Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
140
“PROBIOKORM”
PROBIOTIKNI QUYONLAR ICHAK TIZIMINING
ORGANLARINI MORFOMETRIK KO‘RSATKICHLARIGA TAʼSIRINI
Xidirov K.I.
Quyonchilik seleksiyasi va genetika markazi direktori
Erkinova L.U.
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar
unversitetining toshkent filiali, tayanch doktorant
Annotatsiya:
“ProBioKorm” probiotiki ozuqani hazm qilishga ijobiy taʼsir
qilgan. Guruhlardagi quyonlar bir hil oziqlantirishga qaramay, tajriba guruhidagi
quyonlar ozuqalarni ko‘proq hazm qilishgan. Ichaklarda ozuqa qoldiqlarini
o‘rganish natijasida ingichka ichakda 6,0 g, ko‘richakda 13,6 g, yo‘g‘on ichakda
8,8 g kamroq ozuqa koldiqlari aniqlangan. Bunday tafovudni yuzaga kelishi sababi
II guruh quyonlar oziqlantirish ratsionining to‘yimli moddalari ko‘p qismini muskul
to‘qimalarini o‘stirishga sarflagan.
Kalit so‘zlar:
quyonlar, probiotik, xazimlanishi, ichaklar, vazn
Abstract:
ProBioKorm probiotic had a good effect on feed digestibility. In
spite of the same feeding of rabbits, digestibility of nutrients of feed in the
experimental group was higher. study of feed residues in intestinal sections was
6.0 g in the small intestine, 13.6 g in the blind intestine, 8.8 g in the large intestine.
This indicates a greater transformation of nutrients for the growth of muscle tissue.
Keywords:
rabbits, probiotic, digestibility, intestines, weight
Kirish
Bugungi kunda quyonchilik dunyo aholisini sifatli oziq-ovqat
mahsulotlariga b
o‘
lgan ehtiyojlarini qondirishda qishloq x
o‘
jaligi va biologiya
soxalarining istiqbolli tarmoqlaridan biri b
o‘
lib kelmoqda. Quyonlar
organizmining fiziologik jihatdan tez rivojlanishi, ulardagi nasldorlik
k
o‘
rsatkichining yuqori b
o‘
lishi hamda teri mahsulotining mayinligi bilan boshqa
honaki hayvonlarga nisbatan qishloq x
o‘
jaligida iqtisodiy samarador hisoblanadi.
Bundan tashqari, quyon g
o‘
shtining parhezbopligi uning organizmda yumshoq
hazm b
o‘
lishi ularning faqatgina ijobiy hususiyatlarga ega hayvon ekanligini
bildiradi. Shuning uchun, hozirda quyonlar ozuqa ratsioniga q
o‘
shimcha
probiotikli q
o‘
shimchalarni q
o‘
shish orqali quyonlarning morfo-fiziologik
k
o‘
rsatkichlaridagi o
‘
zgarishlarni
o‘
rganish, ularning mahsuldorligini oshirish
zamonaviy biologiya va qishloq x
o‘
jaligining dolzarb muammolaridan biridir.
Dunyoning yetakchi ilmiy tadqiqot markazlarida quyonchilik, ularning
nasldorligini oshirish, quyonlardan olinadigan mahsulotlarning sifat darajasini
oshirish va shu bilan birga quyonlar ozuqa ratsionidagi ozuqalarning energetik
qiymatlari va ularning quyonlar maxsuldorligiga ta
’
siri b
o‘
yicha b
o‘
yicha ilmiy
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
141
izlanishlar jadal olib borilmoqda. Tadqiqotlar quyonlar ozuqa ratsioniga turli
probiotik q
o‘
shimchalarni q
o‘
shish, quyonlarning nafaqat maxsuldorligini
oshirish bilan bir qatorda ular organizmidagi bir qancha fiziologik jarayonlarning
jadallashtirishini ham k
o‘
rsatdi. Shuning uchun, quyonlar maxsuldorligini
oshirish maqsadida quyonlar ratsioniga yangi ozuqaviy energetik qiymati yuqori
b
o‘
lgan probiotikli q
o‘
shimchalarni q
o‘
shib berilganda, ularning organizmida
kuzatiladigan ayrim morfo-fiziologik k
o‘
rsatkichlarning
o‘
zgarish dinamikasini
aniqlashni taqozo etadi.
Тадқиқот материаллари ва услублари
Тадқиқот тажрибаларида она қуёнлар меъёрлаштирилган рацион
(А.П.
Калашников ва бошқалар, 2003 й.) билан озиқлантирилди. Назорат
гуруҳи қуёнлари хўжаликда қабул қилинган рацион асосида боқилди.
Тажриба гуруҳи куёнлари асосий рационга қўшимча ҳар 1 бош она қуёнга 2
г «PROBIOKORM» пробиотики сув билан берилди.
Тадқиқот 2022–2023 йилларда Тошкент вилоятининг Қибрай
туманидаги “Қуёнчилик селекцияси ва генитика маркази”да олиб борилди.
Тадқиқот натижалари
Гуруҳлараро гўшт маҳсулдорлик бўйича тафовуд озуқага қўшиб
берилган пробиотик сабабли қуёнларнинг ўсиш ва ривожланиши
жадаллашиши аниқланган. Шунингдек, тажрибаларимизда назорат сўйими
орқали “ProBioKorm”
универсал озуқабоп қўшимчасини қуёнларнинг ички
органлари морфометрик кўрсатгичларига таъсирини
ўрганилди (1 расм).
