Authors

  • Abdulaziz Qurbonov

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.102067

Keywords:

soliq nizolari ixtisoslashtirilgan sud iqtisodiy sud investor huquqlari xalqaro tajriba elektron sudlov tizimi moliya-huquqiy ekspertiza shaffof sudlov sud islohotlari adolatli sudlov.

Abstract

Ushbu tadqiqot soliq nizolarini ko‘rishda ixtisoslashtirilgan sud tizimini yaratishning zamonaviy konsepsiyalarini yoritadi. Soliq masalalarining o‘ziga xos murakkabligi va xalqaro tajribalarga asoslangan holda, bunday sud tizimini joriy etishning dolzarbligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Muallif O‘zbekistonda mavjud iqtisodiy sudlarning umumiy yondashuvlari soliq nizolarini chuqur ekspertizaga tayangan holda hal qilishga yetarli emasligini ta’kidlab, ixtisoslashgan sud institutini shakllantirishning iqtisodiy barqarorlik va investorlar ishonchini oshirishdagi o‘rni haqida fikr yuritadi. Shu bilan birga, tadqiqotda Germaniya, AQSh, Singapur va Yaponiya kabi davlatlar tajribasi tahlil qilinib, elektron sudlov tizimi imkoniyatlari va soliq nizolarining shaffof hal etilishiga oid takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot ilmiy va amaliy yondashuv asosida soliq nizolarini adolatli va samarali ko‘rishning istiqbolli mexanizmlarini taqdim etadi.

background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

21

SOLIQ NIZOLARINI KO'RISHNING IXTISOSLASHTIRILGAN SUD TIZIMINI

YARATISHNING ZAMONAVIY KONSEPSIYALARI

Qurbonov Abdulaziz Sulton o’g’li

Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti, Toshkent, O’zbekiston.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15605553

Annotatsiya. Ushbu tadqiqot soliq nizolarini ko‘rishda ixtisoslashtirilgan sud tizimini

yaratishning zamonaviy konsepsiyalarini yoritadi. Soliq masalalarining o‘ziga xos murakkabligi

va xalqaro tajribalarga asoslangan holda, bunday sud tizimini joriy etishning dolzarbligi ilmiy

jihatdan asoslanadi. Muallif O‘zbekistonda mavjud iqtisodiy sudlarning umumiy yondashuvlari

soliq nizolarini chuqur ekspertizaga tayangan holda hal qilishga yetarli emasligini ta’kidlab,

ixtisoslashgan sud institutini shakllantirishning iqtisodiy barqarorlik va investorlar ishonchini

oshirishdagi o‘rni haqida fikr yuritadi. Shu bilan birga, tadqiqotda Germaniya, AQSh, Singapur

va Yaponiya kabi davlatlar tajribasi tahlil qilinib, elektron sudlov tizimi imkoniyatlari va soliq

nizolarining shaffof hal etilishiga oid takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot ilmiy va amaliy yondashuv

asosida soliq nizolarini adolatli va samarali ko‘rishning istiqbolli mexanizmlarini taqdim etadi.

Kalit so’zlar: soliq nizolari, ixtisoslashtirilgan sud, iqtisodiy sud, investor huquqlari,

xalqaro tajriba, elektron sudlov tizimi, moliya-huquqiy ekspertiza, shaffof sudlov, sud islohotlari,

adolatli sudlov.

СОВРЕМЕННЫЕ КОНЦЕПЦИИ СОЗДАНИЯ СПЕЦИАЛИЗИРОВАННОЙ

СУДЕБНОЙ СИСТЕМЫ ПО РАССМОТРЕНИЮ НАЛОГОВЫХ СПОРОВ

Аннотация. В данном исследовании освещаются современные концепции создания

специализированной судебной системы для рассмотрения налоговых споров. Учитывая

присущую налоговым вопросам сложность и международный опыт, актуальность

введения такой судебной системы научно обоснована. Автор подчеркивает, что общие

подходы существующих экономических судов в Узбекистане недостаточны для

разрешения налоговых споров на основе глубокой экспертизы, и рассматривает роль

формирования специализированного судебного института в повышении экономической

стабильности и доверия инвесторов. В то же время в исследовании анализируется опыт

таких стран, как Германия, США, Сингапур и Япония, и выдвигаются предложения по

возможностям электронной судебной системы и прозрачного разрешения налоговых

споров. В исследовании представлены перспективные механизмы справедливого и

эффективного рассмотрения налоговых споров на основе научного и практического

подхода.


