Authors

  • Shaxbos Buriyev

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.106800

Keywords:

yashil moliyalashtirish barqaror rivojlanish yashil investitsiyalar yashil obligatsiyalar ESG ko‘rsatkichlari qayta tiklanuvchi energiya iqtisodiy o‘sish O‘zbekiston ekologik xavfsizlik moliyaviy innovatsiyalar.

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida yashil moliyalashtirish mexanizmlarining shakllanishi va rivojlanishi, shuningdek, ularning iqtisodiy o‘sishga ta’siri tahlil qilingan. Rivojlanayotgan mamlakat sifatida O‘zbekiston global iqlim o‘zgarishiga moslashish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kengaytirish va ekologik barqarorlikni ta’minlash yo‘lida yangi moliyaviy vositalarni joriy etmoqda. Maqolada yashil obligatsiyalar, subsidiyalangan kreditlar, xalqaro grantlar va davlat-xususiy sheriklik mexanizmlari orqali iqtisodiyotni "yashillashtirish" imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan yashil moliyalashtirish loyihalari, ularning yalpi ichki mahsulotga, bandlik darajasiga va investitsiya muhiti sifatiga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida baholangan. Shuningdek, mavjud institutsional muammolar va istiqbolli yechimlar bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

733

YASHIL MOLIYALASHTIRISH MEXANIZMLARI VA ULARNING IQTISODIY

O‘SISHGA TA’SIRI: O‘ZBEKISTON MISOLIDA

Buriyev Shaxbos Baxtiyorovich

Qarshi davlat texnika universiteti talabasi.

Shakhbosburiyev319@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15677847

Annotatsiya.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida yashil moliyalashtirish

mexanizmlarining shakllanishi va rivojlanishi, shuningdek, ularning iqtisodiy o‘sishga ta’siri
tahlil qilingan. Rivojlanayotgan mamlakat sifatida O‘zbekiston global iqlim o‘zgarishiga

moslashish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kengaytirish va ekologik barqarorlikni

ta’minlash yo‘lida yangi moliyaviy vositalarni joriy etmoqda. Maqolada yashil obligatsiyalar,

subsidiyalangan kreditlar, xalqaro grantlar va davlat-xususiy sheriklik mexanizmlari orqali

iqtisodiyotni "yashillashtirish" imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida O‘zbekistonda

amalga oshirilayotgan yashil moliyalashtirish loyihalari, ularning yalpi ichki mahsulotga,

bandlik darajasiga va investitsiya muhiti sifatiga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida
baholangan. Shuningdek, mavjud institutsional muammolar va istiqbolli yechimlar bo‘yicha

takliflar ishlab chiqilgan.

Kalit so‘zlar:

yashil moliyalashtirish, barqaror rivojlanish, yashil investitsiyalar, yashil

obligatsiyalar, ESG ko‘rsatkichlari, qayta tiklanuvchi energiya, iqtisodiy o‘sish, O‘zbekiston,

ekologik xavfsizlik, moliyaviy innovatsiyalar.

Abstract.

His article analyzes the development and implementation of green finance

mechanisms in the Republic of Uzbekistan and evaluates their impact on economic growth. As an
emerging economy, Uzbekistan is actively introducing innovative financial instruments aimed at
addressing climate change, expanding renewable energy, and promoting ecological

sustainability. The paper explores opportunities to “green” the national economy through green

bonds, subsidized credit lines, international grants, and public-private partnerships. It assesses
the quantitative effects of green finance projects on GDP, employment, and the investment
climate using official data. The article also identifies key institutional barriers and provides
forward-looking policy recommendations.

Keywords

: green finance, sustainable development, green investments, green bonds, ESG

indicators, renewable energy, economic growth, Uzbekistan, environmental security, financial
innovations.

Аннотация.

