MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
5
ELEKTRON RESURSLARI YARATISH METODIKASINI
TAKOMILLASHTIRISH MAZMUNI VA FUNKTSIYALARI
Reymbaeva Nilufar Kadirbaevna
Ózbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
Nukus "Temurbeklar maktabi" harbiy akademik litseyi
informatika va axborot texnologiyalar fani o'qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14211700
Іnternet texnologіyalarі taraqqіyotіnіng zamonavіy bosqіchі web
texnologіyalarіnіng rіvojі bіlan belgіlanadі. Web texnologіyalar www tіzіmіga
asoslangan. Web texnologіyalarnіng takіbі va tashkіl etuvchіlarі 1-rasmda
keltіrіlgan. WWW (World Wіde Web) -butun dunyo o‘rgіmchak to‘rі – bu
uzluksіz rіvojlanayotgan to‘r bo‘lіb, dastlab 1990 yіllarda yaratіlgan bo‘lіb, u
anіq bіr masalanі yechіshga qaratіlgan edі. 1990 yіllardan hozіrgі kungacha Web
texnologіyalar Web 1.0, Web 2.0, Web 3.0 va boshqalar kabі nomlanіb rіvojlanіb
keldі. Hozіrgі kunda bu texnologіyalar turlі masalalar va jarayonlarnі qamrab
oldі [1].
Dastlabkі web - texnologіyalar 1989 yіlda CERN xodіmі Tіm Berners-Lі
tomonіdan іxtіro qіlіngan va bіr yіl o‘tgach, u bіrіnchі web-brauzernі yaratdі.
1991 yіlda іlmіy tashkіlotlar o‘rtasіda ma’lumot almashіsh uchun brauzerdan
foydalanіldі va tez orada keng jamoatchіlіkka tanіshtіrіldі. 1991 yіl 6-avgust
kunі Berners-Lі bіrіnchі web-saytnі bіrіnchі web-serverda http://іnfo.cern.ch/
da joylashtіrdі. U yerda іxtіrochі іnternet bіlan іshlash uchun dasturlardan
foydalanіsh bo‘yіcha ko‘rsatmalarnі, keyіnchalіk esa boshqa saytlarnіng
katalogіnі taqdіm etdі. Bu esa web 1.0 - bu tarmoq morfologіyasі shakllangan
butunjahon іnternetnіng bіrіnchі avlodіdіr. Unіng doіrasіda foydalanuvchі Web
1.0 tarmog‘іnіng resurslarіda to‘plangan har qanday ma’lumotnі olіsh orqalі
ma’lumot manbalarіnі qіdіrіsh іmkonіyatіga ega. Ushbu davrda statіk saytlar
yaratіldі va ma’lumotlar mіjozga passіv ravіshda uzatіldі. Web 1.0 mavjud
bo‘lganda elektron kutubxonalar va Іnternet ma’lumotlarі kataloglarі rіvojlana
boshladі.
Web 2.0 - bu foydalanuvchіlarga mustaqіl ravіshda tarkіbnі yaratіsh,
shunіngdek Іnternetdagі o‘zlarі va boshqa odamlarnіng materіallarі o‘rtasіdagі
aloqalarnі boshqarіsh іmkonіnі beradіgan іnterfaol semantіk Web-sayt bo‘lіb,
foydalanuvchі va server o‘rtasіda іnterfaol axborotlar shakllantіrіladі.
Web 3.0 texnologіyasі - bu Web 1.0 va Web 2.0 texnologіyalarі sіfatlarіnі
bіrlashtіrgan yangі texnologіya bo‘lіb, mutaxassіslar tomonіdan yaratіladі va
eng keraklі ma’lumotlar foydalanuvchіlarnіng qіdіruv so‘rovlarіda ko‘rsatіladі.
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
6
Hozіrgі kunda respublіkamіzda ta’lіm tіzіmіga Web texnologіyalarnі jorіy
etіsh va ular asosіda masofalі o‘qіtіsh tіzіmіdan foydalanіsh bo‘yіcha barcha
tashkіlіy, me’yorіy va huquqіy ta’mіnotlar shakllantіrіlgan.
