Iyun, 2025-Yil
59
SUN’IY INTELLEKTNING RIVOJLANISHI: ILMIY, AMALIY VA ETIK
YONDASHUVLAR
Ergashev Toxir Nematovich
https://doi.org/10.5281/zenodo.15683049
Kirish.
Zamonamizning eng muhim texnologik yutuqlaridan biri
—
sun’iy intellekt (SI)
texnologiyalarining jadal
sur’atlarda rivojlanishidir. Ilk bora SI atamasi 1956
-yilda Jon MakKarti
tomonidan ilmiy muhitga kiritilgan bo‘lsa
-
da, bu yo‘nalish o‘sha davrdan boshlab muttasil
rivojlanib bordi va hozirgi kunda insoniyat taraqqiyotining markaziy ustunlaridan biriga aylandi.
Bugungi kunda SI nafaqat kompyuter fanlari doirasida, balki iqtisodiyot, tibbiyot, transport, ta’lim,
huquq, madaniyat, hattoki psixologiya va falsafada ham keng qo‘llanilmoqda. Shu sababli ushbu
maqola sun’iy intellektning rivojlanish bosqichlari, uning asosiy texnologiyalari, amaliy qo‘llanishi,
mavjud muammolar va kelajak istiqbollarini atroflicha tahlil qiladi.
1. Sun’iy intellekt tushunchasi va u qanday ishlaydi?
Sun’iy intellekt deganda, odatda, insonning aqliy faoliyatini taqlid qiluvchi va ma’lum
darajada mustaqil ravishda o‘rganishga qodir bo‘lgan kompyuter tizimlari tushuniladi. Bunday
tizimlar murakkab algoritmlar asosida ishlaydi. Ular kattamasshtabli ma’lumotlar to‘plamlarini
tahlil qiladi, ular asosida qarorlar qabul qiladi yoki tavsiyalar beradi. SI algoritmlari, xususan,
mashinali o‘rganish (machine learning) va chuqur o‘rganish (deep learning) texnologiyalariga
tayanadi. Ushbu texnologiyalar yordamida tizimlar ma’lumotlardan o‘z
-
o‘zini rivojlantirishga qodir
bo‘ladi.
Masalan, elektron pochta xizmatlaridagi spamni filtrlovchi algoritmlar, ovoz bilan
boshqariluvchi yordamchilar (masalan, Siri, Alexa), yoki yuzni tanish tizimlari aslida sun’iy
intellekt texnologiyalarining oddiy namunalaridir.
2. Tarixiy taraqqiyot bosqichlari
SI’ning rivojlanish bosqichlarini bir necha davrlarga ajratish mumkin:
•
1950
–
1970-yillar: SI konsepsiyasi ilmiy doiralarda keng muhokama qilinib, ilk
mantiqiy algoritmlar va oddiy ekspert tizimlar ishlab chiqildi. Bu davrda Alan Tyuringning
“Mashina aqlga ega bo‘lishi mumkinmi?” degan savoli SI falsafasining asosi bo‘ldi.
•
1970
–
1990-
yillar: Bu davrda SI rivojlanishida muayyan to‘xtalishlar yuz berdi.
Buning sababi hisoblash quvvatining pastligi va ma’lumotlar bazasining cheklanganligidir. Shunga
qaramay, bu davrda ekspert tizimlar va nazorat tizimlari yo‘lga qo‘yila boshland
i.
•
1990
–
2010-yillar:
Axborot
texnologiyalarining
rivojlanishi,
internetning
ommalashuvi, “Big Data” tushunchasining paydo bo‘lishi SI sohasini yangi bosqichga olib chiqdi.
•
2010-
yildan hozirgacha: Hozirgi bosqichda mashinali o‘rganish, chuqur neyron
tarmoqlar, tabiiy tilni qayta ishlash, generativ AI kabi yo‘nalishlar jadal rivojlandi. ChatGPT,
Midjourney, DALL-E, AlphaGo kabi tizimlar SI rivojining eng yorqin namunalaridandir.
3. Sun’iy intellektning asosiy texnologiyalari
Sun’iy intellekt quyidagi asosiy texnologiyalar orqali faoliyat yuritadi:
•
Mashinali o‘rganish (Machine Learning): Bu usul tizimga oldindan ma’lumotlar
berilishi orqali o‘rgatiladi. U o‘rgangan ma’lumotlar asosida yangi vaziyatlarda mustaqil qaror
qabul qiladi.
•
Chuqur o‘rganish (Deep Learning): Bu —
ko‘p qatlamli neyron tarmoqlar asosida
qurilgan algoritm. Ayniqsa, yuzni tanish, tabiiy tilni qayta ishlash va ovozli buyruqlarni aniqlashda
samarali.
