3226-3228. https://www.ijstr.org/paper-
references.php?ref=IJSTR-0120-29952
2.
Tools and Methods of Formation of Professional Competence of Future
Teachers of Computer Science and Information Technologies. SaidovJasur
Doniyor o’g’li, Baxodirov Muzrob Doniyor o`gli, Normatova Malika Norkulovna,
Mavlonov Sherzod Hazratqulovich. Psychology and Education Journal. Vol. 58
No.
2
(2021):
Volume
58
No.
2
(2021)
https://doi.org/10.17762/pae.v58i2.2282
3.
Baxtiyor Baxriddinovich Ergashev, Jasur Doniyor Ogli Saidov, & Sait
Xalilovich Islikov (2021). BO'LAJAK INFORMATIKA VA AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI
O‟QITUVCHILARI
KASBIY
KOMPETENTLIGINI
SHAKLLANTIRISH VOSITALARI VA METODLARI. Academic research in
educational sciences, 2 (2), 1139-1146. doi: 10.24411/2181-1385-2021-00312
4.
N.A.Muslimov, K.M. Abdullayeva, O.A.Kuysinov, N.S.Gaipova, N.N.Karimova,
M.Kodirov. - Kasb taʼlimi o‘qituvchilarining kasbiy kompetentligini shakllantirish
texnologiyasi. —T.: «Fan va texnologiya», 2013, 128 bet.
5.
Y.Y.Chicherina, D.A.Nurkeldiyeva, D.B.Yakubjanova-Mutaxassislik fanlarini
o‘qitish metodikasi. O‘quv qo‘llanma Toshkent, 2013
