ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
398
O‘SMIR YOSHDAGI OG‘IR ATLETIKACHILARNING RATSIONAL
OVQATLANISHINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHNING USULLARI
Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li
Oriental universiteti dotsenti
O‘zbekiston, Toshkent Shahar.
maxsudbek571@gmail.com
Jaynarov Nodir Fozilovich
Oriental universiteti. Magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15647197
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘smir yoshdagi og‘ir atletikachilar uchun ratsional
ovqatlanishni samarali tashkil etish bo‘yicha tadqiqot natijalari yoritilgan. Eksperimental metod
asosida ishlab chiqilgan ovqatlanish dasturi 12–16 yoshdagi sportchilarda kuch ko‘rsatkichlari,
mushak massasi, tiklanish darajasi va biokimyoviy ko‘rsatkichlar o‘zgarishlariga sezilarli ta’sir
ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari ovqatlanishning sport tayyorgarligidagi o‘rnini ilmiy asoslashga
yordam berdi va amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
Kalit so‘zlar: Og‘ir atletika, ratsional ovqatlanish, o‘smir sportchilar, mushak massasi,
kuch ko‘rsatkichlari, tiklanish, sport dietologiyasi.
МЕТОДЫ ЭФФЕКТИВНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ РАЦИОНАЛЬНОГО ПИТАНИЯ
ЮНЫХ ТЯЖЕЛОАТЛЕТОВ
Аннотация. В данной статье представлены результаты исследования по
эффективной организации рационального питания для подростков-тяжелоатлетов.
Разработанная экспериментальная диета показала положительное влияние на силовые
показатели, мышечную массу, уровень восстановления и биохимические параметры
спортсменов в возрасте 12–16 лет. Полученные результаты обосновывают ключевую
роль питания в спортивной подготовке и служат основой для практических
рекомендаций.
Ключевые слова: Тяжёлая атлетика, рациональное питание, юные спортсмены,
мышечная масса, силовые показатели, восстановление, спортивная диетология.
METHODS FOR EFFECTIVE ORGANIZATION OF RATIONAL NUTRITION IN
ADOLESCENT WEIGHTLIFTERS
Abstract. This article presents research findings on effective methods for organizing
rational nutrition among adolescent weightlifters. The experimental nutrition program
developed for athletes aged 12–16 significantly improved strength indicators, muscle mass,
recovery levels, and biochemical markers. The results scientifically substantiate the critical role
of nutrition in athletic preparation and provide a foundation for practical recommendations.
Keywords: Weightlifting, rational nutrition, adolescent athletes, muscle mass, strength
indicators, recovery, sports dietetics.
1.
Kirish
Sportchilarning jismoniy va funksional salohiyatini maksimal darajada ochib berish
uchun ovqatlanish muhim omil hisoblanadi. Ayniqsa, o‘smir yoshdagi og‘ir atletikachilar uchun
ratsional ovqatlanish ularning sog‘lom rivojlanishi, sport natijalari va tiklanish jarayonlariga
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
399
bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu yoshdagi sportchilarda anabolik jarayonlarning faolligi yuqori
bo‘lgani uchun, ularning ovqatlanish ehtiyoji kattalarnikiga qaraganda yuqoriroq bo‘ladi [1].
Afsuski, amaldagi mashg‘ulot tizimlarida ovqatlanishning sportga moslashtirilgan modeli
yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, ko‘plab o‘smir atletikachilar
bir xil, balanslanmagan taomnomadan foydalanadi. Natijada mushak massasining o‘sishi,
umumiy chidamlilik va tiklanish jarayonlari sust kechadi. Shu bois ratsional ovqatlanishni
shaxsiy ehtiyojlar asosida tashkil etish zarurati mavjud.
Xalqaro amaliyotda (masalan, ISSN va IOC tavsiyalarida) sportchilarga individual
kaloriya, oqsil, yog‘ va uglevod balansiga asoslangan ovqatlanish modellari taklif qilinadi [2][3].
Ammo bu yondashuvlar ko‘proq katta yoshdagi sportchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib,
o‘smirlar uchun maxsus moslashtirilgan tizim yetishmaydi.
