MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
25
KIMYOVIY QO‘SHIMCHASIZ BETON NAMUNALARINING
MUSTAHKAMLIGINI TADQIQ QILISH.
Botirov Bektosh Farhod o‘g‘li
Tadqiqotchi,Toshkent arxitektura-qurilish universiteti
Akramov A.A.
t.f.n., dots. Tojikiston texnika universitet
Irgashev Jamshid Turdiqul o’g’li
Jizzax politexnika instituti talabasi
Ismatillayev Shahzod Akram o’g’li,
Jizzax politexnika instituti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13897524
Annotatsiya:
Maqolada mualliflarning bino va inshootlarning
konstruksiyalarini mustahkamlash va rekonstruktsiya qilishda O‘zbekistonda
ishlab chiqariladigan kimyoviy qo‘shimchalarni qo‘llash asosida olinadigan B30
hamda B40 sinfidagi betonlarning tavsiflari bilan solishtirish maqsadida etalon
sifatida qabul qilinadigan beton mustahkamligi bo‘yicha natijalari taxlil qilingan.
Аннотация:
В статье проанализированы результаты авторов по
прочности бетона, принимаемого в качестве эталона, в целях сравнения с
характеристиками бетонов классов В30 и В40, получаемых на основе
применения химических добавок, производимых в Узбекистане, при
укреплении и реконструкции конструкций зданий и сооружений.
Kalit so‘zlar:
beton, chaqiqtosh, bog‘lovchi, to‘ldiruvchi, portlandsement,
qolip.
Ключевые слова:
бетон, щебень, вяжущее, наполнитель,
портландцемент, форма.
Yuqori sifatli betonlar ko‘p komponentli materiallar bo‘lib, ularda
kompozit biriktiruvchilar, tuzilish, xususiyatlar va texnologiyaning kimyoviy
modifikatorlari, faol mineral komponentlar va kengaytiruvchi qo‘shimchalar
qo‘llaniladi va betonning ko‘p komponentli xususiyati texnologiyaning barcha
bosqichlarida strukturaning shakllanishini nazorat qilish imkonini beradi.
Kompleks qo‘shimchalar asosida olingan og‘ir betonlarning fizik-mexanik
xossalariga va uzoqqa chidamliligi hamda sementli kompozitsiyalarning
strukturasi va xossalariga ta’sirini aniqlash maqsadida dastlabki hozirgi kunda
kimyoviy
qo‘shimchalarsiz
qo‘llaniladigan
yuqori
markali
betonlar
mustahkamligi bo‘yicha eksperimental tadqiqotlar olib borildi.
Eksperimental tadqiqot ishlarida beton tayyorlash uchun “JIZZAKH
CEMENT PLANT” MCHJning ЦЕМ II/A-I 42,5 N(ГОСТ 31108-2020) markali,
“QIZILQUMSEMENT” AJning ЦЕМ I 42,5 N va “BEKOBODSEMENT” AJning ЦЕМ I
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
26
42,5 Н portlandsement turlaridan foydalanildi.
1-rasm. “Bekobodsement” AJ portlandsementning 28 kunlikdagi mustahkamlik
natijalari.
GOST 31108-2020 “Цементы общестроительные” ga muvofiq
tajribalarni davom ettirish uchun “BEKOBODSEMENT” AJ ЦЕМ I- 42,5 Н markali
portlandsementi tanlab olindi.