В статье анализируется формирование и развитие механизмов

зелёного финансирования в Республике Узбекистан, а также их влияние на экономический
рост. Как развивающаяся страна, Узбекистан внедряет современные финансовые
инструменты, направленные на борьбу с изменением климата, развитие возобновляемых
источников энергии и обеспечение экологической устойчивости. В работе
рассматриваются возможности «озеленения» экономики через зелёные облигации,
субсидированные

кредитные

линии,

международные

гранты

и

механизмы

государственно

-

частного партнёрства. На основе официальных данных проводится

оценка влияния зелёного финансирования на ВВП, занятость и инвестиционную среду.


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

734

Также предлагаются решения по преодолению институциональных барьеров и

даны практические рекомендации.

Ключевые слова:

зелёное финансирование, устойчивое развитие, зелёные

инвестиции, зелёные облигации,

ESG-

индикаторы, возобновляемая энергетика,

экономический рост, Узбекистан, экологическая безопасность, финансовые инновации.

KIRISH

So‘nggi

o‘n yillikda iqlim o‘zgarishi, atrof

-muhitning ifloslanishi va tabiiy resurslarning

cheklanganligi global darajada barqaror rivojlanishga jiddiy tahdid solmoqda. Bu holat barcha

mamlakatlarni, xususan rivojlanayotgan davlatlarni, iqtisodiy siyosatini qayta ko‘rib chiqishga
va ekologik jihatdan xavfsiz, ijtimoiy jihatdan adolatli iqtisodiy modelga o‘tishga undamoqda.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 2015-yilda qabul qilingan Barqaror rivojlanish

maqsadlari (BRM) xalqaro hamjamiyatga ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni atrof-muhit muhofazasi
bilan uyg

unlashtirish zarurligini yana bir bor eslatdi

[1]. Aynan shu sharoitda “yashil

iqtisodiyot” va uning ajralmas qismi bo‘lgan “yashil moliyalashtirish” tushunchalari dolzarb

mavzuga aylandi.

Yashil moliyalashtirish

bu iqtisodiyotning ekologik barqaror yo‘nalishlarga

yo‘naltirilgan moliyaviy faoliyatidir. U nafaqat atrof

-muhitga zarar yetkazmaydigan, balki uni

tiklovchi va ekologik muhofaza qiluvchi loyihalarni moliyalashtirishni nazarda tutadi. Dunyoda
yashil moliyalashtirish asosan yashil obligatsiyalar, subsidiyalangan kreditlar, ekologik grantlar,
davlat-xususiy sheriklik asosidagi loyiha moliyalash va ESG (ekologik, ijtimoiy va boshqaruv)
baholash tizimlari orqali amalga oshirilmoqda. Bu vositalar investitsiya muhitiga yangi dinamika

olib kirib, iqtisodiy o‘sishning sifatini oshirishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi ham so‘nggi yillarda yashil iqtisodiyot tamoyillarini

bosqichma-bosqich iqtisodiy siyosatga tatbiq eta boshladi. 2019-

yilda qabul qilingan “2019–

2030 yillarda yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi”, 2021

-

yildagi “Iqlim o‘zgarishiga

moslashish dasturi”, 2022

-

yilda ishlab chiqilgan “Yashil o‘sish yo‘l xaritasi” bu boradagi muhim

qadamlar sirasiga kiradi[2]. Bundan tashqari, O‘zbekiston Markaziy banki tomonidan birinchi

SDG obligatsiyasi chiqarilishi, 2023-yilda esa London fond birjasida yashil evroobligatsiyalar
joylashtirilishi moliyaviy tizimda yangi sahifa ochdi[3]. Xalqaro moliya institutlari

xususan

UNDP, AFD, Yevropa Ittifoqi

bilan hamkorlikda “Green Budgeting” va “Green Bonds

Monitoring” kabi tashabbuslarning boshlanishi moliyalashtirishda ekologik mezonlar ulushining
oshib borayotganini ko‘rsatadi[4].