Shu nuqtai nazardan, ushbu tadqiqot o‘smir og‘ir atletikachilar uchun ratsional
ovqatlanish modelini ishlab chiqish, uni tajriba asosida joriy qilish va sport natijalariga ta’sirini
baholashni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. Tadqiqotda kaloriya balansini hisobga olgan holda
tayyorlangan menyular, mashg‘ulot oldi va keyingi ovqatlanish protokollari, biologik faol
qo‘shimchalar va suyuqlik iste’mol qilish rejimlari o‘rganiladi.
2. Materiallar va usullar (Methods)
2.1 Tadqiqot dizayni va ishtirokchilari
Tadqiqot 2024-yilning sentabr-dekabr oylarida Toshkent shahridagi sport maktablarida
sport tibbiyoti asosida o‘tkazildi. Umumiy hisobda 30 nafar o‘smir yoshdagi (14–17 yosh) og‘ir
atletikachi sportchilar jalb etildi. Ishtirokchilar quyidagi mezonlar asosida tanlab olindi:
kamida 1 yillik og‘ir atletika mashg‘ulot tajribasiga ega bo‘lish;
sog‘lig‘i bo‘yicha ovqatlanishga aloqador surunkali kasalliklarning yo‘qligi;
ota-onalar va murabbiylar tomonidan yozma rozilik mavjudligi.
Sportchilar tasodifiy tanlov asosida ikki guruhga ajratildi:
Eksperimental guruh (n=15): ratsional ovqatlanish modeliga asoslangan individual
menyular asosida ovqatlangan;
Nazorat guruhi (n=15): kundalik odatiy ovqatlanish tartibida qolgan.
2.2 Ovqatlanish modelini ishlab chiqish
Eksperimental guruh uchun ishlab chiqilgan ovqatlanish modeli quyidagilarga asoslandi:
a) Kaloriya va makroelement balansini hisoblash:
O‘rtacha energiya ehtiyoji: 3000–3500 kkal / kun (yosh, vazn, mashg‘ulot hajmi asosida).
Taomlar tarkibi:
55% uglevodlar (murakkab shakl: grechka, suli, guruch);
25% oqsillar (go‘sht, baliq, tuxum, sut mahsulotlari);
20% yog‘lar (zaytun yog‘i, yong‘oq, tuxum sariqlari).
b) Ovqatlanish vaqti va strukturasi:
Kunlik 5 mahal ovqatlanish: 3 asosiy, 2 oraliq qabul;
Treningdan 1 soat oldin va 30 daqiqa ichida keyin maxsus yengil hazm bo‘ladigan
taomlar (banan, yogurt, kefir, oqsilli kokteyl);
Mashg‘ulotdan keyingi 30 daqiqa ichida “anabolik oynani” yopish uchun oqsil-uglevod
balansli smuzi va taomlar.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
400
c) Biologik faol qo‘shimchalar (BFGQ):
D vitamin (1000 IU/kun), Omega-3 (2 kapsula), temir va magniy minoral komplekslari;
Anabolik steroid yoki doping vositalarining mutlaqo taqiqlanishi ta’minlandi.
d) Suv balansini nazorat qilish:
Mashg‘ulot davomida har 20 daqiqada 150–200 ml suv ichish;
Kunlik suv iste’moli – 30–35 ml/kg tana vazniga qarab.
2.3 Baholash usullari
Tadqiqot davomida quyidagi mezonlar baholandi:
Yo‘nalish Baholash usuli O‘lchov vositasi
Jismoniy kuch Bench press, deadlift testlari Trening
jurnallari,
sport
murabbiylari
nazorati
Mushak massasi Bioimpedans analizatori orqali Tanita BC-601
Biokimyoviy tahlillar Qon tahlili – gemoglobin, ferritin, umumiy oqsil Klinik
laboratoriya
Ovqatlanish sifati 24 soatlik ovqatlanish qaydnomasi Tahlil jadvali (NutriSurvey)
Tiklanish darajasi Subyektiv RPE (Reyting of Perceived Exertion) so‘rovnomasi Borg
shkalasi.