1-jadval
Sementning fizik-mexanik xossalari
Nomlanis
hi
Si
ta
dagi
qol
di
q 0
,04
5
mm
%
Si
ta
dagi
qol
di
q 0
,08
mm
%
B
leyn
g/s
m
2
Q
oti
sh
bosh
lani
sh
v
aqt
i, mi
n
Q
oti
sh
tugas
h vaq
ti
, min
Sem
en
tning
nor
ma
l qat
ti
ql
ig
i, %
Soli
sh
ti
rma
og‘
ir
ligi,
g/dm
3
M
ustah
ka
m
lik
2
sut
ka
7
sut
ka
28
sut
ka
ЦЕМ II/A-I 42,5 Н
24,
4
5,
9
3157 210 310
30,
0
1284
20,
0
29,
3
39,
8
ЦЕМ I 42,5 Н
4,4
0,
3
3469 190 290
31,
2
1050
22,
5
29,
3
38,
9
ЦЕМ I 42,5 Н
6,2
0,
5
3315 180 305
32,
0
1047
22,
4
33,
4
40,
5
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
27
2-rasm. Portlandsementning MIG-1000 rusumli gidravlik pressda
mustahkamligini sinash jarayonlari.
Tajriba natijalari shuni ko‘rsatadiki tanlab olingan 3 xil turdagi sement
namunalari orasida “BEKOBODSEMENT” AJ ЦЕМ I- 42,5 Н markali
portlandsementi 28 sutkada eng yuqori mustahkamlikka erishganligi
uchun(40,5 MPa) tanlab olindi
Tahlil natijalari asosida beton qorishmasining 3 xil tarkibi tanlab olinib (2-
jadval), shu tarkib asosida namunalar tayyorlandi. Laboratoriya tahlillari
natijasida 3 va 7 kunlik siqilishga mustahkamlik chegaralari tekshirildi.
Tayyorlangan B40(M500) sinfli betonning 10x10x10 namunalari 3-
rasmda, B30(M400) sinfli betonning 10x10x10 namunalari 4-rasmda, B40
(M500) sinfli betonning gidravlik pressda siqilishga bo‘lgan mustahkamligini
sinash ishlari 5-rasmda keltirilgan.
Tekshirilgan natijalar bo‘yicha har bir beton sinflar (B30, B40) ning eng
yuqori qiymatga erishilgan ishchi tarkiblari 6-rasmda keltirildi.
2-jadval
№
Harakatla-
nuvchanlik
Beton sinfi
(mustahkamligi)
1 m³ beton qorishmasining ishchi tarkibi
ЦЕМ II/A-I
42,5 Н
Chaqiq
toshining
maydalangan
qumi
Chaqiq
tosh
(10-20
mm)
Suv
kg
kg
kg
l
1
П4(16-20)
B40 (M500)
460
1018
728
210
2
B40 (M500)
434
794
972
200
3
B40 (M500)
410
788
963
206
4
B30 (M400)
430
1054
722
210
5
B30 (M400)
391
823
1006
180
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
28
3-rasm. B40(M500) sinfli betonning 10x10x10 namunalari
4-rasm. B30(M400) sinfli betonning 10x10x10 namunalari
5-rasm. B40 (M500) sinfli betonning gidravlik pressda siqilishga bo‘lgan
6
B30 (M400)
450
743
970
212
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
29
mustahkamligini sinash
6-rasm. Kimyoviy qo‘shimchasiz betonlarning siqilishga bo‘lgan mustahkamligi
Tajriba natijalari shuni ko‘rsatadiki 3 va 7 kunlik sinov natijalariga muvofiq: B40
(M500) sinfli betonning 3-namunada ya’ni, (S=460 kg, chaqiqtosh 1018 kg, qum
728 kg, suv=210 l) 7 kunlikda eng yuqori mustahkamlikka erishgani (42,9 MPa)
va B30(M400) sinfli betonning 6-namunada yani, (S=450 kg, chaqiqtosh 743 kg,
qum=970 kg, suv=212 l) 7 kunlikda eng yuqori mustahkamlikka(37,5 MPA)
erishganligi kuzatildi.
Adabiyotlar:
1.
Botirova, N., Abdikomilova, M., Botirov, B., & Abdullayev, M. (2022).
DEVELOPMENT OF CONCRETE COMPOSITION WITH THE HELP OF CHEMICAL
ADDITIVES OF HIGH STRENGTH HEAVY CONCRETE. Академические
исследования в современной науке, 1(17), 99-106.
2.
