MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
60
YOSHLARNING INNOVATSION LOYIHALARI VA STARTAPLARNI
MOLIYALASHTIRUVCHI “BO‘LAJAK OLIM” TANLOVINING
BOSHQARUV MEXANIZMI
Nuriddinov Davronbek Murodiljon o‘g‘li
https://doi.org/10.5281/zenodo.14439600
Annotatsiya:
“Bo‘lajak olim” tanlovi – ilmiy-texnikaviy rivojlanishni
qo‘llab-quvvatlash va iqtidorli yoshlarni aniqlash orqali davlatning innovatsion
salohiyatini oshirishga xizmat qiladi
Kalit so‘zlar:
startup, investitsiya, treninglar, mentorlik, koalitsiya, ekspert
baholash tizimi, inovatsionlik, rivojlanish potentsiali, texnalogik parklar,
startuplarini moliyalashtirish mexanizmi, subsidiyalar, xususiy sektor.
“Bo‘lajak olim” tanlovi odatda ilmiy va innovatsion faoliyatni qo‘llab
quvvatlashga ixtisoslashgan davlat tashkilotlari, ilmiy markazlar, texnologik
parklar yoki startap inkubatsiyalari tomonidan tashkil etiladi. Bu tashkilotlar
tanlovni boshqaradi, moliyaviy va ma’lumotli resurslarni taqdim etadi.
Tanlov bir necha bosqichga bo‘linadi:
Dastlabki bosqich: Ushbu bosqichda loyihalarning g‘oyasi, ularning amaliy
ahamiyati va potentsial bozor talabi baholanadi.
Keyingi bosqich: Joriy loyihalar ekspertlar tomonidan tekshiriladi va eng
muvaffaqiyatli loyihalar tanlanadi.
Final bosqichi: Final bosqichida loyihalar keng jamoatchilikka taqdim etiladi
va eng muvaffaqiyatli loyiha yoki startuplar moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga ega
bo‘ladi.
1.
Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash:
Tanlov g‘oliblari katta miqdorda grant
olishadi. Bu mablag‘lar innovatsion loyihalarni rivojlantirish va startuplarni
amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan resurslarni ta‘minlashga qaratilgan.
2.
Mentorlik va treninglar:
Tanlovda ishtirok etuvchi yoshlar uchun
ko‘pincha turli treninglar, master-klasslar va mentorlik dasturlari tashkil etiladi.
Bu yoshlar ilm-fan va texnologiyalarda yanada chuqur bilim olishlari uchun
imkoniyat yaratadi. Shuningdek, ular o‘z loyihalarini qanday samarali ravishda
amalga oshirishni o‘rganadilar.
3.
Koalitsiya va hamkorlik:
Tanlovda ishtirok etayotgan yoshlar bir-birlari
bilan hamkorlik qilish imkoniyatiga ega bo‘lishadi. Buning orqali ular o‘z
loyihalarini birgalikda rivojlantirish, resurslar va bilimlarni bo‘lishish
imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
4.
Ekspertlar kengashi:
Tanlovni baholash va saralash jarayonida malakali
ekspertlar kengashi ishtirok etadi. Ular loyihalarning ilmiy va texnik jihatdan
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
61
ahamiyatini, innovatsion imkoniyatlarini va bozor talabiga mosligini
baholaydilar.
5.
Loyihalarning joriy etilishi va monitoringi:
Tanlov g‘oliblari o‘z
loyihalarini amalga oshirganidan so‘ng, ularga yordam beradigan tashkilotlar
tomonidan monitoring va baholash olib boriladi. Bu loyiha muvaffaqiyatini
ta‘minlash uchun zarur vaqti-vaqti bilan nazorat qilishni ta‘minlaydi.
6.
Tanlovning natijalari va rag‘batlantirish:
Tanlovda g‘olib bo‘lgan
loyihalar nafaqat moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, balki keng tarmoq va
professional imkoniyatlarga ega bo‘lishadi. Shuningdek, g‘olib loyihalar ilmiy va
texnologik jamoatchilikka tanitiladi.
