ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODE
RN SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
581
MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA XORIJIY MAMLAKATLAR BILAN
HAMKORLIK ISHLARI
Olimova Farangis Yoqubjon qizi
Qorakoʼl Pedagogika Texnikumi maxsus fanlar oʼqituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15672927
Annotatsiya. Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tizimida xorijiy mamlakatlar bilan
olib borilayotgan hamkorlik ishlari, ularning asosiy yo‘nalishlari, natijalari hamda istiqbollari
yoritilgan. Finlyandiya, Janubiy Koreya, Yaponiya kabi ilg‘or davlatlarning tajribalari asosida
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan loyihalar tahlil qilinadi. Jadval va statistik ma’lumotlar
orqali xalqaro hamkorlikning samaradorligi ko‘rsatilib, kelajakdagi takliflar va strategik
yondashuvlar asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: maktabgacha ta’lim, xalqaro hamkorlik, xorijiy tajriba, ta’lim sifati,
UNICEF, JICA, innovatsion bog‘chalar, pedagogik tajriba, raqamli texnologiyalar.
COOPERATION WITH FOREIGN COUNTRIES IN THE PRESCHOOL
EDUCATION SYSTEM
Abstract. This article covers cooperation with foreign countries in the preschool
education system, their main areas, results and prospects. Based on the experience of advanced
countries such as Finland, South Korea, Japan, the projects implemented in Uzbekistan are
analyzed. The effectiveness of international cooperation is shown through tables and statistical
data, and future proposals and strategic approaches are substantiated.
Keywords: preschool education, international cooperation, foreign experience, quality of
education, UNICEF, JICA, innovative kindergartens, pedagogical experience, digital
technologies.
СОТРУДНИЧЕСТВО С ЗАРУБЕЖНЫМИ СТРАНАМИ В СИСТЕМЕ
ДОШКОЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Аннотация. В статье рассматривается сотрудничество с зарубежными
странами в системе дошкольного образования, их основные направления, результаты и
перспективы. На основе опыта передовых стран, таких как Финляндия, Южная Корея,
Япония, анализируются проекты, реализуемые в Узбекистане. Показана эффективность
международного сотрудничества посредством таблиц и статистических данных,
обоснованы будущие предложения и стратегические подходы.
Ключевые слова: дошкольное образование, международное сотрудничество,
зарубежный опыт, качество образования, ЮНИСЕФ, JICA, инновационные детские
сады, педагогический опыт, цифровые технологии.
Kirish
Global miqyosda maktabgacha ta’lim tizimining rivojlanishi har bir davlatning ijtimoiy-
iqtisodiy taraqqiyoti, inson kapitalining shakllanishi va barqaror kelajagini ta’minlashdagi eng
muhim omillardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Zero, bolalarning ilk yoshdan to‘g‘ri va sifatli
tarbiya olishi ularning intellektual, ijtimoiy-psixologik va jismoniy rivojlanishiga zamin yaratadi.
Shu bois, maktabgacha ta’lim tizimini takomillashtirish va uni zamon talablariga
moslashtirish masalasi ko‘plab rivojlangan davlatlar siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylangan.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODE
RN SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
582
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligida amalga oshirilayotgan islohotlar
jarayonida ham maktabgacha ta’lim tizimiga alohida e’tibor qaratilib, uni jahon andozalari
darajasiga olib chiqish bo‘yicha keng qamrovli chora-tadbirlar belgilanmoqda. Ayniqsa, sohada
xorijiy mamlakatlar bilan o‘zaro tajriba almashish, ilg‘or metodikalar va texnologiyalarni tatbiq
etish, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda loyihalar amalga oshirish orqali tizimda tub ijobiy
o‘zgarishlar ro‘y bermoqda.
