“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-80, Issue-1, April -2025
50
INGILIZ TILINI O‘QITISHDA ZAMON TALABIDAGI
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH KO‘NIKMASI
Hamroqulov Oybek Xayrullo o
‘
g
‘
li
Ziyodullayev Adham Yo‘ldosh o‘g‘li
Daminov Ahror Akram o’g’li
Chirchiq davlat pedagogika unversiteti, Turizm fakulteti
Xorijiy til va adabiyot:ingiliz tili yo‘nalishi 2 – bosqich talabalari
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ingliz tilni ikkinchi til sifatida o‘rganayotgan
matkbab o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan va samarali hisoblangan turli yangi
pedagogik va metadologik yo‘llar orqali darsni samarali tashkil etish borasida
ma’lumot berishga harakat qilingan.
Kalit so‘zlar:
Ingliz tili; texnologiya; o‘qitish; o‘rganish; zamonaviy texnologiya;
ta’lim integratsiyasi; ta’limni raqamlashtirish.
Аннотация:
В данной статье предпринята попытка предоставить
информацию об эффективной организации урока посредством различных
новых педагогических и методических способов, которые разработаны и
считаются эффективными для школьников, изучающих английский язык как
второй язык.
Ключевые слова:
английский язык; технологии; преподавание;
обучение, современные технологии, Интеграция образования, Цифровизация
образования.
Annotation:
This article attempts to provide information on the effective
organization of the lesson through various new pedagogical and methodological
methods that have been developed and are considered effective for students who
learn English as a second language.
Key words:
English; technology; teaching; learning; modern technology;
educational integration; digitalization of education.
Kirish:
Zamonaviy
texnologiyalarning
rivojlanishi
hayotimizning
barcha
jabhalarini, jumladan, ta’limni ham misli ko‘rilmagan darajada o‘zgartirdi. Butun
dunyo
hukumatlari
axborot
texnologiyalari
infratuzilmasi
va
tizimlarini
takomillashtirish hamda taʼlim texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlarini
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-80, Issue-1, April -2025
51
kengaytirish uchun taʼlimga katta mablagʻ sarflab, taʼlimga texnologiyalarni joriy
etishga katta ahamiyat berilmoqda.
Zamonaviy texnologiyalarni ta’limga integratsiya qilish to‘xtatib bo‘lmaydigan
tendentsiyaga ko‘z o‘ngimizda aylanmoqda. Turli darajadagi o‘qituvchilardan ta’lim
jarayonida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish malakasiga ega bo‘lish talab
etiladi.[1] Biroq, tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, sinfda texnologiya integratsiyasi
qoniqarli emas [2].
Ushbu maqolada ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy texnologiyalardan
foydalanishning nazariy jihatlari, an’anaviy o‘qitish usullarining kamchiliklari
hamda ingliz tilini chet tili sifatida o‘qitish va o‘rganishda zamonaviy
texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari tahlil qilinadi. Ingliz tili ta’limi
texnologiyasi, ingliz tili o‘qituvchilari uchun o‘qitishda zamonaviy texnologiyalarni
integratsiyalash uchun ma’lumotnomalar sifatida muhokama qilinadi. Ingliz tili
ta’limida zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning ilmiy jihatlari va afzalliklarini
yaxshiroq tushunish va ingliz tili o‘qituvchilari va o‘qituvchilarini zamonaviy
texnologiyalarni o‘qitishga integratsiya qilishga undashdir. Bundan tashqari, ushbu
maqola
zamonaviy
texnologiyalarni
ta’lim
muassasalariga
samarali
integratsiyalashuviga ta’sir etuvchi omillarni ko‘rib chiqadi va ta’lim siyosatini ishlab
chiquvchilarga
samarali
ta’lim
haqida
ma’lumot
beradi.
Zamonaviy
texnologiyalarning rivojlanishi ta’limda katta o‘zgarishlarni keltirib chiqardi, bu ta’lim
muhiti, o‘qitish mazmuni, o‘quv shakli va boshqalarning o‘zgarishi bilan tasdiqlanadi.