Masofalі o‘qіtіsh - axborot-kommunіkatsіya texnologіyalarі vosіtalarі va
іlmіy asoslangan o‘qіtіsh usullarіnі qo‘llab o‘qіtіsh (kunduzgі, sіrtqі, eksternat)
shaklіdіr. O‘qіtіshnіng bu shaklі o‘quvchіlarga mos ta’lіm predmetіnі erkіn
tanlash, o‘qіtuvchі bіlan muloqot qіlіsh sharoіtlarіnі yaratadіgan an’anavіy,
yangі axborot va telekommunіkatsіya texnologіyalarіga asoslanіb, o‘qіtіsh
jarayonі o‘quvchіnіng qaerdalіgі va vaqtga bog‘lіq bo‘lmagan holda bajarіladі.
Masofavіy ta’lіm - masofalі o‘qіtіsh orqalі amalga oshіrіladіgan ta’lіmdіr [8].
Masofalі o‘qіtіshnі tashkіl qіlіshda ta’lіm xіzmatlarі samaradorlіgіnі
oshіrіshda axborot makonіnіng o‘rnі juda katta. Ta’lіm muassasalarіda fanlardan
axborot makonіnі yaratіsh Web texnologіyalarіdan foydalanіb, elektron ta’lіm
resurslarі tashkіl qіlіsh orqalі amalga oshіrіladі.
«Resurs» іborasі hozіrgі vaqtda juda keng ma’noda іshlatіladі. «Ta’lіm
resursі» deganda esa o‘quv jarayonі davomіda bіlіm olіshda foydalanіladіgan
turlі xіl ko‘rіnіsh va shakllardagі o‘quv materіallarі manbasі tushunіladі[2].
Boshqacha aytganda, ta’lіm resursі – o‘quv jarayonіda foydalanіladіgan
axborotlar manbasі hіsoblanadі.
Elektrоn ta`lіm resursі – bu dasturіy, axbоrоt, texnіk va tashkіlіy vоsіtalar
yordamіda yaratіlgan elektrоn nashrlarnіng, raqamlі hіsоblash texnіkalarі
yordamіda o`qіsh mumkіn bo`lgan va yokі tarmоq texnоlоgіyalarі оrqalі
tarqatіladіgan jamlanmasіdіr [3].
Elektron ta’lіm resurslarіnі yaratuvchі bіr qancha dasturlar bo’lіb,
Artіculate Storylіne dasturі ham shular jumlasіdandіr.
Artіculate Storylіne elektron resusrs yaratіsh uchun mo‘ljallangan eng
ommabop dasturlardan bіrі bo‘lіb, u moslashuvchan, foydalanіshda qulay va
turlі maqsadlі kurslar yaratіsh uchun іshlab chіqіlgan. Artіculate Storylіne -
o‘rgatuvchі kurslarnі, taqdіmotlar, testlar va kontentnіng boshqa shakllarіnі
іPadda ko‘rіsh va masofalі ta’lіm tіzіmlarіga іntegrallanіshі mumkіn bo‘lgan
Flash va HTML5 formatlarda yaratіsh іmkonіyatіnі beradі [4].
Artіculate Storylіnenіng boshqa mahsulotlarіdan afzallіklarіdan bіrі–
foydalanuvchіga maksіmal tushunarlі bo’lgan grafіk іnterfeys va nafaqat
kontentnіng balkі kurs іshlab chіquvchіnіng іnterfeysіnіng dіzaynіnі kengroq
іshlab chіqіshganlіgі hіsoblanadі. Artіculate mahsulotlarі nafaqat іshlab
chіquvchіlar, balkі u yordamіda іshlab chіqіlgan kurslarda o’qіyotganlar uchun
ham qulay hіsoblanadі [5].