So‘nggi yillarda Finlyandiya, Yaponiya, Janubiy Koreya, Germaniya, Rossiya kabi
davlatlarning maktabgacha ta’limdagi ilg‘or tajribalari o‘rganilib, ulardagi yondashuvlar
O‘zbekiston ta’lim tizimiga moslashtirilmoqda. Jumladan, o‘yinli va interaktiv ta’lim uslublari,
STEAM yondashuvi, ijtimoiy-emotsional rivojlanish dasturlari, sog‘lomlashtirish va ekologik
tarbiya elementlari joriy etilmoqda. Bu jarayonda nafaqat pedagogik kontent almashinuvi, balki
moddiy-texnik baza va boshqaruv tizimini modernizatsiya qilish ham ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, UNICEF, UNESCO, JICA, KOICA, World Bank kabi xalqaro tashkilotlar
va donor institutlar bilan hamkorlikda maktabgacha ta’lim muassasalari uchun zamonaviy o‘quv
adabiyotlari, metodik qo‘llanmalar ishlab chiqilmoqda, tarbiyachilar va metodistlar malakasini
oshirish tizimi kengaytirilmoqda. Xalqaro grantlar va texnik yordam loyihalari orqali chekka
hududlardagi bog‘chalar sharoiti yaxshilanmoqda, inklyuziv ta’lim dasturlari yo‘lga
qo‘yilmoqda.
Bugungi kunda dunyo bo‘yicha maktabgacha ta’limning rivojlanish yo‘nalishlarida bir
necha asosiy tamoyillar kuzatilmoqda: bolani shaxs sifatida rivojlantirishga qaratilgan individual
yondashuv, interfaol (o‘yin asosidagi) metodlar, sog‘lom psixologik muhit yaratish va raqamli
texnologiyalarni tatbiq etish. Xususan:
•
Finlyandiya
tajribasida bolaning ruhiy holati va erkin rivojlanishi birinchi o‘ringa
qo‘yiladi. Maktabgacha ta’lim muassasalari bolaga mustaqil fikrlash va ijtimoiy moslashuvga
tayyorlovchi muhit yaratadi. Ta’lim jarayonida natijaga emas, balki jarayonning o‘ziga, ya’ni
bola faoliyatining shakllanishiga urg‘u beriladi.
•
Yaponiya
da esa “ijtimoyiy tarbiya” konsepsiyasi asosida bolalarda tartib, odob, guruhda
ishlash, kichiklarga yordam berish, jamoat joylarida o‘zini tutish kabi ko‘nikmalar
shakllantiriladi.
•
Janubiy Koreya
da ta’lim texnologiyalarining keng joriy qilinishi kuzatiladi. Bolalar
uchun mo‘ljallangan raqamli platformalar, AR/VR texnologiyalari, maxsus mobil ilovalar
yordamida interaktiv o‘yinli mashg‘ulotlar tashkil etiladi.
•
Rossiya
va
Germaniya
tajribasida esa dasturlar bolalarning tabiiy ritmiga asoslanadi.
Ya’ni bolaga ortiqcha yuklama berilmaydi, balki u atrof-muhit orqali bilim oladi. Bu yondashuv
o‘yin, muloqot, tajriba orqali o‘rganish tamoyiliga asoslanadi.
Mazkur davlatlar tajribasidan ko‘rinib turibdiki, maktabgacha ta’limda universal
yondashuv emas, balki iqlim, madaniyat, psixologik xususiyatlarga mos individual model
samarali hisoblanadi. O‘zbekiston ham shunday moslashtirilgan yondashuvni ishlab chiqishga
harakat qilmoqda.
O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim sohasida xorijiy mamlakatlar bilan o‘zaro hamkorlik
quyidagi shakllarda amalga oshirilmoqda:
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODE
RN SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
583
•
Tajriba almashinuvi va kadrlar tayyorlash:
Maktabgacha ta’lim tizimi xodimlari
xorijda malaka oshirib kelishmoqda. Masalan, 2021–2024 yillarda 500 dan ortiq pedagoglar
Finlyandiya, Janubiy Koreya, Rossiya, Turkiya va boshqa davlatlarda o‘quv kurslarida
qatnashdilar.
•
Qo‘shma dasturlar va loyihalar:
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim
agentligi hamda UNICEF, JICA, UNESCO kabi xalqaro tashkilotlar bilan birgalikda qator
loyihalar amalga oshirildi. Bunga masofaviy o‘qitish platformalari, maxsus didaktik materiallar
va tarbiyachilar uchun zamonaviy metodik qo‘llanmalarning ishlab chiqilishi misol bo‘la oladi.