1 расм маълумотлари таҳлили бўйича тажриба гуруҳидаги қуёнларда
умумий ички органлар вазни 398 г бўлиб тенгдошларига кўра 7,3 г га, ёки
1,97% кўп кўрсатгичка эга. Шунингдек, улар жигар, буйраклар ва ўпка вазни
кўрсатгичлар бўйича мос равишда 8,97 г; 1,4 г; 1,4 г га назорат гуруҳидан
оғир бўлган, лекин ошқозон
-
ичак тракти ва юрак оғирлиги бўйича 3,5 ва
0,6 г кам
.
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
142
1-
расм. Тажрибадаги қуёнларнинг ички органлар
Кўрсатгичга эга бўлишган (Р≥0,95). Сўйиш олдиндаги тирик вазнга
нисбатан II гуруҳ қуёнларда ошқозон
-
ичак тракти вазни 0,89%, юрак вазни
морфометрик кўрсатгичлари
0,06% га I гуруҳ қуёнларидан кам бўлган,
бошқа органлар бўйича эса устунлик қилгани кузатилди.
2-
расм. Ичакларнинг морфометрик таснифи
“ProBioKorm” пробиотики таъсирида тажрибадаги қуёнларнинг
ичаклар узунлиги ва сиғими бўйича фарқланиш кузатилган. II тажриба
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
143
гуруҳи қуёнларнинг умумий ичаклар узунлиги 550,2 см, I назорат гуруҳи
қуёнлардан 8,9 см га калта бўлганлиги кузатилди.
II гуруҳ қуёнларнинг ичак узунлиг тана узунлигидан 11,6 марта, I
гуруҳ қуёнларники 12,5 марта юқори бўлди.
Пробиотик қабул қилган тажриба гуруҳи қуёнлари барча ичак
бўлимлари бўйича назорат гуруҳидан кам кўрсатгичга эга бўлган (2 расм).
Жумладан, уларнинг ингичка ичаги 1,3%, кўр ичак 2,8%, йўғон ичак 1,7% ва
тўғри ичак 4,3% калта бўлгани аниқланган.
“ProBioKorm” пробиотики озуқани ҳазм қилишга ижобий таъсир
қилган. Гуруҳлардаги қуёнлар бир ҳил озиқлантиришга қарамай, тажриба
гуруҳидаги қуёнларозуқаларни кўпроқ ҳазм қилишган. Ичакларда озуқа
қолдиқларини ўрганиш натижасида (3 расм) ингичка ичакда 6,0 г,
кўричакда 13,6 г, йўғон ичакда 8,8 г камроқ озуқа колдиқлари аниқланган.
Бундай тафовудни юзага келиши сабаби II гуруҳ қуёнлар
озиқлантириш рационининг тўйимли моддалари кўп қисмини мускул
тўқималарини ўстиришга сарфлаган.
3-
расм.
Ичаклар сиғими кўрсатгичлари
Хулоса
Тадқиқот натижаларининг илмий аҳамияти «PROBIOKORM»
пробиотикини қўллаш орқали ишлаб чиқилган усул қуёнларнинг ўсиш ва
ривожланиши, ўсиш даврлардаги физиологик ўзгаришлар ва маҳсулдорлик
кўрсатгичларини яхшилашга эришилди.
Тадқиқотнинг амалий аҳамияти «PROBIOKORM» пробиотики
қуёнларни ошқозон
-
ичак касалликларини олдини олишда самарали
фойдаланиш ва ўсиш ва ривожланиш даврларида озуқа сафини
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
144
камайтириш орқали
хўжаликларни иқтисодий самарадорлиги оширишни
таъминлайди.
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати:
1.
Абрамкова Н.В. Сравнительная эффективность применения
спорообразующих пробиотиков в технологии выращивания поросят //
Вестник КрасГАУ. –
2015.
–
No 8.
–
С
. 173
–
176.
2.
Балакирев Н.А., Калугин Ю.А. Кролиководство –
перспективная
отрасль животноводства // Ветеринария, зоотехния и биотехнология. –
2015.
–
No 7.
–
С. 20–
23.
3.
Востроилов А.В., Курчаева Е.Е., Пащенко В.Л. Продуктивные
качества кроликов при введении в рацион пробиотического препарата
«Ветом 3.0» // Вестник Воронежского государственного аграрного
университета. –
2018.
–
No2(57).
–С.76–
82.
4.
Кутлиева Г.Ж, Тураева Б.И, Камолова Х. Ф. Выявление
целлюлолитических и антимикробных свойств бактерий, выделенных из
сельскохозяйственных
домашних
животных.
Мikroorganizmlarni
antibiotikalarga sezuvchanligini
o‘
zgarish sabablari va oqibatlari xalqaro ilmiy
–
amaliy konferensiya, Toshkent, 11-mart, 2024 yil, 1111-1119
5.
Темираев, Р.Б. Особенности пищеварительного обмена у бройлеров
при добавках в рационы биологически активных веществ / Р.Б. Темираев,
М.Г. Кокаева, А.А. Баева // Труды Кубанского государственного аграрного
университета. –
2010.
–
No 26.
–
С. 88
- 91.