•
Kompyuter ko‘rish (Computer Vision): Raqamli tasvirlarni aniqlash va tahlil qilish
texnologiyasi.
•
Tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing): Inson tilini tushunish,
tarjima qilish, suhbatlashish imkonini beruvchi algoritmlar majmuasi.
Iyun, 2025-Yil
60
•
Reinforcement Learning (mustahkamlovchi o‘rganish): AI tizimi muhit bilan o‘zaro
ta’sirda bo‘lib, mukofotlash tizimi orqali o‘rganadi.
4. Amaliy qo‘llanish sohalari
Tibbiyot
SI tibbiyotda diagnostika jarayonida keng foydalanilmoqda. Kompyuter tomografiyasi,
rentgen tasvirlari va MRIdagi noaniqliklarni aniqlashda AI algoritmlari an’anaviy usullarga
qaraganda tezroq va aniqlik bilan ishlaydi. Shuningdek, onkologik kasalliklarni dastlabki bosqichda
aniqlash, dori ishlab chiqish, individual davolash rejalari tuzishda ham AI imkoniyatlari katta.
Ta’lim
Onlayn o‘quv platformalari (Coursera, Khan Academy va boshqalar) sun’iy intellektdan
foydalanib, har bir o‘quvchiga individual yondashuv taklif etadi. AI o‘quvchining bilim darajasini
baholaydi va unga mos dars materiallarini tavsiya qiladi.
Ishlab chiqarish va sanoat
Avtomatlashtirilgan robotlar ishlab chiqarish liniyalarida samaradorlikni oshiradi. IoT
(Internet of Things) bilan integratsiyalashgan AI tizimlari mashinalar ishlashini monitoring qilib,
texnik nosozliklarni oldindan bashorat qiladi.
Transport
Avtopilotli avtomobillar, trafikni optimallashtiruvchi tizimlar, yo‘lovchilar xavfsizligini
ta’minlovchi monitoring texnologiyalarining asosi ham SI hisoblanadi.
Xizmat ko‘rsatish va moliya sektori
Banklar SI yordamida firibgarlikni aniqlash, kredit berish qarorlarini avtomatlashtirish,
mijozlarga xizmat ko‘rsatishda virtual yordamchilardan foydalanmoqda.
5. Sun’iy intellektning afzalliklari
•
Tezlik va samaradorlik: SI qisqa vaqt ichida katta hajmdagi ma’lumotni tahlil
qilishga qodir.
•
Xatolik ehtimoli past: AI asosidagi tahlillar, ayniqsa statistik ko‘rsatkichlar bilan
ishlaganda, inson xatolaridan holi bo‘ladi.
•
Moslashuvchanlik: SI turli sharoitlarga tez moslasha oladi.
•
Iqtisodiy foyda: Ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytiradi, resurslardan samarali
foydalanish imkonini yaratadi.
6. Sun’iy intellektning xavf
-xatarlari va etik muammolari
Ish o‘rinlari xavfi
Avtomatlashtirilgan tizimlar oddiy, takrorlanuvchi ish o‘rinlarini qisqartiradi. Bu esa ayrim
ijtimoiy toifadagi insonlarning ishsiz qolishiga olib kelishi mumkin.
Axloqiy va huquqiy muammolar
AI noto‘g‘ri qarorlar qabul qilishi mumkin. Masalan, yuzni aniqlash tizimlari noto‘g‘ri
shaxsni tanib qolsa, begunoh inson jazoga tortilishi mumkin. Shuningdek, AI’ning qanday axloqiy
mezonlar asosida qaror qabul qilishi ham bahsli masaladir.
Nazorat va xavfsizlik
AI tizimlari noto‘g‘ri ma’lumotlar asosida ishlasa, xavfli oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Ayniqsa, harbiy sohada AI ishlatilganda bu masala yanada dolzarb tus oladi.
7. Kelajak istiqbollari
Sun’iy intellekt hali to‘liq inson intellektini to‘ldira olgani yo‘q, biroq kelgusida “umumiy
sun’iy intellekt” (AGI –
Artificial General Intelligence) shakllanishi kutilmoqda. Bunday tizimlar
inson kabi fikrlaydigan, o‘zini anglaydigan va murakkab qarorla
rni mustaqil qabul qila oladigan
darajaga yetadi.
Shuningdek, kelgusida AI bilan bog‘liq qonunchilik, etik kodekslar, xalqaro tartibga
soluvchi organlar faoliyati yo‘lga qo‘yilishi lozim bo‘ladi. Zero, texnologiyaning imkoniyatlari
qanchalik keng bo‘lmasin, u insoniyat manfaatlariga xizmat qilishi shart.
