ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
76
TIL - MILLATNING RUHI
Nuriddin Do‘sanov
O‘Zbekiston Milliy Pedagogika universiteti dotsenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15621534
Annotatsiya. Til - bu oddiy aloqa vositasi emas. Til - xalqning ko‘zgusi, millatning
yuragi, uning ruhi, orzu-umidlari, g‘ami va quvonchi mujassam bo‘lgan muqaddas boylikdir.
Til - milliy o‘zlik mezoni. Maqolada ham millat ruhi tilning millatlararo muloqotdagi
ahamiyati xususida so‘z yuritiladi.
Kalit so‘zlar: til, millat, ma’naviyat, ma’naviy boylik, inson.
ЯЗЫК - ДУША НАЦИИ
Аннотация. Язык - это не просто средство общения. Язык - это зеркало народа,
сердце нации, священное сокровище, олицетворяющее его дух, надежды, печали и
радости. Язык - критерий национальной идентичности. В статье также
рассматривается значение духа нации, языка в межнациональном общении.
Ключевые слова: язык, нация, духовность, духовное богатство, человек.
LANGUAGE IS THE SOUL OF A NATION
Abstract. Language is not a simple means of communication. Language is a mirror of the
people, the heart of the nation, a sacred treasure that embodies its spirit, hopes, sorrows and
joys. Language is a criterion of national identity. The article also discusses the importance of the
spirit of the nation, the language in interethnic communication.
Keywords: language, nation, spirituality, spiritual wealth, human.
Har bir millat o‘z tili orqali taniladi. Agar til yo‘qolsa, u millatning o‘zligi, tarixiy
xotirasi, madaniyati ham xavf ostida qoladi. Shu bois, buyuk mutafakkir Abdulla Shu o‘rinda
Muxtaram Prezidentimiz Sh.Mirziyoyevning “Dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri bo‘lgan
o‘zbek tili xalqimiz uchun milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho
ma’naviy boylik. Kimda-kim o‘zbek tilining bor latofatini, jozibasi va ta’sir kuchini, cheksiz
imkoniyatini his qilmoqchi bo‘lsa, munis onalarimizning allalarini, ming yillik dostonlarimizni,
o‘lmas maqolalarimizni eshitsin, baxshi va hofizlarimizni sehrli qo‘shiqlariga quloq tutsin”, –
deya aytgan fikrlari til va madaniyatning o‘zaro bir-biri bilan uzviy bog‘liqligini yana bir karra
isbotlaydi.
Avloniy bejiz aytmaganlar:
“Milliy til - millatning eng buyuk va muqaddas boyligidir.”
Til - tarix va madaniyat xazinasi. Ajdodlarimiz o‘z bilimlarini, tafakkurini, hayot
tajribasini til orqali asarlar, maqollar, dostonlar shaklida avlodlarga yetkazgan. Bu madaniy
xazina bizga ona tilimiz vositasida yetib kelgan. Shoir va adiblarimizning asarlari - bu xalqimiz
ruhining ifodasi. Til - birlik va birdamlik timsoli. Bir millatning farzandlari bir tilda
so‘zlashganda, ular bir-birini tushunadi, yaqinlashadi, o‘zini yagona xalq sifatida his qiladi. Til
yuraklarni birlashtiradi, ruhni uyg‘otadi, millatni mustahkam qiladi. Til - ruhiy-ma’naviy
olamimiz aksidir. Insonning ichki dunyosi, fikri va his-tuyg‘usi til orqali namoyon bo‘ladi. Ona
tilimizda aytilgan so‘z, yozilgan she’r yoki doston qalbimizga juda chuqur ta’sir qiladi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
77
Til ruhni uyg‘otadi, iftixor uyg‘otadi. Bu ibora ko‘pincha ona tilining millat hayotidagi
ma’naviy ahamiyatini tushuntirishda qo‘llaniladi.
Til insonning ichki dunyosini, qalbida kechayotgan tuyg‘ularni, orzu-umidlarini
ifodalovchi eng kuchli vositadir. Har bir xalqning ruhiy-ma’naviy boyligi aynan o‘z tilida
mujassam. Til orqali:
Sevgi, izzat, g‘am, shukronalik, sabr kabi tuyg‘ular ifodalanadi.
Masalan, ona tilimizda aytilgan "jonim", "ko‘nglim to‘ldi", "ko‘ngil g‘ubori",
"bag‘rikenglik", "sabr-toqat" kabi iboralar boshqa tillarda bu darajada nozik va chuqur ma’no
bera olmaydi. Ota-bobolarimizning dono fikrlari, hayotiy qarashlari avlodlarga yetkaziladi.
Maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar ruhiy-ma’naviy tarbiyaning eng kuchli qurolidir:
“Ko‘ngil ko‘ngildan suv ichadi”,
“So‘z qalb tarozisi”,
“Yaxshi so‘z - jon ozig‘i.”
Adabiyot, san’at va madaniyat orqali xalqning ma’naviy dunyosi shakllanadi.
Alisher Navoiy, Furqat, Oybek, Erkin Vohidov kabi adiblarimiz o‘z asarlari orqali
millatning ruhiy boyligini yaratganlar. Ularning asarlarida nafaqat so‘z san’ati, balki xalqning
orzusi, g‘am-g‘ussasi, iymoni va ma’naviy qadriyatlari yashaydi. Diniy va axloqiy qadriyatlar
ham til orqali yetkaziladi.
Qur’on oyatlari tarjimalari, hadisi shariflar, tasavvuf adabiyoti xalqimizning ruhiy-
ma’naviy dunyosini shakllantirgan.
Til nafaqat muloqot vositasi, balki ruhning so‘zdagi aksidir. Til orqali inson o‘z qalbini
ochadi, jamiyat esa o‘z ma’naviy qiyofasini yaratadi. Shuning uchun ona tilini ardoqlash - bu
faqat grammatikani bilish emas, balki millatning ruhiy-ma’naviy asosini qadrlash demakdir.
Tilga e’tibor - millatga hurmat. Bugungi kunda har birimiz ona tilimizni sevishimiz,
ardoqlashimiz, uni to‘g‘ri va go‘zal ishlatishga intilishimiz lozim. Tilimizning boyligini,
shevasini, ohangini asrash - bu bizning kelajagimizni asrash demakdir.
Agar biz ona tilimizni qadrlasak, uni bolalarimizga sevdirsak, adabiyotimizni,
tariximizni, shevani, urf-odatlarimizni til orqali o‘rgatsak - biz chin ma’noda millatimiz ruhini
saqlagan bo‘lamiz.
Xulosa qilib aytganda:
Til - millatning o‘zligi, sha’ni, g‘ururi va ruhi.
Til - bu bizning milliy merosimiz, uni asrash esa har birimizning muqaddas burchimizdir.
REFERENCES
1.
Abdurahimovna, A. S. (2021, December). Tilshunoslik va tibbiyot integratsiyasi
(AQSHdagi ayrim universitetlar misolida). In
Conferences
.
2.
Rajabova,
H.
(2025).
INTERPRETATION
OF
TIME
AND
SPACEINSHORTS(CHRONOTOPE)(On the example of the stories of the writer
Shukhrat Matkarim“Yilon”,“Maqar”, Kholiyor Safarov “Honor and Life”,“Wingless
Birds”,“The Saddest Joy”).Modern Science and Research, 4(3), 1332-1340.
https://ijmri.de/index.php/jmsi volume 4, issue 3, 2025 7164.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
78
3.
RAJABOVA,
H.
(2025).
EXISTENTIAL
HERO
IN
THE
STORY
ANDHISMOTIVEOFLIVING WITH CREATURES (ON THE EXAMPLE OF THE
STORY“MAQAR”BYSHUHRAT MATKARIM). News of the NUUz, 1(1.2. 1), 318-
320.
4.
Narimova,
G.
(2025).
THE
ESSENCE
OF
WRITTEN
SPEECHINIMPROVINGLANGUAGE
TEACHING
ON
THE
BASIS
OF
APPROACHES.Modern Science andResearch,4(2), 40-45.
5.
Egamova, S. J., & Narimova, G. A. (2021). Lexis features of relevant to ancient
Turkiclanguage words in Alisher Navoi works.Asian Journal of Multidimensional
Research(AJMR),10(2), 90-96.
6.
Adilova,
A.
S.
(2021).
Corpora
and
corpus-based
teaching
Uzbek
to
foreigners.InternationalJournal of Multicultural and Multireligious Understanding
(IJMMU), 8(4), 525-531.
7.
Abdurahimovna, A. S. (2021, December). Integration of Linguistics and
Medicine(ontheexample of some universities in the USA). In Conferences.
8.
Egamova, Shokhida Jalilovna, and Gulnora Abdumannonovna Narimova. "Lexis features
of relevant to ancient turkic language words in alisher navoi works."
Asian Journal of
Multidimensional Research (AJMR)
10.2 (2021): 90-96.
9.
Abdumannonovna,
Narimova
Gulnora.
"Modern
Types
Of
Communicative
Linguistics."
European Scholar Journal
4.5: 39-40.