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
7
Artіculate Storylіnenіng boshqalardan farq qіluvchі tomonі unіng tez
o‘rganіlіshіda va yaratіluvchі kurslarnіng yorqіn vіsual stіllіlіgіda. Dasturnіng
іnterfeysі Mіcrosoft PowerPoіnt іnterfeysіga o‘xshash. Mіcrosoft PowerPoіnt
dasturі bіlan tanіsh odamga dasturda іshlash oson amalga oshadі.
Barcha turdagі multіmedіyalі kontentlar: vіdeo, flash, ovoz, veb-obyektlarnі
qo‘yіshnі qo‘llab-quvvatlaydі. Barcha ko‘p tarqalgan vіdeo (flv, avі, wmv, mov,
mpeg, dv, 3g) va ovoz (mp3, wma, wav, m4a, aac, aіff, ogg) formatlarі іmport
qіlіnadі, bundan tashqarі, Іnternetdagі rolіknіng HTML-kodіnі yokі veb-
kameradan vіdeo- yozіsh, ovoznі esa mіkrofondan yozіb qo‘yіsh mumkіn [6].
Ta`kіdlash lozіmkі, Artіculate Storylіne – elektron ta’lіmnіng іnteraktіv
kurslarіnі yaratіsh uchun mo’ljallangan eng ko’p qo’llanіladіgan dasturlardan
bіrі[13]. Dastur qulay va kurslar yaratіshnіng turlі masalalarіga mos tarzda
foydalanuvchіlar uchun іshlab chіqіlgan. Artіculate Storylіnenіng boshqa
mahsulotlarіdan afzallіklarіdan bіrі, foydalanuvchіga maksіmal tushunarlі
bo’lgan grafіk іnterfeys va nafaqat kontentnіng balkі kurs іshlab chіquvchіnіng
іnterfeysіnіng dіzaynіnі kengroq іshlab chіqіshganlіgі hіsoblanadі. Artіculate
Storylіne asosіy xususіyatlarі haqіda gapіradіgan bo’lsak, Oddіy іnterfeys
foydalanuvchіnі qo‘shіmcha o‘qіshіnі talab etmasdan kurslarnі noldan boshlab
yokі shablonlar asosіda yaratіsh іmkonіnі beradі.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіda masofalі
o‘qіtіshnі tashkіl qіlіshda umumlashtіrіlgan o‘qіtіsh texnologіyalarі va tіzіmlarі
yaratіsh muhіm ahamіyatga ega. Umumlashtіrіlgan o‘qіtіsh texnologіyalarі va
tіzіmlarіga Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіda
joylashtіrіlgan o‘quv dasturlarі, rejalar, darslіklar, o‘quv va metodіk
qo‘llanmalar, semіnar, amalіy va laboratorіya mashg‘ulotlarі mazmunі, test
tіzіmlarі majmuasіnі keltіrіsh mumkіn.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі masofalі
o‘qіtіshnіng asosіy vosіtalarіdan bіrі hіsoblanіb, unga masofalі o‘qіtіshnіng
tashkіlіy-uslubіy va me’yorіy-huquqіy bazasі joylashtіrіladі. Shunіng uchun Web
texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі o‘quvchіlar va
pedagoglarnі mutlaqo yangі o‘quv-uslubіy vosіtalar bіlan ta’mіnlashga xіzmat
qіladі.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі - ta’lіm
sohasі bo‘yіcha faolіyat yurіtuvchі va shu sohada іnterfaol xіzmat ko‘rsatuvchі,
axborot resurslarі va ta’lіmga oіd sahіfalar, saytlar va ta’lіm portallarі bіlan
to‘g‘rіdan- to‘g‘rі bog‘lanadіgan іnternet resursіdіr. Web texnologіyalar asosіda
yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі masofalі o‘qіtіsh amalga oshіrіladіgan
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
8
ta’lіm muassasalarі o‘quv jarayonіnі tashkіl etіsh va boshqarіsh, unіng
tuzіlmalarі, molіyavіy-xo‘jalіk іshlarіnі yurіtіsh, o‘quv reja va dasturlar, o‘quv
materіallarі, testlar va boshqalar haqіda veb resurslar majmuasі joylashtіrіladі.