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

22

Ключевые слова: налоговые споры, специализированный суд, хозяйственный суд,

права инвесторов, международный опыт, электронное судопроизводство, финансово-

правовая экспертиза, прозрачное правосудие, судебные реформы, справедливый суд.

MODERN CONCEPTS OF CREATING A SPECIALIZED COURT SYSTEM FOR

REVIEWING TAX DISPUTES

Abstract. This study highlights modern concepts for creating a specialized judicial system

for considering tax disputes. Given the inherent complexity of tax issues and international

experience, the urgency of introducing such a judicial system is scientifically justified. The author

emphasizes that the general approaches of existing economic courts in Uzbekistan are insufficient

to resolve tax disputes based on in-depth expertise, and considers the role of the formation of a

specialized judicial institution in increasing economic stability and investor confidence. At the

same time, the study analyzes the experience of countries such as Germany, the USA, Singapore

and Japan, and puts forward proposals for the possibilities of an electronic judicial system and

transparent resolution of tax disputes. The study presents promising mechanisms for fair and

effective consideration of tax disputes based on a scientific and practical approach.

Keywords: tax disputes, specialized court, economic court, investor rights, international

experience, electronic court system, financial and legal expertise, transparent justice, judicial

reforms, fair trial.

Soliq nizolari barcha rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar iqtisodiy tizimining ajralmas

qismi hisoblanadi. Ular davlat fiskal siyosati, moliyaviy barqarorlik, tadbirkorlik muhiti va

jamiyatning huquqiy tizimi bilan bevosita bog‘liqdir. Soliq organlari bilan tadbirkorlar, yuridik

shaxslar yoki jismoniy shaxslar o‘rtasida yuzaga kelgan bu nizolar ko‘pincha yirik moliyaviy

oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu bois, ularni hal etishda tezkorlik, xolislik, qonuniylik va

mutaxassislikning ustuvor ahamiyati bor.

Soliq nizolarining samarali hal qilinmasligi davlatning fiskal barqarorligiga, investorlar

ishonchiga va milliy iqtisodiyotning rivojlanish sur’atlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotda

O‘zbekistonda soliq nizolari hozirda iqtisodiy sudlar tomonidan ko‘rib chiqilmoqda. Biroq

iqtisodiy sudlar keng doiradagi ishlarni ko‘rib chiqadi: mulkiy nizolar, shartnoma muammolari,

bank va bojxona ishlari. Shu sababli, soliq masalalari ko‘pincha yetarlicha chuqur ekspertizaga

tayangan holda hal qilinmaydi. Bu esa, o‘z navbatida, qonuniylik va adolat tamoyillarining

buzilishiga olib keladi.[1.

173-176.]


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

23

Xorijiy olimlarning fikrlari ushbu masalada alohida ahamiyatga ega. Masalan, amerikalik

tadqiqotchi Bryan T. Camp o‘zining “Tax Administration as Procedural Justice” tadqiqotsida

soliq organlari faoliyatining sud nazoratisiz samarador bo‘lishi qiyinligini ta’kidlaydi. Uning

fikricha, soliq nizolari nafaqat moliyaviy masala, balki ma’muriy adolat prinsipining ifodasidir.

Sudlarning mutaxassisligi oshgan sari, taraflar o‘rtasidagi ishonch tiklanadi va jarayonlar

shaffoflashadi.[2. 331–399]

Shu bilan birga, rossiyalik yuridik olim A.V. Krotov ham soliq sudlarining ixtisoslashuvini

ma’muriy adolatning muhim tarkibiy qismi sifatida ta’kidlaydi. U o‘zining “Специализация

судов и эффективность правосудия” nomli asarida, sud tizimida ixtisoslashuv protsessual

samaradorlik va huquqiy aniqlikni oshirishda muhim omil bo‘lishini ta’kidlab o‘tadi. Krotovga

ko‘ra, iqtisodiy va soliq sudlarini ajratib ko‘rish nafaqat ma’muriy qulaylik, balki jamiyat

ishonchini mustahkamlovchi vositadir.[3.