•
Infratuzilmani rivojlantirish:
Xalqaro kreditlar va grantlar hisobidan bog‘chalarning
moddiy-texnik bazasi yaxshilanmoqda. Masalan, Jahon banki bilan hamkorlikdagi loyiha asosida
100 dan ortiq yangi zamonaviy bog‘chalar qurildi, 300 dan ortiq MTT kapital ta’mirlandi.
•
Xorijiy bog‘cha tarmoqlarining filiallari:
So‘nggi yillarda Toshkent, Samarqand va
boshqa yirik shaharlarda Janubiy Koreya, Turkiya va Xitoyning nodavlat maktabgacha ta’lim
muassasalari ochildi. Bu bog‘chalarda o‘qituvchilar xorijiy dasturlar asosida faoliyat yuritadi.
Quyidagi jadval xalqaro hamkorlik asosida erishilgan yutuqlarni ko‘rsatadi:
Ko‘rsatkich
2020 y. 2022 y. 2024 y. (prognoz)
Xalqaro tashkilotlar ishtirokidagi loyihalar 8 ta
15 ta
22 ta
Ta’lim dasturlari joriy etilgan bog‘chalar
120
380
650
Malaka oshirgan pedagoglar soni
950
2 400
5 000
Xorijiy bog‘chalar filiallari
5 ta
12 ta
25 ta
Ushbu natijalar xalqaro hamkorlik natijalarining aniq va o‘lchab bo‘ladigan samarasini
namoyon etadi.
O‘zbekistonning maktabgacha ta’lim tizimi xorijiy mamlakatlar bilan hamkorlik orqali
hali ham katta imkoniyatlarga ega. Kelajakda quyidagi yo‘nalishlar asosida ishlarni davom
ettirish maqsadga muvofiq:
•
Har bir viloyatda xorijiy tajribaga asoslangan maxsus “innovatsion bog‘chalar” tashkil
etish.
•
Raqamli o‘quv platformalarni hududiy sharoitlarga moslashtirib joriy etish.
•
Xalqaro akkreditatsiyalangan tarbiyachilarni jalb qilish va ularning tajribasidan tizimli
foydalanish.
•
Tarbiyachi-pedagoglar uchun xorijiy amaliyot safarlarini muntazam yo‘lga qo‘yish.
•
Grant va donorlik mablag‘lari asosida inklyuziv ta’lim, ekologik tarbiya, ijtimoiy-
emotsional rivojlanishga oid maxsus dasturlarni joriy etish.
Xulosa
Xorijiy mamlakatlar bilan maktabgacha ta’lim tizimidagi hamkorlik O‘zbekiston uchun
muhim strategik yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Turli davlatlarning ilg‘or tajribasi va xalqaro
tashkilotlar bilan amalga oshirilayotgan qo‘shma loyihalar ta’lim sifatini oshirish, pedagoglar
malakasini oshirish, bolalar uchun zamonaviy va psixologik jihatdan qulay muhit yaratishga
xizmat qilmoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODE
RN SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
584
Shu bilan birga, mavjud tajribani milliy sharoitga moslashtirish, kadrlar salohiyatini
yanada rivojlantirish, infratuzilmaviy bazani mustahkamlash ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda.
Kelgusida bu hamkorliklar maktabgacha ta’lim tizimini innovatsion, inklyuziv va raqamli
asosda rivojlantirishda muhim omil bo‘ladi.
REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4312-sonli qarori. “Maktabgacha ta’lim
tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. 2019 yil.
2.
UNICEF Uzbekistan. Early Childhood Development Reports (2020–2023).
3.
JICA Uzbekistan Office – Annual Cooperation Summary, 2023.
4.
Ю. В. Гордон. “Дошкольное образование за рубежом: сравнительный анализ”. –
Москва: Просвещение, 2020.
5.
Ministry of Preschool Education of the Republic of Uzbekistan – Official Website:
6.
World Bank Report: Uzbekistan Early Childhood Education Project Results (2024).
7.
OECD. "Starting Strong: Early Childhood Education and Care." Paris, 2021.
8.
Финляндская система дошкольного образования. Национальный образовательный
центр Финляндии. – Хельсинки, 2022.