‘‘Ko‘pgina tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, zamonaviy texnologiyalar ta’lim natijalarini
yaxshilashi mumkin.’’[3] Shu sababli, butun dunyo hukumatlari zamonaviy
texnologiyalarni joriy etish integratsiyasiga katta ahamiyat bermoqda.
Masalan, AQSH Taʼlim Departamenti “Milliy taʼlim texnologiyalari rejasi
2010 (NETP2010)”ni eʼlon qildi, oʻquvchilarning oʻqishini yaxshilash uchun
kundalik shaxsiy va kasbiy hayotimizda qoʻllaniladigan ilgʻor texnologiyalarni
butun taʼlim tizimimizga tatbiq etishga qaratilgan; Buyuk Britaniya ta’limda
texnologiyadan foydalanishning afzalliklari haqida odamlarning xabardorligini
oshirish uchun "Texnologiyalarni qo‘llash strategiyasi va keyingi avlod o‘quv
kampaniyasi"ni
boshladi;
Xitoy,
shuningdek,
texnologiyani
ta’limga
integratsiyalashuvini kuchaytirish uchun "Ta’limni raqamlashtirishning o‘n yillik
rejasi (2011-2020)"ni ham chiqardi. Mavjud ta’lim siyosatiga ko‘ra, ko‘plab ta’lim
texnologiyalari sinflarga journey qilingan va o‘qituvchilar o‘quvchilarning akademik
samaradorligini va texnologik savodxonligini oshirishga erishish uchun o‘qitishda
texnologiyani integratsiyalashga da’vat etiladi.
Ushbu maqola ingliz tilidagi ta’limni yaxshilash uchun zamonaviy
texnologiyalardan
foydalanishni
taklif
qilishga
qaratilgan.
Zamonaviy
texnologiyalarning paydo bo‘lishi va zamonaviy texnologiyalarning ta’limga
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-80, Issue-1, April -2025
52
afzalliklarini isbotlagan tadqiqotlar biz ingliz tilini o‘qitish va o‘rganishning yanada
samarali usuliga erishish uchun ingliz tili ta’limida zamonaviy texnologiyalardan
foydalanishimizni taklif qiladi. Ushbu maqolada integratsiyaning nazariy jihatlari
yoritilgan texnologiyasini ingliz tili ta’limiga kiritish va ingliz tilini o‘qitish va
o‘rganishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari haqida gap
boradi. Bundan tashqari, ta’limda zamonaviy texnologiyalardan samarali foydalanish
bo‘yicha takliflar ham berilgan.
Tatqiqotlar metodologiya
Tadqiqotda, asosan, zamonaviy texnologiyalarni ingliz tili ta’limiga
integratsiyalashning nazariy asoslari, an’anaviy o‘qitish usullarining kamchiliklari,
ingliz tilini o‘qitish va o‘qitishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning
afzalliklarini tahlil qilish orqali sifat metodologiyasi qabul qilingan. Ingliz tili ta’limi
uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha Web of Science va
SCOPUS jurnallarida chop etilgan oldingi tadqiqot va konferentsiya materiallaridan
foydalaniladi. Zamonaviy texnologiyalarni qanday qilib samarali integratsiya qilish
kerak? Zamonaviy texnologiyalardan foydalanish ingliz tilini o‘qitish va o‘rganish
samaradorligi sezilarli darajada oshirishi mumkin, bu ko‘plab tadqiqotlar bilan
tasdiqlangan. Zamonaviy texnologiyalarni ta’limga integratsiyalash butun dunyo
bo‘ylab ta’limning milliy strategiyasiga aylandi. Biroq, zamonaviy texnologiyalardan
samarali foydalanish darsda texnologiyani joriy etishdan ko‘ra ko‘proq foydaliroqdir.