245-255.]

Germaniyalik mutaxassis Klaus Tipke esa o‘zining “Steuerrecht: Ein Studienbuch” asarida

Federal Soliq sudi (Bundesfinanzhof) faoliyatini tahlil qiladi. U Germaniyadagi soliq sudlarining

asosiy afzalligi — qonunlarni bir xilda talqin qilish va iqtisodiy vositalarni yuridik mezonlarga

moslashtirishga erishish ekanligini ko‘rsatadi. Bu esa, soliq nizolarining ixtisoslashtirilgan

sudlarda ko‘rib chiqilishi shartligini tasdiqlaydi.

O‘zbekiston sharoitida esa, bu yo‘nalish hali yangi va rivojlanayotgan jarayon hisoblanadi.

Mahalliy tadqiqotchi M.N. Yusupovning “Sud-huquq tizimining ixtisoslashuvi va uning

islohotlar jarayonidagi o‘rni” tadqiqotsida iqtisodiy sudlar tarkibida ixtisoslashtirilgan sudlar

tashkil etish zarurati asoslab berilgan. Uning fikricha, soliq sohasidagi murakkab nizolarni

umumiy iqtisodiy sudlar hal qilishga urinishi sud jarayonlarining sifatiga va adolat tamoyillariga

putur yetkazadi.

Shu bilan birga, N.A. Mustafoyevning “O‘zbekiston soliq qonunchiligining evolyutsiyasi”

monografiyasida soliq organlari ustidan sud nazoratining zaifligi va ixtisoslashgan sudlar joriy

etish orqali byurokratik muammolar kamayishi mumkinligi qayd etilgan.[4.

245-255.]

Hozirgi kunda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-

5482 farmoni

“Sud-huquq

tizimini isloh qilish va iqtisodiy sudlovda ixtisoslashtirishni kuchaytirish” dolzarb yo‘nalish

sifatida belgilandi. Bu esa, davlatning soliq siyosatini adolatli va shaffof amalga oshirishda

ixtisoslashtirilgan sud tizimini yaratishning muhimligini yana bir bor ko‘rsatadi.[5.lex.uz ]

Shuningdek, globallashuv jarayonlari, xalqaro savdoning faollashuvi va O‘zbekistonda

soliqqa tortish bazasining kengayishi sharoitida mavjud sud tizimi murakkab soliq nizolarini hal

etishda yetarli emasligi tobora yaqqol ko‘rinmoqda.


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

24

Soliq qonunchiligidagi tezkor o‘zgarishlar, texnik tafovutlar va murakkab moliyaviy

nizolar umumiy iqtisodiy sudlar tomonidan hal qilinayotgani — investorlar va tadbirkorlar

huquqlarini himoya qilishdagi muammolarga sabab bo‘lmoqda. Bu esa, jamiyatda adolatli

sudlovga bo‘lgan ishonchni pasaytiradi va iqtisodiy rivojlanish sur’atlariga bevosita salbiy ta’sir

ko‘rsatadi.

Shu o‘rinda xalqaro tajriba ham e’tiborga molik. Germaniyada Federal Soliq sudi, AQShda

United States Tax Court, Singapurda “Tax Board of Review” va Yaponiyada soliq nizolarini hal

qiluvchi maxsus apellyatsiya kengashlari mavjud. Ularning tajribasi shuni ko‘rsatadiki,

ixtisoslashtirilgan sudlar nafaqat nizolarni samarali hal qiladi, balki huquqiy barqarorlik va

normativ-huquqiy baza rivojlanishiga turtki beradi.

Bugungi global iqtisodiyot sharoitida xorijiy davlatlarning soliq sudlovidagi tajribalari

O‘zbekiston uchun qimmatli namuna vazifasini o‘taydi. Germaniya, AQSh, Singapur va

Yaponiyada shakllangan ixtisoslashtirilgan soliq sudlari samaradorlik va shaffoflikka xizmat

qiluvchi ilg‘or institutlar sifatida tan olingan. O‘zbekiston sharoitida esa bu tajribalardan o‘rganish

va mahalliy sharoitga moslashtirish masalalari dolzarb bo‘lib bormoqda.[6.2022]

