ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
436
JAMIYATDA HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYATNI YUKSALTIRISH
Fayziyeva Sevinchbonu Jasur qizi
Samarqand viloyati Yuridik texnikum talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15649756
Annotatsiya.
Mazkur maqolada jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni
shakllantirish va rivojlantirishning dolzarb masalalari yoritilgan. Huquqiy ong fuqarolarning
qonunlarga bo’lgan munosabati, ularning huquq va majburiyatlari to‘g‘risidagi bilimlari va
huquqiy xulq-
atvorining shakllanishida asosiy o‘rin tutadi. Huquqiy madaniyat esa insonlarning
huquqiy tushunchalari, qonunlarga hurmat ruhidagi tarbiyasi, davlat va jamiyat hayotidagi faol
ishtirokini ifodalaydi. Maqolada jamiyatda huquqiy ong va madaniyatni oshirish vositalari,
davlat siyosati, ta’lim tizimi, OAV va fuqarolik jamiyati institutlarining roli tahlil etilgan.
Shuningdek, O‘zbekistonda olib borilayotgan islohotlar kontekstida mazkur jarayonning
rivojlanish istiqbollari yoritiladi.
Kalit so’zlar:
Huquqiy ong, huquqiy madaniyat, huquqiy tarbiya, fuqarolik jamiyati,
qonunchilik, O‘zbekiston, ta’lim, islohot.
Kirish
Huquqiy ong va huquqiy madaniyat har qanday demokratik jamiyatning asosiy
tamoyillaridan hisoblanadi. Fuqarolarning huquqiy savodxonligi, qonunlarga hurmat ruhida
tarbiyalanganligi va o‘z huquq hamda majburiyatlarini bilishi yuksak huquqiy madaniyat
darajasining ko‘rsatkichidir. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda olib borilayotgan keng qamrovli
islohotlar, xususan, “Yangi O‘zbekiston” tamoyillari asosida demokratik institutlar faoliyatini
kuchaytirish, inson huquq va erkinliklarini ta’minlash, huquqiy ong va madaniyatni
yuksaltirishga qaratilgan strategiyalar davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga
aylangan. Shu nuqtayi nazardan, mazkur maqolada jamiyatda huquqiy ong va huquqiy
madaniyatni shakllantirishda mavjud imkoniyatlar, yechimini kutayotgan muammolar va
istiqbollar keng tahlil qilinadi.
Mavzuning dolzarbligi
Bugungi globallashuv va raqamli jamiyat sharoitida fuqarolarning huquqiy ongini
shakllantirish va huquqiy madaniyatini yuksaltirish dolzarb masalaga aylanmoqda. Chunki
jamiyat taraqqiyoti, qonun ustuvorligi va ijtimoiy barqarorlikka erishish bevosita fuqarolarning
huquqiy bilim va tushunchalari darajasiga bog‘liq. Afsuski, ayrim hollarda huquqiy savodsizlik,
qonunlarga befarqlik yoki ularni buzish holatlari ham uchrab turadi.
Bu esa jamiyatda huquqiy madaniyatni rivojlantirish zaruratini yanada keskinlashtiradi.
O‘zbekiston Respublikasida bu yo‘nalishda qabul qilinayotgan qonunlar, dasturlar va
qarorlar orqali fuqarolarning huquqiy tarbiyasini kuchaytirish, ayniqsa yoshlar orasida huquqiy
ongni oshirish bo‘yicha tizimli ishlar olib borilmoqda.
Maqsad va vazifalar
Ushbu maqolaning asosiy maqsadi
–
jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatning
mohiyatini ochib berish, ularning rivojlanish bosqichlari, mavjud muammolar va ularni bartaraf
etish yo‘llarini ko‘rsatishdan iborat.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
437
Maqolaning vazifalari quyidagilardan iborat:
1. Huquqiy ong va madaniyat tushunchasini nazariy jihatdan yoritish;
2. O‘zbekistonda huquqiy madaniyatni oshirish bo‘yicha olib borilayotgan siyosiy va
ijtimoiy islohotlarni tahlil qilish;
3. Ta’lim, OAV va fuqarolik jamiyati institutlarining ushbu yo’nalishdagi rolini aniqlash;
4. Rivojlangan davlatlar tajribasini o‘rganish va milliy modelga mos yechimlarni ishlab
chiqish.
Tadqiqotlar natijasida aniqlanishicha, huquqiy ong va madaniyatni yuksaltirishda eng
samarali vositalar bu
—
ta’lim orqali tizimli yondashuv, ommaviy axborot vositalarining
ma’rifiy faoliyati, jamoatchilik nazorati va ijtimoiy tarmoqlar orqali huquqiy targ‘ibot
hisoblanadi. O‘zbekiston tajribasida ayniqsa maktab, kollej va oliy ta’lim muassasalarida
huquqiy fanlarning o‘qitilishi, “Huquqiy axborot” portali, Adliya vazirligining onlayn loyihalari
orqali fuqarolarni huquqiy axborot bilan ta’minlash keng rivojlanmoqda. Shu bilan birga,
muammo sifatida qishloq hududlarida axborot resurslariga kirish imkoni pastligi, huquqiy
targ‘ibotning yetarli emasligi aniqlangan.
Xulosa qilib aytganda, Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish
barqaror taraqqiyot, qonun ustuvorligi va ijtimoiy adolat uchun zarur omildir. Bu jarayonda
davlat organlari, ta’lim muassasalari, OAV va jamoatchilik tashkilotlari o‘zaro hamkorlikda
harakat qilishi kerak. O‘zbekistonda bu boradagi chora
-tadbirlar ijobiy natijalar bermoqda, biroq
huquqiy ongning umumiy darajasi jamiyat taraqqiyotiga mos tarzda oshirib borilishi lozim.
Kelgusida zamonaviy texnologiyalar, interaktiv ta’lim va xalqaro tajribalar asosida
yanada takomillashgan huquqiy tarbiya tizimi shakllantirilishi maqsadga muvofiqdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmon va Qarorlari
3. “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekiston Taraqqiyot strategiyasi”
4. Adliya vazirligi axborot portali
–
5. Huquqiy madaniyat asoslari (o‘quv qo‘llanma) –
T.: 2023
6. Xalqaro huquqiy hujjatlar to‘plami –
BMT, YuNESKO materiallari
7. OAVdagi huquqiy ma’lumotlar va tahliliy maqolalar (Norma.uz, Lex.uz)