Shu bilan birga, mavjud ilmiy adabiyotlarda O‘zbekistonda yashil moliyalashtirish

vositalarining iqtisodiy o‘sishga real ta’siri, xususan yalpi ichki mahsulot (YaIM), bandlik,
sektoral investitsiyalar va ekologik indikatorlar bilan o‘zaro bog‘liqligi chuqur tahlil etilmagan.
Aksariyat tadqiqotlar umumiy tushuncha va tavsifiy ko‘rsatkichlar doirasida qolmoqda. Shu
boisdan, ushbu maqolada yashil moliyalashtirish vositalarining iqtisodiy ko‘rsatkichlarga
bevosita va bilvosita ta’siri miqdoriy jihatdan baholanadi. Bundan tashqari, yashil
moliyalashtirishni kengaytirishga to‘sqinlik qilayotgan institutsional muammolar va ularni

bartaraf etish uchun zarur mexanizmlar aniqlanadi.


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

735

ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

Yashil moliyalashtirish sohasida olib borilgan ilmiy tadqiqotlar va amaliy tajribalar tahlili

ushbu mavzuning global miqyosda dolzarbligini va tobora kengayib borayotgan qamrovini

ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda iqlim o‘zgarishining iqtisodiy oqibatlari, uglerod chiqindilarining
kamaytirilishi, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga o‘tish zarurati kabi omillar davlat siyosati

va moliyaviy institutlar faoliyatida yashil yondashuvlarning ahamiyatini oshirdi. Moliyaviy

sektor orqali ekologik barqarorlikni ta’minlash g‘oyasi hozirda nafaqat rivojlangan, balki
rivojlanayotgan davlatlar uchun ham ustuvor yo‘nalishga aylangan.

Yashil moliyalashtirish

atamasi ilmiy adabiyotlarda turlicha talqin qilinadi. OECD (2020) hisobotida yashil
moliyalashtirish

ekologik mezonlarga asoslangan moliyaviy qarorlar qabul qilinishini

ta

minlovchi tizim

sifatida tavsiflanadi. Ya

ni, bu faqatgina ekologik loyihalarni

moliyalashtirish emas, balki moliyaviy vositalar orqali atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan
iqtisodiy faoliyatni rag

batlantirishdir.

Dunyo tajribasi shuni ko

rsatmoqdaki, yashil moliyalashtirish mexanizmlari turli

vositalar orqali amalga oshirilmoqda. Jumladan, yashil obligatsiyalar, yashil sukuk (islomiy
moliyaviy vosita), ekologik kafolatli kreditlar, subsidiyalangan kredit liniyalari, davlat-xususiy
sheriklik asosidagi loyihalar, grantlar va ESG mezonlari asosida qaror qabul qilish tizimlari
shular jumlasidandir. Ushbu mexanizmlar rivojlangan mamlakatlarda muvaffaqiyatli
qo

llanilmoqda.

Masalan, Xitoy Xalq Respublikasi 2016-yildan buyon markaziy banki tomonidan

tasdiqlangan yashil loyihalarni alohida moliyaviy tartibda qo

llab-quvvatlamoqda. Natijada,

2020-yilga kelib Xitoy dunyoda eng katta yashil obligatsiyalar bozoriga ega davlatga aylandi.

Germaniyada esa yashil banklar faoliyati orqali 30 milliard yevrodan ortiq mablag

qayta

tiklanuvchi energiya, chiqindilarni boshqarish va ekologik texnologiyalarga yo

naltirilgan[5].

O

zbekiston misolida qaralganda, mamlakatda yashil moliyalashtirish sohasida dastlabki amaliy

qadamlar 2019-yildan boshlangan. O

sha yili qabul qilingan

Yashil iqtisodiyotga o

tish

strategiyasi

asosida moliyalashtirish tizimida yangi yondashuvlar joriy etila boshlandi. 2021-

yilda Markaziy bank tomonidan O‘zbekiston tarixidagi birinchi SDG (barqaror rivojlanish

maqsadlariga mos) obligatsiyasi chiqarildi. 2023-

yilda esa O‘zbekiston London fond birjasida

umumiy qiymati 4,25 trln so‘m bo‘lgan yashil evroobligatsiyalarni joylashtirishga muvaffaq
bo‘ldi[6]. Bu mamlakat moliyaviy tarixidagi muhim burilishlardan biri sifatida baholandi.