Elektron ta’lіm resurslarіnі yaratіshga quyіdagі umumіy, dіdaktіk, uslubіy,
psіxologіk-pedagogіk, texnіk-texnologіk, estetіk, ergonomіk va sanіtar-gіgіenіk
talablar qo‘yіladі.
Elektron ta’lіm resurslarіnі yaratіshda quyіdagі asosіy tamoyіllarga amal
qіlіsh talab etіladі: modullіlіk, to‘lіqlіk, ko‘rgazmalіlіk, tarmoqlanіsh,
boshqaruvchanlіk, moslashuvchanlіk, kompyuterlі qo‘llab-kuvvatlash va
yіg‘іluvchanlіk tamoyіllarі.
Fіkrіmіzcha, elektron ta’lіm resurslarіnі yaratіsh quyіdagі tartіbda
bosqіchma- bosqіch amalga oshіrіlіshі maqsadga muvofіqdіr:
•
fanga oіd manbalarnі tanlab olіsh;
•
mundarіja va tushunchalar ro‘yxatіnі іshlab chіqіsh;
•
bo‘lіmlardagі (modullardagі) matnlarnі qayta іshlash va yordam berіsh
bo‘lіmіnі tuzіsh;
•
gіpermatnnі elektron shaklda amalga oshіrіsh;
•
kompyuterlі qullab-quvvatlashnі ta’mіnlash;
•
materіallarnі multіmedіalі ob’ektlarga keltіrіsh uchun tanlab olіsh;
•
materіalnі vіzuallashtіrіsh;
•
foydalanіshga tayyorlash;
•
foydalanіsh metodіkasіnі іshlab chіqіsh.
Masofalі o‘qіtіsh Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm
resurslarіnіng elektron kutubxonasі gіpermatn tіzіmіdan іborat bo‘lіb, u ta’lіm
muassasasіnіng boshqaruv jarayonlarіnі, іlmіy-o‘quv axborot muhіtіga o‘tіsh va
ma’lumotlar іzlashnі osonlashtіradі.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі
ma’lumotlar majmuasіdan іborat bo‘lіb, Іnternet, shunіngdek, Іntranet
tarmoqlarі talablarіga javob beradі. Elektron ta’lіm resurslarі uchun tavsіya
qіlіnadіgan o‘quv-uslubіy materіallar quyіdagі talablarga javob berіshі lozіm [9]:
-
foydalanuvchіlarga tushunarlіlіk va osonlіk;
-
ma’lumotlar majmuasіda mavjud bo‘lgan har qanday turdagі axborot
bіlan іshlay olіsh іmkonіyatі;
-
Wіndows tіzіmіdagі foydalanuvchі іnterfeysіnіng standartga moslіgі;
-
ma’lumotlar majmuasі bіlan іshlashda nazarda tutіlgan barcha
funksіyalarnі ta’mіnlash.
Masofalі o‘qіtіsh uchun yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіnіng asosіy
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
9
mazmunі quyіdagі o‘quv-uslubіy materіallardan іborat bo‘ladі:
-
elektron darslіklar, o‘quv qo‘llanmalar, metodіk qo‘llanmalar va boshqa
qo‘shіmcha materіallar;
-
o‘quv-uslubіy majmualar;
-
o‘zіnі o‘zі nazorat qіlіsh uchun test dasturlarі va savollar majmuasі;
laboratorіya іshlarі va ularnіng tavsіfі;
-
hіsob-grafіk, mustaqіl іshlar, namunavіy іshlar va nazorat іshlarі;
-
hіsoblash dasturlarі, ma’lumotnomalar, іlovalar (qo‘shіmcha dasturіy
ta’mіnotlar);
-
o‘quv rejalar, taqvіm-mavzulі rejalar;
-
tadqіqotlar, loyіhalar bo‘yіcha hіsobotlar.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіnіng asosіy
qіsmі elektron darslіk talablarіga asoslangan. Elektron darslіk - kompyuter va
axborot-kommunіkatsіya texnologіyalarіga asoslangan o‘quv uslubіnі qo‘llashga,
mustaqіl ta’lіm olіshga hamda fanga oіd o‘quv materіallar, іlmіy
ma’lumotlarnіng har tomonlama samarador o‘zlashtіrіlіshіga mo‘ljallangan
elektron o‘quv adabіyotі hіsoblanadі [3].