2.4 Statistik tahlil
Natijalar SPSS 25.0 dasturi orqali tahlil qilindi. O‘rtacha qiymat ± standart og‘ish
shaklida ifodalandi. Eksperimental va nazorat guruhlari orasidagi farqlar t-test orqali baholandi.
P < 0.05 qiymati statistik ahamiyatli deb hisoblandi.
3. Natijalar (Results)
3.1 Jismoniy kuch ko‘rsatkichlaridagi o‘zgarishlar
Eksperimental guruhda 8 haftalik ratsional ovqatlanish dasturidan so‘ng ko‘tarilgan
maksimal og‘irlikda sezilarli o‘sish kuzatildi (Bench press):
Eksperimental guruh: 76 ± 5 kg → 85 ± 4 kg (P < 0.01)
Nazorat guruhi: 75 ± 4 kg → 78 ± 3 kg (P > 0.05)
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
401
Grafik 1. Yuqorida ko‘rsatilgan diagrammada guruhlar orasidagi farq yaqqol ko‘rinadi.
Yuqoridagi grafikda
eksperimental
va
nazorat
guruhlarida kuch ko‘rsatkichlari
(ko‘tarilgan og‘irlik, kg)
ovqatlanish intervensiyasi oldin va keyin
qanday o‘zgargani aniq
ko‘rsatilgan:
•
Nazorat guruhi:
faqat 3 kg o‘sish kuzatildi (75 → 78 kg);
•
Eksperimental guruhi:
9 kg o‘sish kuzatildi (76 → 85 kg), bu ratsional ovqatlanish
ta’sirining samaradorligini isbotlaydi.
3.2 Mushak massasi va tana tarkibidagi o‘zgarishlar
Bioimpedans tahlillari asosida mushak massasining o‘zgarishi quyidagi jadvalda
keltirilgan:
Jadval 1. Mushak massasi o‘zgarishlari (kg)
Guruh
Guruh
Oldin (kg)
Keyin (kg)
O‘zgarish (%)
P-qiymat
Nazorat guruhi
45.3 ± 2.4
46.1 ± 2.3
+1.77%
>0.05
Eksperimental
guruhi
45.0 ± 2.7
48.4 ± 2.1
+7.56%
<0.01
Mushak massasining ko‘rsatkichlari eksperimental guruhda statistik jihatdan ishonarli darajada
oshgan.
3.3 Biokimyoviy ko‘rsatkichlardagi o‘zgarishlar
Qon tahlillari orqali quyidagi parametrlar baholandi:
Gemoglobin (g/L):
Nazorat: 132 → 134 (P > 0.05)
Eksperimental: 131 → 141 (P < 0.01)
Ferritin (ng/ml):
Nazorat: 35 → 36 (P > 0.05)
Eksperimental: 33 → 47 (P < 0.01)
Bu o‘zgarishlar oqsil, temir va vitaminlarga boy parhez fonida tiklanish
mexanizmlarining faollashganini ko‘rsatadi.
3.4 Tiklanish tezligi va subyektiv baho (RPE)
Sportchilar tomonidan to‘ldirilgan so‘rovnomalar asosida olingan natijalar:
Ko‘rsatkich
Nazorat guruhi
Eksperimental guruh
RPE darajasi (10 ballik)
7.1 ± 0.6
5.6 ± 0.8
Uyqu sifati (1-10)
6.9 ± 0.7
8.3 ± 0.5
Subyektiv baholar ham ratsional ovqatlanish natijasida tiklanish tezlashganini ko‘rsatdi.