Bundan tashqari, 2024-

yilda UNDP, AFD va Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlikda “Green

Budgeting” —

ya’ni davlat byudjet xarajatlariga ekologik mezonlarni integratsiyalash loyihasi

boshlangan bo‘lib, bu jarayon moliyalashtirishda ekologik ko‘rsatkichlarga asoslangan

yondashuvlarning huquqiy va amaliy asosini mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Shu bilan

birga, mavjud ilmiy izlanishlar O‘zbekistonda bu yo‘nalishda hali chuqur empirik tadqiqotlar
yetarli emasligini ko‘rsatadi. Jumladan, D. Madrahimov (2023) yashil moliyalashtirishni joriy
etishda yuzaga kelayotgan institutsional muammolar va mintaqaviy tengsizliklarni ko‘rsatib

bergan[7]. Shunga qaramay, quyidagi muammolar hanuzgacha dolzarb: birinchidan, yashil

moliyalashtirishning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar, xususan, yalpi ichki mahsulot, bandlik,
eksport hajmi va sektorlar bo‘yicha o‘sishga ta’siri hali chuqur statistik jihatdan o‘rganilmagan;

ikkinchidan, ESG mezonlari asosida moliyaviy qarorlar qabul qilinadigan mahalliy model


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

736

mavjud emas; uchinchidan, davlat idoralari va xususiy sektor o‘rtasidagi ekologik sarmoyalarni
rag‘batlantirish bo‘yicha koordinatsiya mexanizmlari sust rivojlangan.

Ushbu maqolada aynan mana shu bo‘shliqlarni to‘ldirish maqsad qilingan. Maqola

muallifi tomonidan quyidagi ilmiy metodlar qo‘llaniladi: birinchidan, tahliliy yondashuv asosida

milliy va xalqaro qonunchilik, strategik hujjatlar, hisobotlar va mavjud ilmiy maqolalar chuqur

o‘rganiladi; ikkinchidan, solishtirma tahlil orqali O‘zbekiston tajribasi Germaniya, Xitoy,
Janubiy Koreya kabi ilg‘or davlatlar bilan qiyoslanadi.

Tadqiqotda foydalaniladigan manbalar sifatida Davlat statistika qo‘mitasi, Markaziy

bank, UNDP, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Jahon banki, OECD va IMF ma’lumotlari asosiy
rol o‘ynaydi. Bu manbalar asosida respublikada yashil moliyalashtirishning rivojlanish darajasi,
mavjud imkoniyatlar va institutsional to‘siqlar kompleks yondashuv asosida baholanadi.

TADQIQOT NATIJALARI VA TAHLIL

Ushbu bo‘limda O‘zbekistonda so‘nggi yillarda amalga oshirilgan yashil moliyalashtirish

bo‘yicha tashabbuslar, ularning hajmi, sektoral taqsimoti, makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’siri
hamda xalqaro reytinglardagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, institutsional muammolar
va sohada yuzaga kelayotgan to‘siqlar haqida ham batafsil so‘z yuritiladi. O‘zbekiston

Respublikasida 2020

2024-yillar davomida yashil moliyalashtirish hajmi yildan-

yilga o‘sib

bormoqda. 2020-yilda umumiy moliyalashtirilgan yashil loyihalar hajmi 150 million AQSh

dollarini tashkil etgan bo‘lsa, 2023

-

yilda bu ko‘rsatkich 610 million dollarni tashkil etdi. 2024

-

yil yakuniga qadar ushbu ko‘rsatkich 800 million dollardan oshishi prognoz qilinmoqda. Bu
o‘sish O‘zbekistonning 2021