Yoshlar uchun imkoniyatlar:
Tanlov yoshlarning kreativ fikrlarini amalga oshirish uchun imkoniyat
yaratadi.
Innovatsion g‘oyalar va startaplarni rivojlantirishga ko‘maklashadi.
Yoshlarni ilm-fan, texnologiya va tadbirkorlik sohalariga jalb qilishga
yordam beradi.
Innovatsion ekotizimni rivojlantirish orqali iqtisodiy va ijtimoiy foyda
olishga yordam beradi.
Tanlovning maqsadi va vazifalari:
“Bo‘lajak olim” tanlovi yoshlarni ilm-fan, texnologiya, ijtimoiy innovatsiyalar
va startuplarni rivojlantirishga jalb qilishga qaratilgan.
Tanlovning asosiy maqsadi yoshlar orasida innovatsion fikrlashni
rivojlantirish, ularni ilm-fan va texnologiyalarga qiziqtirish, startuplarni
yaratishga yordam berish, shuningdek, ularning loyihalarini amaliyotga tadbiq
qilish uchun zarur resurslarni taqdim etishdan iborat. Buning natijasida, o‘z
navbatida, ilmiy va texnologik ekotizimni rivojlantirishga, iqtisodiy o‘sishga
hissa qo‘shishga erishiladi.
Loyiha va startuplar tanlovi.
Tanlovda yoshlar o‘zlarining innovatsion
loyihalarini, tadbirkorlik g‘oyalarini va startuplarini taklif etadilar.
Ekspert baholash tizimi.
Loyihalar ekspertlar tomonidan baholanadi.
Ekspertlar tanlovda qatnashgan har bir loyihaning innovatsion darajasi, uning
amaliy ahamiyati, bozor talabi va rivojlanish potentsiali haqida fikr bildiradilar.
Baholashda quyidagi me’zonlar asosida qarorlar qabul qilinadi:
Innovatsionlik
: Loyiha yoki startapning yangi va ilg‘or g‘oyalar asosida
yaratilganligi.
Bozor imkoniyatlari
: Loyihaning bozor talabiga javob bera olish darajasi,
bozorni egallash imkoniyatlari.
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
62
Ijtimoiy ta’sir
: Loyihaning jamiyatga, ekologiyaga yoki ijtimoiy hayotga
qanday ta‘sir qilishi.
Texnik imkoniyatlar
: Loyihaning texnik jihatdan amalga oshirilishi va
rivojlanish potentsiali.
Moliyaviy barqarorlik
: Loyihaning moliyaviy jihatdan barqarorligi va
rivojlanish uchun zarur resurslar mavjudligi.
Moliyaviy va boshqa resurslar taqdim etish.
Tanlov g‘oliblari o‘z
loyihalarini rivojlantirish uchun turli xil moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga ega
bo‘lishadi. Bu qo‘llab-quvvatlash quyidagi shakllarda bo‘lishi mumkin:
Grantlar va stipendiyalar
: Tanlov g‘oliblari maxsus grantlar yoki
stipendiyalar orqali moliyaviy yordam olishlari mumkin.
Investitsiyalar
: Ba’zi startaplar va innovatsion loyihalar investorlar
tomonidan moliyalashtirilishi mumkin.
Inkubatorlar va texnologik parklar
: Loyiha va startaplar texnologik
parklar, inkubatorlar yoki akselotorlar orqali rivojlantiriladi. Bu joylarda
loyihalar uchun zarur infratuzilma, tajribali mentorlar va tarmoq imkoniyatlari
mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Lex.uz
2.
Edu.uz
3.
G‘ulomov S.S. “Tadbirkorlik va kichik biznes”. T., 2002
4.
G‘ulomov S.S. “Investitsiyani loyihaviy tahlili”. T., 1995 yil.