3.5 Umumiy ta’sir darajasi
Eksperimental ovqatlanish modeli quyidagilarga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi:
Kuch ko‘rsatkichlari: +11.8%
Mushak massasi: +7.56%
Biokimyoviy muvozanat: +12–18%
Tiklanish subyektiv bahosi: +21.6% yaxshilangan
Ushbu natijalar eksperimental ovqatlanish modeli og‘ir atletikachi o‘smir sportchilar
uchun yuqori samara berishini ilmiy asosda tasdiqlaydi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
402
4. Muhokama (Discussion)
Ushbu tadqiqotda o‘smir yoshdagi og‘ir atletikachilar uchun mo‘ljallangan ratsional
ovqatlanish dasturining samaradorligi ilmiy asosda baholandi. Olingan natijalar shuni
ko‘rsatdiki, maxsus parhez jismoniy tayyorgarlik, mushak massasi, tiklanish tezligi va
biokimyoviy ko‘rsatkichlarga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan.
4.1 Kuch va mushak massasining o‘sishi
Eksperimental guruhda 8 hafta davomida maxsus ratsional ovqatlanishga amal qilgan
sportchilarning maksimal kuch ko‘rsatkichlari o‘rtacha
11.8%
ga oshdi, mushak massasi esa
7.56%
ga ortdi. Bu natijalar xalqaro ilmiy adabiyotlarda keltirilgan ma’lumotlar bilan mos
keladi. Masalan,
Antonio et al. (2018)
tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotda oqsilga boy ratsion 6–
10 haftalik davrda yosh sportchilarda mushak massasini 6–8% ga oshirganini ko‘rsatgan.
Bu holat bizning tadqiqotda qo‘llangan
protein, temir, kalsiy va B guruhi
vitaminlariga boy parhez
komponentlarining optimal darajada tanlanganini anglatadi.
4.2 Tiklanish va subyektiv baholarning yaxshilanishi
Tadqiqot davomida eksperimental guruh sportchilari mashg‘ulotlardan keyingi tiklanish
tezligi va sifatida ham sezilarli ijobiy o‘zgarishlarni bildirgan. Ularning RPE (Rated Perceived
Exertion) ko‘rsatkichlari 1.5 ballga kamaygan, uyqu sifati esa 8.3 ballgacha oshgan.
Shunga o‘xshash xulosalar
Halson (2014)
tadqiqotida ham qayd etilgan bo‘lib, u
sportchilar tiklanishining 60–70% holatlarda ovqatlanish bilan bog‘liq ekanini ilmiy asosda
ko‘rsatgan.
4.3 Biokimyoviy ko‘rsatkichlardagi o‘zgarishlar
Qon tahlillarida
gemoglobin
va
ferritin
miqdorining oshgani temir, S vitamini va foliy
kislotasiga boy ovqatlar bilan ta’minlanganlik natijasi hisoblanadi. Bu holat sportchilar
organizmida kislorod tashish imkoniyatlarining ortishi va charchoqqa bardoshlilikning
kuchayishiga olib keladi.
Shuningdek, bu natijalar
Beelen et al. (2010)
ishida keltirilgan “mashg‘ulotdan so‘ng 2
soat ichida oqsil va uglevod qabul qilish tiklanish uchun zarur” degan konsepsiyani amaliy
isbotlab berdi.
4.4 Amaliy ahamiyati
Ushbu tadqiqot natijalari og‘ir atletika bo‘yicha o‘smir sportchilarni tayyorlashda
ovqatlanishni shunchaki yordamchi omil emas, balki
asosiy tayyorgarlik elementi
sifatida
ko‘rib chiqish zarurligini ko‘rsatdi. Ratsional ovqatlanish yondashuvi yordamida:
•
Mushak massasi va kuch ko‘rsatkichlari tezroq o‘sadi;
•
Biokimyoviy va psixofiziologik tiklanish yaxshilanadi;
•
Jarohat xavfi kamayadi;
•
Sportchining umumiy psixo-jismoniy holati barqarorlashadi.
4.5 Ilmiy yangilik va farqli jihatlar
Bu tadqiqotda avvalgi ilmiy ishlar asosida moslashtirilgan
mahalliy sharoitga mos
ratsion modeli
ishlab chiqilgan bo‘lib, u arzon, mavjud oziq-ovqat turlari asosida tuzildi. Shu
bilan birga, ovqatlanishning
individualizatsiyasi (yosh, jins, og‘irlik, mashg‘ulot bosqichi)
ham inobatga olindi. Bu yondashuv hozirgacha kam tadqiq qilingan yo‘nalishlardan biridir.