Ya’ni, texnologiyaga ega bo‘lish o‘qitishda texnologiyaning muvaffaqiyatli
integratsiyasini anglatmaydi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, maktablar texnologiyaga
boy bo‘lsa-da, ko‘plab mamlakatlarda sinfda o‘qitishda hali ham an'anaviy o‘qitish
usullari ustunlik qiladi. Bu xuddi yangi poyabzal kiyish, lekin eski kiyimda yurish kabi
yo‘l. Masalan, ko‘pgina mamlakatlarda o‘quv xonalari interfaol doskalar bilan
jihozlangan. Biroq, ko‘pgina o‘qituvchilar ularni kurs dasturlarini taqdim etish uchun
ishlatiladigan oddiy taqdimot vositalari sifatida qabul qilishadi. Bunday holda, sinfda
o‘qitish hali ham talabalarga emas, balki o‘qituvchiga qaratilgan. Tadqiqot shuni
ko‘rsatdiki, o‘qituvchilarning texnologik kompetentsiyalari sinfda o‘qitishda
texnologiyadan samarali foydalanishga ta’sir qiluvchi asosiy omil hisoblanadi, chunki
texnologiyaning o‘zi ta’limga ta’sir qila olmaydi va uning ta’limga ta’siri faqat
texnologiyadan foydalanishning bevosita amaliyotchisi bo‘lgan o‘qituvchi orqali
amalga oshirilishi mumkin. Shu sababli, texnologiyadan faol sinfda o‘qitish uchun
samarali foydalanish uchun o‘qituvchilarning texnologik kompetentsiyasiga ahamiyat
berish kerak. Pedagogik kadrlarni zamonaviy texnologiyalardan foydalanish
malakasini oshirishga alohida e’tibor qaratish lozim. Bu ta’lim siyosatchilari, maktab
rahbarlari, o‘qituvchilari, o‘qituvchilari va boshqalarning birgalikdagi sa’y-
harakatlarini talab qiladi. Ta’lim siyosatini ishlab chiquvchilar va maktab rahbarlari
o‘qituvchilarni faqat texnologiya dasturiy ta’minoti va apparat vositalari haqidagi
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-80, Issue-1, April -2025
53
bilimlar o‘rniga o‘qitishni yaxshilash uchun texnologiyadan qanday foydalanishni
o‘rgatish rejalarini amalga oshirishlari kerak. O‘qituvchilar texnologiya o‘qitish va
o‘qitishga olib kelishi mumkin bo‘lgan samaradorlikdan xabardor bo‘lishi va uni
o‘qitish amaliyotiga faol kiritishi kerak. Ta’kidlash joizki, o‘qituvchilar o‘quv
jarayoniga rasmlar, tasvirlar, audio, video, animatsiya va boshqalarni olib kelish uchun
texnologiyadan foydalanadilar, sinfdagi darslarni yanada qiziqarli va zavqli qiladilar,
ularning maqsadi o‘qitish ehtiyojlariga xizmat qilish, ya’ni. nafaqat o‘yin-kulgi uchun,
balki o‘rganish natijalarini yaxshilash. Ta’lim maqsadini va ushbu maqsadga erishish
uchun texnologiyadan qanday qilib eng yaxshi foydalanish mumkinligini tushunish
kerak.
Muhokama va natijalar
Zamonaviy texnologiyalarning ta’lim jarayoniga integratsiyalashuvi, xususan,
ingliz tilini o‘qitishda katta samaradorlik kasb etmoqda. Raqamli vositalar, mobil
ilovalar, virtual ta’lim platformalari (masalan, Google Classroom, Zoom, Quizlet,
Duolingo, Kahoot!) yordamida darslar interaktiv va qiziqarli tus olmoqda. Ayniqsa,
talaffuzni yaxshilash, eshitish ko‘nikmalarini rivojlantirish va so‘z boyligini oshirishda
sun’iy intellektdan foydalanish o‘quvchilar uchun katta imkoniyatlar eshigini
ochmoqda. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, texnologiya asosida olib borilgan ta’lim
jarayonlari o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini oshiradi, ularning mustaqil ta’lim
olish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Ayniqsa, individual yondashuv imkoniyati
kuchayadi — har bir o‘quvchi o‘z darajasiga mos kontentni mustaqil o‘rganishi
mumkin. Biroq, bu jarayon samarali bo‘lishi uchun o‘qituvchilar yetarli malaka va
texnologik savodxonlikka ega bo‘lishlari lozim. Aks holda, texnologiyadan noto‘g‘ri
foydalanish dars sifati va o‘quvchining e’tiborini tushirib yuborishi mumkin. Shu
sababli, texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha doimiy o‘quv seminarlarini tashkil
etish muhimdir. Natijada, ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy texnologiyalardan
foydalanish samarador ta’limni yo‘lga qo‘yish, o‘quvchilar faoliyatini faollashtirish va
dars jarayonini raqamlashtirishda muhim vositaga aylangan. Kelgusida bu
yo‘nalishdagi yondashuvlarni yanada takomillashtirish, ilg‘or xorijiy tajribalarni joriy
etish orqali ta’lim sifatini oshirishga erishish mumkin.