Iyun, 2025-Yil
61
Xulosa
Sun’iy intellekt bugungi kunda fan
-texnika, iqtisodiyot va jamiyatning ajralmas qismiga
aylanmoqda. Uning imkoniyatlari kundan-kunga kengaymoqda, biroq bu texnologiya bilan birga
yangi ijtimoiy, axloqiy va xavfsizlik muammolari ham yuzaga chiqmoqda. SI inson faoliyatining
ko‘plab sohalarini yengillashtirish, takomillashtirish, tezlashtirish imkonini bergan bo‘lsa
-da, u
doimo inson nazorati ostida bo‘lishi va etik me’yorlarga asoslanishi kerak. Kelajakda sun’iy
intellekt insoniyat hayot sifatini oshiruvchi, adolat va taraqqiyotga xizmat qiluvchi vosita sifatida
rivojlanishini ta’minlash barchamizning vazifamizdir.
Adabiyotlar
1.
Shomurotovna R. Y. Comprehensive analysis of the problem of professional maladaptation
quality and health status of nursing //zamonaviy taʼlim: muammo va yechimlari. –
2022.
–
Т. 1. –
С. 47
-48.
2.
Рахимова Д. Ж. и др. Изменение состава микроэлементов у детей с хроническим
расстройством питания первых двух лет жизни на фоне ОКИ //Научный аспект. –
2020.
–
Т. 2. –
№.
1.
–
С. 252
-258.
3.
Хakimovna Х. X. O ‘quvchilar jismoniy tarbiyasi tizimida qattish //barqarorlik va yetakchi
tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali.
–
2022.
–
С. 378
-381.
4.
Xakimovna X. X. et al. PUBLIC HEALTH REFORMS IN THE REPUBLIC OF
UZBEKISTAN //European Journal of Molecular and Clinical Medicine.
–
2021.
–
Т. 8. –
№. 2. –
С. 820
-827.
5.
Kushmatova, Dildora Ergashevna, and H. K. Khakimova. "Current perspectives on the
subject of public health and health care."
World Bulletin of Public Health
6 (2022): 51-53.
6.
Xonbuvi Н. Yunusov Sardor Ashrafzoda indicator functions in medicine galaxy
international interdisciplinary research journal (giirj) issn (e): 2347-6915 Vol. 12.
–
2024.
7.
Naimova Z. et al. Influence Of Ecotoxicants From A Chemical Plant On The Dynamics Of
Child Morbidity //The American Journal of Medical Sciences and Pharmaceutical Research.
–
2021.
–
С. 56
-59.
8.
Аскарова Н. К. и др. Клиническая характеристика хронических расстройств питания
различного генеза у детей первых двух лет жизни //Научный аспект. –
2020.
–
Т. 2. –
№.
1.
–
С. 259
-264.
9.
Jamshid T., Hakimovna H. CREATIVE ACTIVITY OF ABU RAIKHAN BERUNI AND
SOCIAL OUTLOOK //Academic research in educational sciences.
–
2022.
–
№. 3. –
С. 78
-
80
10.
Khakimova H. H., Barotova R. S. THE IMPORTANCE OF PREVENTION IN MEDICAL
PRACTICE //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing.
–
2024.
–
Т. 2.
–
№. 2. –
С. 96
-98.
11.
Obidzhanov D., Erkinov K. Potato pests in uzbekistan //The American Journal of
Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№. 07. –
С. 11
-20.
12.
Обиджанов Д. А., Ходжаев Ш. Т. Картофельная моль
-
новый вредитель пасленовых в
Узбекистане //Защита и карантин растений. –
2014.
–
№.
11.
–
С. 43
-44.
13.
Obidzhanov D., Muminov M. Combat against roll moth in apple orchards //The American
Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 09. –
С. 06
-10.
14.
Обиджонов Д. Опасный вредитель в садах Узбекистана //Защита и карантин растений.
–
2009.
–
№.
3.
–
С. 52.
15.
Obidzhanov D., Zokirov S., Erkinov K. Colorado beetle and potential in potatoes effective
struggle //The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т.
3.
–
№. 12. –
С. 24
-27.
Iyun, 2025-Yil
62
16.
Khujaev O. et al. Types and composition of diseases and pests of restructured forest and
pasture plants in the dry part of the Aral Sea //IOP Conference Series: Earth and
Environmental Science.
–
IOP Publishing, 2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012084.
17.
Obidjanov D. A. POTATO MOTH-A NEW SOLANACEAE PEST IN UZBEKISTAN
//Восточно
-
европейский научный журнал. –
2016.
–
Т. 8. –
№. 6. –
С. 67
-69.
18.
Учаров А. Б., Обиджанов Д. Применение микробиологического препарата биослип пв
в защите лимона от сосущих вредителей.« //Фитосанитарная безопасность: угрозы и
пути решения» Международной научно
-
практической конференции, посвященной. –
С. 485
-488.