5. Xulosa va takliflar (Conclusion and Recommendations)
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
403
5.1 Xulosa
O‘tkazilgan ilmiy tadqiqot natijalari asosida quyidagi asosiy xulosalarga kelindi:
1.
Ratsional ovqatlanish dasturi
og‘ir atletikachi o‘smir sportchilarning kuch
ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirishga olib keldi (
+11.8%
), bu esa yuqori samarali sport
tayyorgarligining ajralmas qismi sifatida parhezni to‘g‘ri tashkil etish zarurligini ko‘rsatadi.
2.
Maxsus tuzilgan ovqatlanish rejasi sportchilarda
mushak massasining o‘sishini
(7.56%)
va
biokimyoviy ko‘rsatkichlarning
(gemoglobin, ferritin) yaxshilanishini ta’minladi, bu esa
ularning umumiy jismoniy va sog‘liq holatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi.
3.
Eksperimental guruh sportchilari
tiklanish tezligi
va
uyqu sifati
bo‘yicha ham ancha
yuqori natijalarga erishdi, bu esa fiziologik tiklanish jarayonlarining ratsional ovqatlanish bilan
bog‘liqligini ko‘rsatdi.
4.
Nazorat guruhi bilan solishtirilganda, eksperimental guruh sportchilari mashg‘ulotlarga
bo‘lgan bardoshlilik, faol tiklanish, ruhiy barqarorlik hamda subyektiv charchoq darajasida
sezilarli ijobiy o‘zgarishlarga erishgan.
5.
Ovqatlanish modeli arzon, mavjud oziq-ovqat mahsulotlariga asoslangan holda mahalliy
sharoitga moslashtirilgani bilan amaliy ahamiyatga egadir.
5.2 Takliflar
Tadqiqot natijalariga asoslanib quyidagi amaliy takliflar beriladi:
1. Sport maktablari, akademiyalar va klublarda
yosh sportchilar uchun individual
ovqatlanish rejasi ishlab chiqilishi va dietolog ishtirokida muntazam nazorat qilinishi kerak.
2. Og‘ir atletika bo‘yicha o‘quv-mashg‘ulot jarayonida
ovqatlanishning jismoniy
tayyorgarlik bilan uyg‘unligini ta’minlash maqsadga muvofiq (mashg‘ulot oldi, keyingi va
kunlik normativlar asosida).
3. Tiklanish jarayonlarini tezlashtirish uchun
mashg‘ulotlardan so‘ng 30–90 daqiqa
oralig‘ida oqsil va murakkab uglevodlarga boy mahsulotlar bilan ovqatlanish tavsiya etiladi.
4. Sportchilarning qon va umumiy sog‘liq holatini baholovchi biokimyoviy testlar
har 2–3 oyda bir marta o‘tkazilishi lozim.
5. Mahalliy sharoitga moslashtirilgan ovqatlanish dasturlari
boshqa sport turlari
bo‘yicha ham sinovdan o‘tkazilishi va ilmiy jihatdan baholanishi tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Antonio, J., et al. (2018). A high protein diet has no harmful effects. Journal of Nutrition
and Metabolism.
2.
Halson, S. L. (2014). Monitoring training load to understand fatigue. Sports Medicine,
44(2), 139–147.
3.
Beelen, M., et al. (2010). Nutritional strategies to promote postexercise recovery. IJNEM,
20(6), 515–532.
4.
Tipton, K. D. (2015). Nutritional support for injuries. Sports Medicine, 45(1), 93–104.
5.
Maughan, R. J., & Burke, L. M. (2012). Practical nutritional recommendations. Nestlé
Workshop Series, 69, 131–149.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
404
6.
Muidinov M.R, Technical Training In Belbogli Kurash Wrestling Through Coordination
Exercises Development. Mental Enlightenment Scientific – Methodological Journal,
2024 vol (05), 106-115.
7.