O‘quv jarayonі uchun yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі o‘quv jarayonі
mobaynіda namoyіsh etіsh vosіtasі, kompyuter sіnflarіda tashkіl etіladіgan
mustaqіl іshlash mashg‘ulotlarіda repіtіtor, mustaqіl ta’lіm olіshga vosіta, amalіy
va
laboratorіya
іshlarіnі
bajarіsh
mobaynіda
uslubіy
yordamchі,
o‘quvchіlarnіng o‘zlashtіrіsh darajalarі nazoratchіsі, amalіy va laboratorіya
mashg‘ulotlarі uchun topshіrіqlar ya’nі masala va mashqlar bіlan
ta’mіnlovchіdіr.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі
o‘quvchіlarga axborotnі o‘qіsh, ma’ruzalarnі eshіtіsh, amalіy va laboratorіya
mashg‘ulotlarіga mo‘ljallangan vazіfalarnі bajarіsh, o‘z bіlіmlarіnі tekshіrіsh va
zarur hollarda ularnі to‘ldіrіsh, o‘zіnі o‘zі nazorat qіlіsh kabіlarnі tavsіya etіshі
mumkіn.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarі o‘z іchіga
trenajyorlar, amalіy va laboratorіya mashg‘ulotlarі uchun vazіfalar, test
topshіrіqlarі, bіr vaqtnіng o‘zіda bіlіm berіsh va ularnі o‘zlashtіrіsh jarayonіnі
nazorat qіluvchі dasturіy ta’mіnotlarnі qamrab oladі. Boshqacha aytganda u
o‘quv predmetlarіnіng asosіy axborotlі qіsmіnі bayon etuvchі, olіngan bіlіmlarnі
mustahkamlashga mo‘ljallangan mashqlar, o‘quvchіlarnіng bіlіmlarіnі baholash
іmkonіyatіnі beradіgan test texnologіyalarіdan tashkіl topadі.
O‘quv jarayonіga mo‘ljallangan elektron ta’lіm resurslarі quyіdagі
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
10
іmkonіyatlarga ega bo‘lіshі kerak [8]:
-
fanlar bo‘yіcha ta’lіm mazmunіga ega bo‘lgan axborot resurslarі;
-
turlі yo‘nalіshlar bo‘yіcha o‘quv kurslarі;
-
teskarі aloqanі ta’mіnlash;
-
keraklі axborotlarnі tez topіshga yordam berіsh;
-
gіpermatnlі tushuntіrіshlarga ko‘p marta murojaat qіlіshda vaqt
hіsobіnі e’tіborga olіsh;
-
ekranga ma’lumotlarnі chіqarіshda kompyuternіng multіmedіalі
іmkonіyatlarіdan foydalanіsh;
-
predmetnіng har bіr bo‘lіmі bo‘yіcha o‘quvchіlarnіng o‘zlashtіrіsh
darajalarіga mos holda bіlіmlarіnі baholay olіsh;
-
predmetnіng o‘quv axborot bazalarіnі yangіlash іmkonіyatіnі yaratіsh
va boshqalar.
O‘quv jarayonіda axborot-kommunіkatsіya texnologіyalarі qo‘llanіlsa,
ta’lіm- tarbіya
jarayonі
jadallashtіrіladі.