Quyidagi jadvalda asosiy xorijiy davlatlarda faoliyat yuritayotgan ixtisoslashtirilgan soliq

sudlarining asosiy jihatlari ko‘rsatib o‘tilgan:

Xorijiy davlatlarda faoliyat yuritayotgan ixtisoslashtirilgan soliq sudlarining asosiy

jihatlari

Davlat

Maxsus Soliq

Sudi/Organ

Ish ko‘rib

chiqish

muddati

Sudyalarning

tayyorgarligi

Jarayonning

shaffofligi

Germaniya

Bundesfinanzhof

(Federal Soliq sudi)

O‘rtacha 6-

12 oy

Moliya va soliq

huquqi bo‘yicha

ixtisoslashgan

Sud qarorlari ochiq

e’lon qilinadi

AQSh

United States Tax

Court

O‘rtacha 9

oy

Moliya-huquqiy

bilimga ega sudyalar

Ochiq sud

majlislari va

elektron

ma’lumotlar tizimi

Singapur

Tax Board of

Review

2-3 oy

Arbitraj va soliq

nizolari bo‘yicha

malakali

mutaxassislar

Elektron e’lonlar va

tezkor hal etish

mexanizmi

Yaponiya

Apellyatsiya

kengashlari va

sudlar

3-6 oy

Soliq qonunchiligi

bo‘yicha

ixtisoslashgan

organlar

Jarayon ikki

bosqichli, suddan

oldingi tartib

mavjud


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

25

Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, barcha ushbu davlatlarda soliq sudlari va organlari muayyan

tartib va shaffoflik tamoyillari asosida faoliyat olib boradi. Germaniyada Bundesfinanzhof

sudyalari moliya va soliq huquqi bo‘yicha chuqur bilimga ega bo‘lib, ularning qarorlari izchil va

qonuniylikka asoslanadi. AQShda United States Tax Court mustaqil organ sifatida faoliyat yuritib,

soliq to‘lovchilarning huquqiy himoyasini ta’minlaydi. Singapurda esa “Tax Board of Review”

tezkor va shaffof arbitrajga asoslangan sudlov mexanizmini taqdim etadi. Yaponiya tajribasi esa

ikki bosqichli yondashuvi bilan ajralib turadi: dastlab ma’muriy apellyatsiya kengashlarida

muammo ko‘rib chiqiladi, keyinchalik sudga murojaat qilinadi.[7.245-249]

Jadval tahlili shuni ko‘rsatmoqdaki, ixtisoslashtirilgan sudlar xorijiy amaliyotda sud

jarayonlarini yengillashtiradi, taraflar o‘rtasida ishonchni oshiradi va qonuniylikni

mustahkamlashga xizmat qiladi. Shu bilan birga, bu tajribalar soliq qonunchiligi rivoji va

normativ-huquqiy bazaning izchil shakllanishiga ham hissa qo‘shadi.

O‘zbekistonda esa amaldagi iqtisodiy sudlar hozircha umumiy yondashuvga tayangan

holda soliq nizolarini ko‘rib chiqadi. Bu esa, yuqoridagi xorijiy tajriba bilan taqqoslaganda, bir

qator kamchiliklarni yuzaga chiqaradi. Jumladan, sudyalar moliya va soliq sohasidagi chuqur

tayyorgarlikka ega emasligi, jarayonning shaffof emasligi va ekspertiza yetishmasligi jiddiy

muammolar sifatida tilga olinadi.

Mahalliy olimlar fikricha, xorijiy tajribalarni o‘rganish orqali O‘zbekiston sharoitiga

moslashgan ixtisoslashtirilgan sud tizimini yaratish mumkin. Masalan, professor M.N.

Yusupovning fikriga ko‘ra, “ixtisoslashtirilgan sudlar soliq nizolarining moliyaviy va huquqiy

murakkab jihatlarini inobatga olib, sudlov jarayonini sifat jihatidan yaxshilaydi”. Shuningdek,

N.A. Mustafoyev xorijiy tajriba asosida byurokratik to‘siqlarni kamaytirish va sarmoyaviy muhitni

yaxshilash zarurligini alohida ta’kidlaydi.

