MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
116
BARKAMOL AVLOD SARI: MAKTABGACHA TA'LIM RAHBARINING
SHAXSIY VA KASBIY FAZILATLARI
Boymirzayeva Zamira Kamolovna
https://doi.org/10.5281/zenodo.15379844
Annotatsiya:
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari faoliyatida markaziy o‘rin
tutuvchi shaxs – rahbar, ya’ni direktor shaxsining fazilatlariga bag‘ishlanadi.
Maktabgacha ta’lim – bu nafaqat ta’lim tizimining boshlang‘ich bosqichi, balki
inson hayotining eng muhim va poydevor davri hisoblanadi. Bu bosqichda bola
hayotga ilk qadamlarini qo‘yadi, asosiy axloqiy va ijtimoiy tushunchalarni
o‘zlashtiradi, shaxsiyati shakllana boshlaydi. Bu muhim jarayonni yo‘naltiruvchi
tashkilot esa, o‘z navbatida, kuchli rahbarga muhtoj. Maktabgacha ta’lim
muassasasi direktorining kasbiy salohiyati va shaxsiy fazilatlari bolalar
tarbiyasi, pedagoglar faoliyati va ota-onalar bilan hamkorlik darajasiga bevosita
ta’sir ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar
: direktor, shaxs, mehribonlik, sabr-toqat, adolat, tashabbus,
boshqaruv kompetensiyasi, komunikativ ko‘nikmalar.
Direktorning shaxsiy fazilatlari
Birinchi navbatda, yaxshi rahbar bo‘lish
uchun insonda ma’lum insoniy fazilatlar bo‘lishi zarur. Mehribonlik va sabr-
toqat – bolalar bilan ishlovchi jamoani boshqarishda eng muhim insoniy
fazilatlar. Odillik va halollik – adolatli boshqaruv muhitini shakllantirish orqali
jamoada ishonch uyg‘otadi. Ochiq fikrlilik va empatiya – o‘qituvchilar, ota-onalar
va bolalarning ehtiyojlarini tushunish va qo‘llab-quvvatlash uchun zarur. O‘z
ustida ishlashga intilish – zamonaviy talablar asosida doimiy rivojlanishga
tayyorlik.
Ularga quyidagilar kiradi:
Mehribonlik va sabr-toqat: Rahbar bolalar bilan ishlaydigan jamoani
boshqaradi. Bunday muhitda faqat qat’iylik emas, balki mehr-shafqat ham
muhim o‘rin tutadi.
Adolat va halollik: Har bir qaror, har bir harakat adolatga asoslangan
bo‘lishi zarur. Bu ishonch va hurmatni mustahkamlashga xizmat qiladi.
Tashabbuskorlik va ochiq fikrlilik: Yangi g‘oyalarga ochiqlik, takliflarga
quloq tutish – bu jamoani rivojlantiradi.
O‘zini boshqarish va o‘z ustida ishlash: Har bir rahbar o‘zini doimiy
rivojlantirib borishi, yangiliklardan xabardor bo‘lishi kerak.
Direktorning kasbiy fazilatlari
: Rahbarlik faqat shaxsiy fazilatlargagina
bog‘liq emas. U chuqur kasbiy tayyorgarlikka ham ega bo‘lishi kerak. Bular
quyidagilardir:
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
117
Boshqaruv kompetensiyasi: Maktabgacha ta’lim muassasasini samarali
tashkil etish, xodimlar faoliyatini muvofiqlashtirish, muammolarni hal qilish
qobiliyati.
Pedagogik bilim va tajriba: Yaxshi rahbar nafaqat boshqaruvchi, balki
tarbiyaviy jarayon mohiyatini tushunadigan va unga rahbarlik qila oladigan
shaxs bo‘lishi lozim.
Kommunikativ ko‘nikmalar: Ota-onalar, pedagoglar va hamkor tashkilotlar
bilan muloqot o‘rnatish va ijobiy munosabatlar yaratish qobiliyati.
Innovatsion yondashuv: Ta’lim jarayoniga yangi metodikalarni joriy etish,
zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, bolalarning qiziqishlariga mos
yondashuvlar ishlab chiqish.
Direktor – namunali shaxs sifatida:
Rahbar – bu nafaqat boshqaruvchi,
balki namuna bo‘lishi kerak. U pedagoglar uchun ham, ota-onalar va bolalar
uchun ham axloqiy, kasbiy va madaniy mezonlarga javob beradigan shaxs
bo‘lishi zarur. Direktorning o‘rnak bo‘lish roli: rahbar o‘z fazilatlari bilan
pedagoglar, tarbiyachilar va bolalarga namuna bo‘lishi kerak. Kasbiy etika va
madaniyatni targ‘ib qilish orqali maktabgacha ta’lim muassasasida sog‘lom
muhit yaratiladi.
Direktor shaxsida quyidagi jihatlar mujassam
bo‘lishi maqsadga muvofiq:
Kasbiy etikaga rioya qilish
O‘z vaqtida qaror qabul qilish
Ishchanlik, mas’uliyat va intizom
Jamoani rag‘batlantirish va ilhomlantirish qobiliyati
Xulosa qilib aytganda barkamol avlodni voyaga yetkazish yo‘lida
maktabgacha ta’lim muassasalari alohida o‘rin egallaydi. Ushbu tizimning yuragi
bo‘lgan rahbar – direktor, o‘zining shaxsiy va kasbiy fazilatlari orqali butun
jamoaning, hatto jamiyatning rivojiga hissa qo‘shadi.
Shu bois, maktabgacha
ta’lim rahbari o‘z kasbini nafaqat ish deb, balki jamiyatga xizmat deb bilishi,
bolalarning baxtli kelajagini ko‘zda tutgan holda harakat qilishi darkor.
Barkamol avlodni tarbiyalash yo‘lida maktabgacha ta’lim tashkiloti direktori
yetakchi figuradir.
Direktorning fazilatlari nafaqat ta’lim sifati, balki butun
jamiyatning ma’naviy salohiyatiga ham ta’sir ko‘rsatadi.
Shu bois, ushbu lavozim
egasining doimiy o‘zini rivojlantirishi va mukammallikka intilishi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1."Maktabgacha pedagogika" – mualliflari: A. Axmedova, M. Jo‘rayev va
boshqalar
(Maktabgacha yoshdagi bolalarni tarbiyalash, rivojlantirish va o‘qitish
metodlari)
MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
118
2. "Maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasi" – N. Muxamedrakhimova, D.
Raximova
(Bolalar psixologik rivojlanish bosqichlari haqida)
3. "Erta bolalik davri rivojlanish psixologiyasi" – G. N. Abramova (rus tilida)
4. "Didaktika va o‘yin faoliyati" – bolalarning o‘yin orqali rivojlanishini yoritadi.
5. Azizxo‘jaeva N.N. Pedagogik mahorat. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
6. Ganieva, M. (2024). PREPARATION OF FUTURE PRIMARY SCHOOL TEACHERS
FOR RESEARCH-BASED LOGICAL TEACHING OF PRIMARY SCHOOL CHILDREN.
Развитие и инновации в науке, 3(11), 100-103.
7. Ganieva, M. (2024). POSSIBILITIES OF REFORMING THE LOGICAL AND
METHODOLOGICAL TRAINING OF PRIMARY EDUCATION TEACHERS.
Современные подходы и новые исследования в современной науке, 3(16),
111-114.