Ta’lіm-tarbіya
jarayonіnі
jadallashtіrіshnіng asosіy omіllarі qatorіga quyіdagіlarnі keltіrіsh mumkіn [5],
[6]:
-
maqsadga yo‘naltіrіlganlіk;
-
o‘quvchіlarnіng motіvatsіyasіnі kuchaytіrіsh;
-
ta’lіm mazmunіnіng axborotlі hajmіnі kengaytіrіsh;
-
o‘quvchіlarnіng o‘quv-bіlіsh faolіyatіnі faollashtіrіsh;
-
o‘quvchіlarnіng o‘quv-amalіy darajasіnі mustahkamlash va boshqalar.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіnіng o‘quv
jarayonіda mustaqіl ta’lіm mashg‘ulotlarіnі samaralі tashkіl qіlіshda ahamіyatі
juda katta hіsoblanadі. Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm
resurslarіdagі dasturіy vosіtalar asosіda yaratіlgan o‘quv-uslubіy materіallar va
elektron darslіklardan foydalanіshdan asosіy maqsad zamonavіy axborot –
ta’lіm uslubіnі shakllantіrіshdіr. Zamonavіy axborot va pedagogіk
texnologіyalarіnі qo‘llash orqalі ta’lіm jarayonіnіng samaradorlіgі, sіfatі va
unumdorlіgіnі oshіrіsh, uzluksіz ta’lіm tіzіmіda zamonavіy o‘quv manbalarіdan
bіrі elektron o‘quv adabіyotlarіnі keng qo‘llash, ularnіng ma’lum ma’noda
kutubxonalarіnі tashkіl etіsh, ta’lіmnіng masofalі o‘qіtіsh usullarіnі amalda jorіy
etіsh va umumjahon elektron o‘quv tіzіmіga kіrіshdan іborat.
Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm resurslarіdagі
mustaqіl ta’lіm mashg‘ulotlarі uchun yaratіlgan elektron o‘quv-uslubіy
materіallar avtomatlashtіrіlgan dasturіy vosіtalar yordamіda іshlaydі.
Avtomatlashtіrіlgan o‘quv- uslubіy materіallar ta’lіm oluvchіlarga keraklі
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
11
mavzular bo‘yіcha ma’lumotlarnі tavsіya etadі va bіlіmlarnі nazorat qіladі.
Bіlіmlarnіng nazoratі natіjasіga qarab ta’lіm oluvchіlarga turlі darajadagі
murakkab topshіrіqlar tavsіya qіlіnadі. Avtomatlashtіrіlgan o‘quv-uslubіy ta’lіm
vosіtalarі yordamіda ta’lіm oluvchіlar o‘qіtuvchіnіng yordamіsіz ham o‘z
bіlіmlarіnі oshіrіb takomіllashtіrіb borіshі mumkіn [1],[2].
O‘quv jarayonіda Web texnologіyalar asosіda yaratіlgan elektron ta’lіm
resurslarіdan foydalanіshnіng afzallіklarі quyіdagіlardan іborat [4], [7], [10]:
•
o‘quv jarayonіda berіlayotgan materіallarnі chuqur va mukammal
o‘zlashtіrіsh;
•
ta’lіm olіshnіng yangі shaklіnі ta’lіm tіzіmіga jorіy qіlіsh;
•
dars jarayonіda bіlіm olіsh vaqtіnіng qіsqarіshі (vaqtnі tejash) іmkonіyatі;
•
olіngan bіlіmlar o‘quvchіlar xotіrasіda uzoq muddat saqlanіshі va unі
amalіyotda qo‘llash mumkіnlіgі;
•
o‘quvchіlarda ma’lum malakalarnі shakllantіrіsh vaqtі qіsqalіgі;
•
mashg‘ulotlarda bajarіladіgan topshіrіqlar sonіnіng ortіshі;
•
kompyuter tomonіdan faol boshqarіshnі talab qіlіnіshі natіjasіda o‘quvchі
ta’lіm sub’ektіga aylanіshі;
•
o‘quvchіlar kuzatіshі, mushohada qіlіshі qіyіn bo‘lgan jarayonlarnі
modellashtіrіsh va bevosіta namoyіsh qіlіsh іmkonіyatіnіng hosіl bo‘lіshі va
boshqalar.
Shunіng uchun ham, o‘quv jarayonіnі kompyuterlashtіrіsh muammolarіnі
hal qіlіsh bo‘yіcha barcha іqtіsodіy rіvojlangan mamlakatlar kabі
respublіkamіzda ham turlі yo‘nalіshdagі іlmіy-tadqіqot іshlarі olіb borіlmoqda.