Ayni paytda O‘zbekiston Prezidenti tomonidan tasdiqlangan Pf–4850-sonli farmonda ham

xorijiy davlatlar tajribasini mahalliy sharoitga moslashtirish, ixtisoslashtirilgan sud tizimini

bosqichma-bosqich joriy etish vazifalari qayd etilgan. Bunga ko‘ra, dastlab iqtisodiy sudlar

tarkibida alohida soliq nizolari bo‘yicha palatalar tashkil etilishi mumkin. Bu jarayon xorijiy

modellardan eng yaxshi jihatlarni tanlab olish va ularni O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish orqali

amalga oshiriladi. Shu o‘rinda, elektron sudlov tizimining (e-sud) ahamiyati ham e’tibordan chetda

qolmasligi kerak. Xorijiy tajribada, jumladan Singapurda, elektron shaklda qarorlarni e’lon qilish,

elektron hujjatlar almashinuvi va onlayn sud majlislari samarali natija bergan.


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

26

O‘zbekiston sharoitida ham, soliq hisobotlarining aksariyati allaqachon elektron shaklda

olib borilayotgani sababli, e-sud imkoniyatlarini rivojlantirish soliq nizolarini ko‘rib chiqishning

shaffofligini va tezkorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi.

Umumiy qilib aytganda, xorijiy davlatlarning tajribasi soliq nizolarini ko‘rishda

ixtisoslashtirilgan sud tizimining adolatli va samarali yechim bo‘lishini tasdiqlaydi. Shu asosda

O‘zbekiston ham bosqichma-bosqich, zamonaviy yondashuvlar va xorijiy tajribalar asosida ushbu

institutni yaratishga harakat qilishi lozim. [8.54-58]

Xorijiy tajriba va mahalliy huquqiy islohotlar asosida olib borilgan tahlillar shuni

ko‘rsatmoqdaki, ixtisoslashtirilgan soliq sud tizimi nafaqat soliq nizolarini hal qilishning

samaradorligini oshiradi, balki umuman jamiyatning huquqiy madaniyatini yuksaltirishda ham

muhim o‘rin egallaydi. Bunday institutning afzalliklari, birinchidan, sud jarayonining shaffofligini

ta’minlash va taraflar o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlash bilan bog‘liqdir. Soliq sohasidagi

murakkab masalalarni umumiy iqtisodiy sudlar emas, balki moliya va soliq huquqi bo‘yicha

chuqur tayyorgarlikka ega bo‘lgan sudyalar hal qilishi taraflar manfaatini to‘liq himoya qilish

imkonini beradi.

Ikkinchidan, ixtisoslashtirilgan sud tizimi soliq nizolarining qonuniy va yagonalikda talqin

qilinishini ta’minlaydi. Germaniya yoki AQSh tajribasida kuzatilganidek, ixtisoslashtirilgan

sudlar soliq qonunchiligidagi noaniqlik va turli talqinlarga barham beradi. Bu esa huquqiy

barqarorlikni ta’minlab, tadbirkorlar va investorlar uchun ishonchli muhit yaratadi. Shu bois,

O‘zbekistonda bunday tizimning joriy etilishi milliy qonunchilikning izchil rivojlanishiga ham

hissa qo‘shadi.

Uchinchidan, ixtisoslashtirilgan sudlar soliq nizolarini ko‘rib chiqishda professional

ekspertiza va zamonaviy yondashuvlarga tayanadi. Bu esa, sud qarorlarining asosli, izchil va

adolatli bo‘lishini ta’minlaydi. Ayniqsa, zamonaviy elektron sudlov vositalari bilan

uyg‘unlashganda, jarayon yanada shaffof va samarali bo‘ladi. Masalan, Singapur tajribasida “Tax

Board of Review” qarorlarining elektron tizimda e’lon qilinishi va sud majlislarining ochiqligi

ishonch muhitini yanada oshirgan.

O‘zbekiston sharoitida bu tizimni amalga oshirish bo‘yicha bir nechta yo‘nalishlarni

alohida ta’kidlash mumkin. Avvalo, mavjud iqtisodiy sudlar tarkibida maxsus soliq nizolari

palatalarini tashkil etish – amaliy jihatdan qulay va bosqichma-bosqich joriy etilishi mumkin

bo‘lgan yo‘nalishdir. Bunda soliq nizolari bo‘yicha sudlov ishlarini alohida mutaxassis sudyalar

ko‘rib chiqadi va jarayonning sifatini oshiradi.