-yilda birinchi barqaror rivojlanish maqsadlariga (SDG) mos yashil

suveren obligatsiyasini chiqarishi, 2023-yilda esa London fond birjasida umumiy qiymati 4,25

trillion so‘m bo‘lgan yashil evroobligatsiyalarni joylashtirgani bilan izohlanadi. Ushbu
obligatsiyalar orqali ajratilgan mablag‘lar asosan quyosh elektr stansiyalari, chiqindi suv tozalash
inshootlari va energiya samarador texnologiyalarga yo‘naltirilgan. Yashil investitsiyalar eng
ko‘p qayta tiklanuvchi energiya, chiqindilarni boshqarish, ichimlik suvi va sanitariya, ekologik
transport hamda qishloq xo‘jaligi sohalariga yo‘naltirilgan. 2021–

2023-

yillar oralig‘ida yashil

sektor loyihalari orqali 45 mingdan ortiq yangi ish o‘rni yaratilgan. Ayniqsa, quyosh va shamol
elektr stansiyalarini qurish, energiya samaradorligi bo‘yicha loyiha va xizmatlar sohasida ishchi
kuchiga bo‘lgan talab ortgan[8]. Bu jarayon ayniqsa Qashqadaryo, Jizzax va Navoiy

viloyatlarida ijtimoiy-

iqtisodiy barqarorlikka ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. O‘zbekistonning global

reytinglardagi o‘rniga nazar tashlasak, Global Green Economy Index (GGEI) 2023

-yilgi

hisobotida mamlakat 130 ta davlat ichida 71-

o‘rinni egalladi. Bu 2019

-

yildagi o‘rniga nisbatan

18 pog‘onaga yuqorilashni anglatadi[9]. Ushbu ko‘rsatkichning o‘sishida moliyaviy
shaffoflikning oshishi, yashil loyihalarning xalqaro grantlar asosida kengayishi hamda “Yashil
budjetlashtirish” kabi mexanizmlarning joriy etilishi muhim omil bo‘ldi.

Yuqoridagi natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda yashil moliyalashtirish bo‘yicha

muayyan yutuqlar mavjud bo‘lsa

-

da, bu soha hali to‘liq shakllanmagan va tizimlashtirishga

ehtiyoj bor. Shuningdek, moliyaviy oqimlarning iqtisodiy o‘sishga ko‘rsatgan ijobiy ta’siri
mamlakat uchun bu yo‘nalishda yanada faol siyosat olib borish zarurligini anglatadi.



background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

737

MUHOKAMA

O‘zbekistonda yashil moliyalashtirish bo‘yicha olib borilayotgan islohotlar va

qo‘llanilayotgan amaliy mexanizmlar keyingi yillarda ijobiy iqtisodiy va institutsional
o‘zgarishlarga zamin yaratmoqda. Avvalgi bo‘limda keltirilgan natijalar shuni ko‘rsatadiki,
yashil moliyalashtirishning hajmi, yo‘naltirilayotgan sektorlar xilma

-xilligi hamda yalpi ichki

mahsulotga bevosita ta’siri sezilarli darajada oshgan. Bu esa respublikaning ekologik barqarorlik
va iqtisodiy taraqqiyot o‘rtasida muvozanatni ta’minlashga bo‘lgan intilishini yaqqol namoyon

qiladi.

Xalqaro tajriba bilan solishtirganda, O‘zbekistonning yondashuvi bir nechta ustuvor

yo‘nalishlar bo‘yicha mos keladi. Masalan, Xitoy, Germaniya yoki Janubiy Koreya kabi

davlatlar ham yashil obligatsiyalar orqali energiya samaradorligini oshirish, transport
infratuzilmasini ekologik jihatdan modernizatsiya qilish hamda suv resurslarini tejovchi

texnologiyalarni kengaytirishga katta e’tibor qaratmoqda. O‘zbekistonning London fond
birjasida yashil obligatsiyalarni muvaffaqiyatli joylashtirgani mintaqada noyob tajriba bo‘lib, bu
mamlakat moliyaviy imijining xalqaro maydondagi ijobiy o‘zgarishlaridan dalolat beradi.