Xulosa va takliflar
Ushbu maqolada texnologiya integratsiyasining nazariy asoslari va ingliz tilini
o‘qitish va o‘rganishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari
muhokama qilindi. Zamonaviy texnologiyalar ingliz ta’limiga ko‘p jihatdan foyda
keltirishi mumkinligi sababli, ingliz tilini o‘qitish va o‘rganishga zamonaviy
texnologiyalarni integratsiyalashgan holda an'anaviy o‘qitish usullarini isloh qilish
muhimdir. Texnologiyadan to‘g‘ri foydalanilsa, ingliz tili ta’limi samaradorligini
sezilarli darajada oshirishi inkor etib bo‘lmaydigan haqiqat bo‘lsa-da, zamonaviy
texnologiyalardan unumli foydalanish o‘qituvchilarning zamonaviy texnologiyalardan
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-80, Issue-1, April -2025
54
ta’lim maqsadlarida foydalanish bo‘yicha bilimlarini o‘z ichiga oladi. Shuning uchun
o‘qituvchilarning o‘qitishda texnologik kompetentsiyasini oshirishga e’tibor qaratish
zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
[1] Oʻqituvchilar uchun ISTE milliy taʼlim texnologiyalari standartlari.
[2] Dostal, J., Vang, X., Nuangchalerm, P. “Kompyuterdan foydalanish bilan
qoʻllab-quvvatlanadigan taʼlimdagi tajribalar: o‘qituvchilarning kompyuterga
munosabati”, Kompyuter qo‘llabquvvatlanadigan ta’lim bo‘yicha 9-xalqaro
konferentsiya materiallarida
[3] Chaaban, Y., Ellili-Cherif, M. “EFL sinflarida texnologiya integratsiyasi:
Qatarni o‘rganish.
[4] Fosnot, C.T., Konstruktivizm: nazariya, istiqbollar va amaliyot. O‘qituvchilar
kolleji, Kolumbiya universiteti, 2005 yil.
[5]
Tarjima yarashini o‘rganishda tarjima modellarining yaratilishi
tarjimasunoslikning uslubiy sifatda Nilufar Yokubovna Turdiyeva 2018/3/16 Jurnal:
Inostrannaya filologiya: yazyk, literatura, obrazovanie Tom 3 Nomer 1 (66) Stranitsy
33-38.
[6] Til va madaniyatning o‘zaro munosabati Mualliflar Nilufar Yokubovna
Turdiyeva Nashr qilingan sana 2022/7 Jurnal Xorijiy filologiya 83 Raqam 2 Sahifalar
64-68.
[7] Mualliflar Nilufar Yokubovna Turdiyeva, Navruz Shuxratovich Davirov
Nashr qilingan sana 30.01.2023 Jurnal Texaz Filologiya, madaniyat va tarix jurnali 14
Raqam Sahifalar 38-42.
[8] LINGVOMADANIYSHUNOSLIKDA STEREOTIPLAR TUSHUNCHASI
Mualliflar Nilufar Yokubovna Turdiyeva Nashr qilingan sana 21.04.2022
Konferensiya materiallari XORIJIY TIL TA’LIMI LINGVODIDAKTIKASI VA
INNOVATSION ASOSLARI Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI
Raqam 1 Sahifalar 219-220.