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

27

Keyingi muhim yo‘nalish — sudyalar va ekspertlarning malakasini oshirish. Soliq

qonunchiligidagi murakkabliklar va tezkor o‘zgarishlarni hisobga olib, sudyalar uchun moliya-

huquqiy bilimlarni oshirishga qaratilgan maxsus o‘quv kurslarini tashkil etish zarur. Shu bilan

birga, sud tizimiga elektron hujjatlar almashinuvi va masofaviy ishtirok imkoniyatlarini keng joriy

etish jarayonning zamonaviy talablarga moslashishini ta’minlaydi.

Shuningdek, xalqaro tajribalarni mahalliy sharoitga moslashtirishda muvozanatli

yondashuv zarur. Germaniya va AQShdagi mustaqil soliq sudlari yoki Yaponiyadagi ikki

bosqichli yondashuvdan ilhomlanib, O‘zbekiston uchun eng maqbul modelni shakllantirish

mumkin. Bu borada milliy manfaatlar, iqtisodiy barqarorlik va investorlarning huquqiy xavfsizligi

ustuvor ahamiyat kasb etadi.

Umumiy qilib aytganda, ixtisoslashtirilgan soliq sud tizimini yaratish – bu nafaqat huquqiy

adolat tamoyillarini mustahkamlash, balki mamlakatning investitsion jozibadorligini oshirish va

xalqaro iqtisodiy munosabatlarda ishonchli hamkorlikni rivojlantirish uchun muhim qadamdir. Bu

tizim davlat fiskal siyosatini izchil amalga oshirishga, tadbirkorlar va davlat organlari o‘rtasidagi

nizolarni shaffof, tezkor va adolatli hal qilishga xizmat qiladi. Shu jihatdan, O‘zbekiston sharoitida

xorijiy tajriba asosida va mahalliy ehtiyojlarni inobatga olgan holda, ixtisoslashtirilgan soliq sud

tizimini bosqichma-bosqich amalga oshirish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda.

Xulosa

Soliq nizolarini ko‘rishda ixtisoslashtirilgan sud tizimini yaratishning zamonaviy

konsepsiyalari dolzarb va muhim masala sifatida e’tirof etilmoqda. O‘zbekiston sharoitida soliq

nizolari ko‘pincha umumiy iqtisodiy sudlar tomonidan ko‘rib chiqilmoqda, biroq bu sudlarning

moliyaviy va soliq huquqiy bilimlari yetarli emasligi, shuningdek, sudlov jarayonida

shaffoflikning pastligi, huquqiy barqarorlik va adolat tamoyillariga putur yetkazmoqda. Shu bois,

xorijiy tajribalarga asoslanib, O‘zbekistonda ixtisoslashgan soliq sud tizimini yaratishning ehtiyoji

tobora oshmoqda.

Xorijiy amaliyot, jumladan Germaniya, AQSh, Singapur va Yaponiya tajribalari,

ixtisoslashtirilgan sudlarning soliq nizolarini tezkor, professional va shaffof tarzda hal qilishga

imkon berishini ko‘rsatadi. Bu tajribalar soliq qonunchiligi barqarorligini mustahkamlash, sud

qarorlarining yagona va izchil bo‘lishini ta’minlash hamda investorlar va tadbirkorlar uchun

huquqiy xavfsizlikni oshirishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston sharoitida bunday tizimni yaratishning ilk qadami sifatida iqtisodiy sudlar

tarkibida alohida palatalar shakllantirilishi mumkin. Shu bilan birga, sudyalar va ekspertlarning

moliya-huquqiy malakasini oshirish, elektron sudlov vositalaridan samarali foydalanish muhim


background image

2025
JUNE

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 6

28

ahamiyat kasb etadi. Bu jarayon soliq nizolarini tezkor va adolatli hal qilish, shuningdek, sud

islohotlari va davlat fiskal siyosati barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi. Shu bilan birga,

ixtisoslashtirilgan sud tizimi jamiyatda qonun ustuvorligi va adolatli sudlov tamoyillarini

mustahkamlash uchun muhim qadam bo‘lib qoladi.

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

1.