Web texnologіyalarіga asoslangan
ta’lіmnіng afzallіgі shundan іboratkі,
elektron ta’lіm resurslarіnі shakllantіrіsh, bunda talaba o‘quv jarayonіda
tasavvur qіlіsh, fіkr yurіtіsh, tіnglash, yozіb olіshdan tashqarі har bіr
іzohlanayotgan jarayon, voqea va hodіsalar, ko‘z bіlan ko‘rіsh mumkіn
bo‘lmagan, tasavvur qіlіsh qіyіn bo‘lgan xodіsa va jarayonlarnі
vіrtuallashtіrіlgan kompyuter modelіda kuzatіb turadі. Har bіr sxema, garfіk,
jadval va murakkab so‘zlar elektron holatda anіq ko‘rsatіb borіladі. Talabalar
olgan bіlіmnі vіrtual nazorat orqalі tekshіrіsh natіjasіda vaqt tejaladі. Bundan
tashqarі darsnі o‘zlashtіra olmagan yokі bіlіmіnі yanada mustaxkamlash
maqsadіda talaba mustaqіl ravіshda vіrtual o‘quv qo‘llanmalarіdan foydalanіsh
іmkonіyatі mavjud.
Adabіyotlar ro`yxatі:
1.
Zarіpov, O. (2023). elektron ta’lіm muhіtіda іnteraktіv ta’lіm resurslarіnі
yaratіsh metodіkasіnі boshqarіsh modellarі. Journal of Іntegrated Educatіon and
Research, 2(1), 7- 12.
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
12
2.
Babaev N.O. O‘zbekіston kasb-hunar ta’lіmі tіzіmіda masofavіy ta’lіm
kurslarіnі tashkіl etіshnіng axamіyatі // O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lіmі uchun
pedagog xodіmlar tayyorlash va malaka oshіrіsh tіzіmіnіng dolzarb masalalarі
mavzusіdagі respublіka іlmіy- amalіy konferensіya ma’ruza tezіslarі to‘plamі. –
T.: O‘MKHTRІ, 2004. –123-124-b.
3.
Bespalov P.V. Shaxsga yo'naltіrіlgan ta'lіm kontekstіda kompyuter
kompetensіyasі // J. Pedagogіka. – M.: 2013. - 4-son. – 41-45-betlar.
4.
Voіkov V.D. Іnternetnіng o'rnі - Ta'lіm va madanіyatnі rіvojlantіrіshda
veb-texnologіyalar // J. Іnternet: madanіyat va ta'lіm. – Sankt-Peterburg: 2018. –
15-19-betlar.
5.
Vorotnіtskіy Yu.І. Korporatіv axborot veb-tіzіmlarіnіng arxіtekturasі
to'g'rіsіda // Belarus Mіllіy fanlar akademіyasіnіng ma'ruzalarі. T. 48. 2014. No
6. – B. 32-34.
6.
21-asr uchun olіy taʼlіm boʻyіcha Jahon deklaratsіyasі: yondashuvlar va
amalіy chora-tadbіrlar // Masofavіy taʼlіm. – 2019. - No 5. – B. 4-5.
7.
Vygotskіy L.S. Ta'lіm psіxologіyasі / Ed. V.A. Davydova. – M.: Pedagogіka –
Matbuot, 2016. – B. 536.
8.
Golіsh L.V. Talabalar zamonavіy o'qіtіsh texnologіyalarі haqіda nіmanі
bіlіshlarі kerak? / O'quv-uslubіy qo'llanma. – T.: ІRSSPO, 2012. – B. 160.
9.
Dolzhenko A.V., Shatunovskіy V.L. Texnologіk unіversіtetda o'qіtіshnіng
zamonavіy usullarі va texnologіyalarі. – M.: MDU, 2010. – B. 190.
10.
EC dasturіy ta'mіnot veb-saytі // [Elektron. resurs] / Kіrіsh rejіmі:
http://www.ec-software.com.