Shunga qaramay, tahlillar asosida qator institutsional va mexanizmik muammolar

aniqlanmoqda. Jumladan, ESG baholash mezonlari va indikatorlarining yetarlicha

qo‘llanilmasligi, davlat

-xususiy sheriklik doirasida moliyaviy risklarni taqsimlash

mexanizmlarining noaniqligi, soliq imtiyozlari tizimining murakkabligi, hamda axborot

shaffofligi pastligi bu sohada to‘siq bo‘lib qolmoqda.

Respondentlar tomonidan bildirgan fikrlar

ya’ni moliyalashtirishda kafolatlar

yetishmasligi, banklar malakasining yetarli emasligi

bu muammolarni mustahkam tasdiqlaydi.

Yana bir e’tiborga loyiq jihat shundaki, O‘zbekistonda yashil moliyalashtirishning asosiy

qismi xalqaro donorlar, grantlar va xorijiy investorlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Bu holat qisqa
muddatda moliyaviy oqimlarni ko‘paytirsa

-

da, uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash uchun

milliy resurslar, xususan, davlat moliyasi va xususiy sektor sarmoyasini faolroq jalb etish lozim.

Bu borada Green Budgeting loyihasining boshlanganligi muhim institutsional baza

yaratadi.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda yashil moliyalashtirish bo‘yicha amalga

oshirilayotgan islohotlar, mavjud iqtisodiy imkoniyatlar, xalqaro hamkorlik va real natijalar

ijobiy yo‘nalishda ekanligini ko‘rsatmoqda. Ammo bu yo‘nalishda faol harakat qilmaslik,

islohotlarni chuqurlashtirmaslik, moliyaviy mexanizmlarni takomillashtirmaslik, amalda sezilarli

iqtisodiy samaralarning yo‘qolishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, mavjud yutuqlarni
mustahkamlash, institutsional to‘siqlarni bartaraf etish va moliyalashtirish mexanizmlarini milliy
iqtisodiyotga uyg‘unlashtirish dolzarb ahamiyatga ega.

XULOSA VA TAVSIYALAR

O‘zbekistonda yashil moliyalashtirish sohasida olib borilayotgan islohotlar va xalqaro

hamkorliklar natijasida barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishish yo‘lida muhim zamin
yaratilmoqda. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yashil investitsiyalar hajmi yildan

-yilga

ortib bormoqda, ular yalpi ichki mahsulot o‘sishiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda, bandlik

darajasini oshirmoqda va ekologik muhitning yaxshilanishiga xizmat qilmoqda.


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

738

Xalqaro reytinglarda mamlakatning o‘rni yaxshilanmoqda, bu esa yashil moliyaviy

siyosatning ijobiy natijalar berayotganidan dalolat beradi. Shunga qaramay, institutsional

to‘siqlar, normativ

-huquqiy noaniqliklar, bank sektorida ESG mezonlarining yetarlicha joriy

etilmagani, moliyaviy vositalarning keng omma uchun tushunarsizligi kabi omillar ushbu

yo‘nalishning rivojiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Mavjud resurslar va imkoniyatlar to‘liq
safarbar qilinmasa, yashil moliyalashtirish uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlay olmaydi.

Shu munosabat bilan, quyidagi strategik tavsiyalar ishlab chiqildi:

1.

Normativ-

huquqiy bazani takomillashtirish: yashil moliyalashtirish bo‘yicha alohida

qonun qabul qilish, yashil obligatsiyalar, yashil kreditlar va ESG baholash mezonlarini
rasmiylashtirish lozim.

2.

Mahalliy moliyaviy institutlar salohiyatini oshirish: banklar va moliyaviy tashkilotlar

uchun ESG asosida baholash, risk tahlili va kreditlash siyosatlarini ishlab chiqish bo‘yicha

treninglar va texnik yordam dasturlarini joriy etish.

3.

Soliq va subsidiya siyosatini qayta ko‘rib chiqish: yashil investitsiyalar uchun soliq

imtiyozlarini soddalashtirish, subsidiya berish mexanizmlarini shaffof va ochiq qilish.