Bekzod o’g’li, J. F. (2024). O‘ZBEKISTONDA INSON HUQUQLARI VA MILLIY

QONUNCHILIKNI

TAKOMILLASHTIRISH.

Международный журнал теории

новейших научных исследований

,

2

(10), 173-176.

2.

Camp, B. T. (2004).

Tax Administration as Procedural Justice

. Florida Tax Review, 6(2),

331–399.

3.

Krotov, A. V. (2012).

Специализация судов и эффективность правосудия

. Москва:

Юридическая литература.245-255.

4.

Yusupov, M. N. (2021).

Sud-huquq tizimining ixtisoslashuvi va uning islohotlar

jarayonidagi o‘rni

. “Huquqiy islohotlar” ilmiy jurnali, №2, 45–54.

5.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 13.07.2018 yildagi PF-5482-son

6.

Bundesfinanzhof (Federal Tax Court of Germany). (2022).

Annual Report of Jurisprudence

.

7.

Tipke, K., & Lang, J. (2000).

Steuerrecht: Ein Studienbuch

. Köln: Dr. Otto Schmidt

Verlag.245-249.

8.

Ortiqmirzayev, I. (2024). SUD HUQUQ TIZIMIDAGI HUJJATLAR BILAN

ISHLASHNING

DOLZARBLIGI.

Journal

of

science-innovative

research

in

Uzbekistan

,

2

(10), 54-58.

9.

Mustafoyev, N. A. (2020).

O‘zbekiston soliq qonunchiligining evolyutsiyasi: muammo va

yechimlar

. Toshkent: Adolat nashriyoti.

10.

OECD (2017).

Tax Dispute Resolution: Country Experiences

. OECD Publishing. Retrieved

from: https://www.oecd.org

11.

USA Tax Court Website. (2023).

About the United States Tax Court

. Retrieved from:

https://www.ustaxcourt.gov

12.

Singapore Ministry of Finance. (2021).

Tax System and Dispute Resolution Procedures in

Singapore

. Retrieved from: https://www.mof.gov.sg

13.

Retrieved from: https://www.bundesfinanzhof.de

14.

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (yangi tahriri). Qabul qilingan sana: 30.12.2019.

Kuchga kirgan: 01.01.2020. – Lex.uz portali: https://lex.uz

References

Bekzod o’g’li, J. F. (2024). O‘ZBEKISTONDA INSON HUQUQLARI VA MILLIY QONUNCHILIKNI TAKOMILLASHTIRISH. Международный журнал теории новейших научных исследований, 2(10), 173-176.

Camp, B. T. (2004). Tax Administration as Procedural Justice. Florida Tax Review, 6(2), 331–399.

Krotov, A. V. (2012). Специализация судов и эффективность правосудия. Москва: Юридическая литература.245-255.

Yusupov, M. N. (2021). Sud-huquq tizimining ixtisoslashuvi va uning islohotlar jarayonidagi o‘rni. “Huquqiy islohotlar” ilmiy jurnali, №2, 45–54.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 13.07.2018 yildagi PF-5482-son

Bundesfinanzhof (Federal Tax Court of Germany). (2022). Annual Report of Jurisprudence.

Tipke, K., & Lang, J. (2000). Steuerrecht: Ein Studienbuch. Köln: Dr. Otto Schmidt Verlag.245-249.

Ortiqmirzayev, I. (2024). SUD HUQUQ TIZIMIDAGI HUJJATLAR BILAN ISHLASHNING DOLZARBLIGI. Journal of science-innovative research in Uzbekistan, 2(10), 54-58.

Mustafoyev, N. A. (2020). O‘zbekiston soliq qonunchiligining evolyutsiyasi: muammo va yechimlar. Toshkent: Adolat nashriyoti.

OECD (2017). Tax Dispute Resolution: Country Experiences. OECD Publishing. Retrieved from: https://www.oecd.org

USA Tax Court Website. (2023). About the United States Tax Court. Retrieved from: https://www.ustaxcourt.gov

Singapore Ministry of Finance. (2021). Tax System and Dispute Resolution Procedures in Singapore. Retrieved from: https://www.mof.gov.sg

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (yangi tahriri). Qabul qilingan sana: 30.12.2019. Kuchga kirgan: 01.01.2020. – Lex.uz portali: https://lex.uz