Botirova, N., Abdikomilova, M., & Botirov, B. (2022). SANOAT BINOLARINI
LOYIHALASHNING UMUMIY ASOSLARI. Models and methods in modern science,
1(17), 75-81.
3.
Botirov, B. F. (2023). BАZАLT FIBRASI АSОSIDАGI FIBRОBETОN ОLISHDА
QО’LLАNILАDIGАN BОG’LОVCHI MОDDАLАR. Journal of Academic Research and
Trends in Educational Sciences, 265-267.
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
B40 namuna 1 B40 namuna 2 B40 namuna 3 B30 namuna 4 B30 namuna 5 B30 namuna 6
3 kunlik
7 kunlik
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
30
4.
Botirov, B. F., & Botirova, N. S. (2023). BАZАLT FIBRАSI АSОSIDА
ОLINGАN BETОNNING QОRISHMАSINI MEXАNIK XОSSАLАRINI АNIQLАSH.
Центральноазиатский журнал образования и инноваций, 2(9), 115-119.
5.
Bolotov, T. T., Botirov, B., Botirova, N., & Abdikomilova, M. (2023). BАZАLT
FIBRASI АSОSIDАGI FIBRОBETОN ОLISHDА FОYDАLАNILGАN XOM ASHYO
MАTERIАLАRINING XARAKTERISTIKASI VА ILMIY IZLАNISHLАR METОDIKАSI.
Interpretation and researches, 1(16).
6.
Нарбеков, Н. Н., Игамбердиев, Д. Х., & Ботиров, Б. Ф. (2019).
ПАРАДИГМА В ФОРМИРОВАНИЕ И РЕШЕНИЕ ПРОИЗВОДСТВЕННЫХ ЗАДАЧ.
ББК 3 П27, 61.
7.
Ботиров, Б. Ф., Ботирова, Н. Ш., Абдикомилова, М. Ж., & Ахмедов, Р. А.
(2024). ИЗГОТОВЛЕНИЕ ОПЫТНОЙ ПАРТИИ СБОРНЫХ ЭЛЕМЕНТОВ ИЗ
СТАЛЕФИБРОБЕТОНА ДЛЯ СТРОИТЕЛЬСТВА ЗДАНИЙ В НАТУРАЛЬНУЮ
ВЕЛИЧИНУ. Новости образования: исследование в XXI веке, 2(17), 14-21.
8.
Ботиров, Б. Ф., & Номозова, Н. Ш. (2019). Особенности
государственного
регулирования
национальной
экономики
в
современных условиях.
9.
Ботиров, Б. Ф., Муминжанова, У. А., & Номозова, Н. Ш. ОСОБЕННОСТИ
СТРОИТЕЛЬСТВА НА СКЛОНАХ И СЛОЖНЫХ РЕЛЬЕФАХ ГОРНОЙ
МЕСТНОСТИ УЗБЕКИСТАНА. УЧЕНЫЙ XXI ВЕКА, 17.
10.
Ботиров, Б., Ботирова, Н., & Абдикомилова, М. (2023). Определение
механических свойств бетонной смеси, полученной на основе базальтовых
волокон. Тенденции и перспективы развития городов, 1(1), 426-429.
11.
Матниязов, Б. И., Ботиров, Б. Ф., & Ботирова, Н. Ш. (2024).
ТОНКОСТЕННЫХ
ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ
ПРОСТРАНСТВЕННЫХ
КОНСТРУКЦИЙ ЗДАНИЙ ПАВИЛЬОННОГО ТИПА. Журнал академических
исследований нового Узбекистана, 1(1), 137-141.
12.
Матниязов, Б. И., Ботиров, Б. Ф., & Ботирова, Н. Ш. (2024).
ТОНКОСТЕННЫЕ ГНУТОФОРМОВАННЫЕ КОНСТРУКЦИИ С ДИСПЕРСНЫМ
АРМИРОВАНИЕМ
ДЛЯ
БЫСТРОВОЗВОДИМЫХ
ЗДАНИЙ.
Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и
исследований в области управления, 1(1), 178-181.