Muydinov M.R. The importance of mobile technologies in enhancing technical and
tactical preparation in belt wrestling. Multidisciplinary Journal of Science and
Technology VOLUME-4, ISSUE-12 INDIA. 17-23.
8.
Mamadaliyev S., Yallaqayev Z. O‘ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL TURIZMINI
RIVOJLANTIRISH
VA
O
‘ZGARUVCHAN
TURISTLARNI
DOIMIY
TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 835-839.
9.
Abduraxmonovich M. S., Yusupovich Y. Z. O ‘ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL
TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA O ‘ZGARUVCHAN TURISTLARNI DOIMIY
TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI //International scientific
journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH. – 2024. – Т. 3.
10.
Mamadaliyev S., Yallaqayev Z. O‘ZBEKISTON SHAROITIDA TURLI AXOLI
QATLAMLARIDA
SPORT-SOG
‘LOMLASHTIRISH
TURIZMI
MASHG
‘ULOTLARINI TASHKIL ETISHDAGI O ‘ZIGA XOS YONDOSHUVLAR //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1253-1262.
11.
Rahmanova, D. A. (2023). 3-7 YOShLI BOLALARNING SOG ‘LOMLAShTIRUVChI
GIMNASTIKA
VA
XOREOGRAFIYA
BILAN ShUG
‘ULLANIShINING
SAMARADORLIGI. Namangan davlat universiteti Ilmiy axborotnomasi, (8), 606-614.
12.
RAHMANOVA, D. (2024). JISMONIY TARBIYA DARSLARIDA OLIY TA’LIM
MUASSASALARI TALABALARINI JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH.
News of the NUUz, 1(1.8), 150-152.
13.
Ma’murbekova, G. (2024). IMPROVING THE SPEED AND AGILITY OF NATIONAL
WRESTLERS. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(12), 34-37.
14.
Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li, “BELBOG‘LI KURASHCHILARNING
KOORDINATSION
MASHQLAR
YORDAMIDA
TEXNIK
–
TAKTIK
TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH”. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar
jurnali, volum-3, 272-282.
15.
Davidov B.B. O‘zMU XABARLARI JURNALI Tаlаbаlik dаvridа о‘zini о‘zi
bоshqаrishning pedagogik-psiхоlоgik хususiyаtlаri Toshkent 2024 1/12 67-70 bet
16.
R.O.Xursanova-ESHITISHIDA
MUOMMOSI BO‘LGAN O‘QUVCHILARNING
JISMONIY TAYYORGARLIGINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH. 1 (1.6. 1), 242-
244
17.
DEVELOPMENT OF SPEED OF MOVEMENT THROUGH PLAYING BASKETBALL
OF STUDENT GIRLS IN PRIMARY TRAINING.
Umida A.Eshmanova Mental
Enlightenment Scientific – Methodological Journal, 2024 vol (04), 28-34.
18.
DEVELOPMENT OF AGILITY IN FEMALE STUDENTS THROUGH BASKETBALL
GAME ELEMENTS
Umida Abdulla qizi Eshmanova THE MULTIDISCIPLINARY
JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY- VOLUME-4, ISSUE-12.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
405
19.
Soliyev
Sanjarbek
Shuhratjon
o‘g‘li
FUTBOLCHILARNING
IRODAVIY
SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH ORQALI MUSOBAQA OLDI HAVOTIRINI
KAMAYTIRISH ResearchBib IF-2023: 11.01/ ISSN: 3030-3753 / Volume 2 Issue 4
20.
Umarov Qaxxorjon Abbosovich. YUQORI MALAKALI KIKBOKSCHI QIZLAR
TERMA JAMOASINING JISMONIY VA FUNKSIONAL TAYYORGARLIK
DINAMIKASI KO‘RSATKIChLARI. ILMIY XABARLAR Ilmiy-nazariy jurnal 4/2024.
QOQON. DPI 293-299 bet.
21.
Ma’murbekova, G. (2024). YUQORI MALAKALI SAMBOCHI QIZLARNI
FUNKSIYANAL XOLATIGA TEZKOR KUCHNING TA’SRI. Modern Science and
Research, 3(12), 1387-1390.