Yuqoridagi tavsiyalarni izchil amalga oshirish orqali O‘zbekiston Respublikasi nafaqat

mintaqada, balki xalqaro maydonda ham yashil moliyalashtirish sohasida ilg‘or tajribaga ega

mamlakatlardan biriga aylanishi mumkin. Bu esa iqtisodiy barqarorlik, ekologik xavfsizlik va

ijtimoiy farovonlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.

REFERENCES

1.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti. (2015). Dunyo taraqqiyotini o‘zgartirish: 2030

-yilgacha

mo‘ljallangan barqaror rivojlanish kun tartibi. –

Nyu-York:BMT Bosh assambleyasi.

https://sdgs.un.org/2030agenda

2.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2019). 2019–2030 yillarda O‘zbekiston

Respublikasida yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi to‘g‘risida [PQ–

4477-son qaror, 4-

oktabr 2019-yil].

Toshkent: Lex.uz.

https://lex.uz/docs/4543184

3.

Jahon banki. (2023). Financing Green Growth in Uzbekistan: Case Summary.

The

World Bank Group.

https://www.worldbank.org

4.

UNDP Uzbekistan, AFD va Yevropa Ittifoqi. (2024). O‘zbekistonda yashil

budjetlashtirish loyihasi ishga tushirildi

Matbuot xabari.

https://www.uz.undp.org

5.

Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD2020). Yashil moliyalashtirish va

investitsiya: barqaror moliyalashtirish bo‘yicha tavsiyalar. Parij: OECD nashriyoti.

https://www.oecd.org/environment/green-finance-and-investment

6.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2021). SDG suveren obligatsiyasining

emissiyasi haqida matbuot xabari.

https://cbu.uz

7.

Madrahimov D (2023).Yashil

moliyalashtirishni joriy etishdagi institutsional to‘siqlar:

tahliliy yondashuv.

TDIU Ilmiy axborotnomasi, №1, 54–

60-betlar.

8.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. (2023). Yashil moliyalashtirish

loyihalari bo‘yicha amaliy hisobot.–

Toshkent.

https://mineconomy.uz

9.

Dual Citizen LLC. (2023). Global Green Economy Index (GGEI)

2023-yilgi hisobot va

mamlakat reytinglari.

https://dualcitizeninc.com/global-green-economy-index

References

Birlashgan Millatlar Tashkiloti. (2015). Dunyo taraqqiyotini o‘zgartirish: 2030-yilgacha mo‘ljallangan barqaror rivojlanish kun tartibi. – Nyu-York:BMT Bosh assambleyasi. https://sdgs.un.org/2030agenda

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2019). 2019–2030 yillarda O‘zbekiston Respublikasida yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi to‘g‘risida [PQ–4477-son qaror, 4-oktabr 2019-yil]. – Toshkent: Lex.uz. https://lex.uz/docs/4543184

Jahon banki. (2023). Financing Green Growth in Uzbekistan: Case Summary. – The World Bank Group. https://www.worldbank.org

UNDP Uzbekistan, AFD va Yevropa Ittifoqi. (2024). O‘zbekistonda yashil budjetlashtirish loyihasi ishga tushirildi – Matbuot xabari. https://www.uz.undp.org

Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD2020). Yashil moliyalashtirish va investitsiya: barqaror moliyalashtirish bo‘yicha tavsiyalar. Parij: OECD nashriyoti. https://www.oecd.org/environment/green-finance-and-investment

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2021). SDG suveren obligatsiyasining emissiyasi haqida matbuot xabari. https://cbu.uz

Madrahimov D (2023).Yashil moliyalashtirishni joriy etishdagi institutsional to‘siqlar: tahliliy yondashuv. – TDIU Ilmiy axborotnomasi, №1, 54–60-betlar.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. (2023). Yashil moliyalashtirish loyihalari bo‘yicha amaliy hisobot.– Toshkent. https://mineconomy.uz

Dual Citizen LLC. (2023). Global Green Economy Index (GGEI) – 2023-yilgi hisobot va mamlakat reytinglari. https://dualcitizeninc.com/global-green-economy-index