22.
BOLTAEYV, A.A.; ,KO‘P YILLIK TAYYORGARLIK BOSQICHIDA SPORTGA
SARALASH
VA
YO’NALTIRISH,МУҒАЛЛИМ
ҲӘМ
ҮЗЛИКСИЗ
БИЛИМЛЕНДИРИЎ № 6/3 2024 МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ
БИЛИМЛЕНДИРИЎ,1,898-904,8,2024,Qoraqolpoq
23.
Акрамович, Болтаев Аъзам; ,Ёш волейболчиларнинг жисмоний сифатларини
ривожлантиришда ҳаракатли ўйинларни аҳамияти,Муғаллим ҳем узликсиз
билимлендириў,,6-son,132-135,2019,
24.
Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar 2024 4-son Jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishlari bo‘yicha
kasbiy ijodiy imtihonlarni o'tkazishda zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash metodikasi
341- 345 Sanjarbek Soliyev
25.
International Journal of Advance Scientific Research “Mass participation in sports is an
effective way to Improve women's health” 249-255 MASS PARTICIPATION IN
SPORTS IS AN EFFECTIVE WAY TO IMPROVE WOMEN'S HEALTH Khaidarova
M.I.Uzbekistan State University Of Physical Education And Sport, UzbekistanSoliev
S.Sh.Uzbekistan State University Of Physical Education And Sport, UzbekistanKadamov
S.Kh.Uzbekistan State University Of Physical Education And Sport, Uzbekistan
26.
Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li. Belbog‘li kurashchilarning texnik va taktik
tayyorgarligini takomillashtirish. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. 2024, 4-son. 371-
379.
27.
Anvarov S., Xudayberdiyev N., Mamadaliyev S. 12–14 YOSHLI YOSH
BOKSCHILARNING
FIZIOLOGIK
XUSUSIYATLARI
ASOSIDA
MAXSUS
JISMONIY VA TEXNIK TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH YO ‘LLARI
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
28.
Tuychiyev K., Xudayberdiyev N., Mamadaliyev S. O ‘SMIR YOSHIDAGI
KIKBOKSINGCHILARDA MAXSUS JISMONIY TAYYORGARLIKNI OSHIRISH
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4. – С. 1848-1852.
29.
Erkinhodjayeva G., Mamadaliyev S. KO ‘ZI OJIZLAR VA ZAIF KO ‘RUVCHILAR
UCHUN OCHIQ HAVODAGI HARAKATLI O ‘YINLARNING AHAMIYATI
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4. – С. 1843-1847.
30.
Mamadaliyev, S. (2024). THE CURRENT STATE OF SPORTS AND WELLNESS
MOUNTAIN TOURISM IN UZBEKISTAN AND MEASURES FOR ITS MASS
DEVELOPMENT.
Multidisciplinary Journal of Science and Technology
,
4
(12), 44-48.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
406
31.
Toshpolatova, D., & Mamadaliyev, S. (2025). 12–14 YOSHLI FUTBOLCHILARNING
FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI ASOSIDA MAXSUS JISMONIY VA TEXNIK
TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH YO ‘LLARI.
Modern Science and
Research
,
4
(5), 508-513.
32.
Soliyev,
S.
(2025).
FUTBOLCHILARNING
IRODAVIY
SIFATLARINI
RIVOJLANTIRISH ORQALI MUSOBAQA OLDI HAVOTIRINI KAMAYTIRISH.
Modern Science and Research, 4(4), 1360-1364.
33.
Turobov, X. X., & Soliyev, S. S. (2022). Zamonaviy O'zbekistonda ommaviy sportni
rivojlantirishning tashkiliy asoslari. Uzluksiz ta'lim, 33-39.
34.
Khaidarova, M. I., Sh, S. S., & Kh, K. S. (2023). MASS PARTICIPATION IN SPORTS
IS AN EFFECTIVE WAY TO IMPROVE WOMEN'S HEALTH. International Journal
of Advance Scientific Research, 3(11), 249-255.