19.
Gulchehra K., Obidzhanov D., Mirzaev M. The importance of nutrients in the leaves in the
fertilization of apple orchards //The American Journal of Agriculture and Biomedical
Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 05. –
С. 46
-49.
20.
Mirziyatovich Y. M., Ormon M., Obidzhanov D. Restoration and propagation of the local
pear variety" zukhra" in danger of extinction //The American Journal of Agriculture and
Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 09. –
С. 17
-21.
21.
Obidzhanov D., Mirzaev M. Growing A Lemon In Trenches And Protecting Against Pests
//The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№.
12.
–
С. 15
-18.
22.
Обиджанов Д. А., Матниёзов Б. Борьба против картофельной моли на картофеле.«
//Фитосанитарная безопасность: угрозы и пути решения» Международной научно
-
практической конференции, посвященной. –
С. 122
-124.
23.
Obidjanov D. A., Matniyozov B. U. Insecticide medouz, md in the fight against apple
codling moth and aphids on apple trees //The American Journal of Agriculture and
Biomedical Engineering.
–
2024.
–
Т. 6. –
№. 09. –
С. 11
-14.
24.
Обиджанов Д. А., Матниёзов Б. У. Insecticide Twingo euro, md sk in the fight against leaf
rollers and scale insects on the apple tree //Web of Agriculture: Journal of Agriculture and
Biological Sciences.
–
2024.
–
Т. 2. –
№. 8. –
С. 19
-22.
25.
Khujaev O. et al. Study on protection of forest plants from pests inhabited in the dry part of
the Aral Sea //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP Publishing,
2023.
–
Т. 1142. –
№. 1. –
С. 012070.
26.
Obidzhanov D., Khazratkulov S. Citrus varieties for growing in wide trenches of Uzbekistan
//The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№.
09.
–
С. 11
-16.
27.
Обиджанов Д. А. Х. Ў., Агзамходжаев Ж. Б. ЦИТРУС ЎСИМЛИКЛАРНИ КЕНГ
ХАНДАКЛАРДА ЎСТИРИШ //Academic research in educational sciences. –
2022.
–
Т.
3.
–
№. Speical Issue 1. –
С. 272
-276.
28.
Obidzhanov D., Mirzaev M. Insectoacaricide Alfa Toro Against The Apple Worm Plant On
The Apple //The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№. 12. –
С. 19
-23.
29.
Anarbaev A. et al. Intensification of nitrification processes in soil by ultraviolet (UV)
irradiation //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP Publishing,
2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012015.
30.
Anarbaev A. et al. Determination of model parameters of water-nutritional processes in soil
for nitrogen compounds //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP
Publishing, 2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012086.
31.
Обиджанов Д., Муминов М. Вредители яблони и борьба с ними в садах Узбекистана
//Общество и инновации. –
2020.
–
Т. 1. –
№.
1/S.
–
С. 68
-73.
32.
Obidjanov D. A., Matniyozov B. BIOLOGICAL EFFECTIVENESS OF THE
ACARACIDE PROMAYT 73% EC AGAINST SPIDER MITES IN APPLE ORCHARDS
Iyun, 2025-Yil
63
IN KHORAZM REGION //Web of Agriculture: Journal of Agriculture and Biological
Sciences.
–
2024.
–
Т. 2. –
№. 11. –
С. 46
-49.
33.
Obidzhanov D., Erkinov K. Potato pests in uzbekistan //The American Journal of
Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№. 07. –
С. 11
-20.
34.
Обиджанов Д. А., Ходжаев Ш. Т. Картофельная моль
-
новый вредитель пасленовых в
Узбекистане //Защита и карантин растений. –
2014.
–
№.
11.
–
С. 43
-44.
35.
Obidzhanov D., Muminov M. Combat against roll moth in apple orchards //The American
Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 09. –
С. 06
-10.
36.
Обиджонов Д. Опасный вредитель в садах Узбекистана //Защита и карантин растений.
–
2009.
–
№.
3.
–
С. 52.
37.
Obidzhanov D., Zokirov S., Erkinov K. Colorado beetle and potential in potatoes effective
struggle //The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т.
3.
–
№. 12. –
С. 24
-27.
38.
Khujaev O. et al. Types and composition of diseases and pests of restructured forest and
pasture plants in the dry part of the Aral Sea //IOP Conference Series: Earth and
Environmental Science.
–
IOP Publishing, 2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012084.
39.
Obidjanov D. A. POTATO MOTH-A NEW SOLANACEAE PEST IN UZBEKISTAN
//Восточно
-
европейский научный журнал. –
2016.
–
Т. 8. –
№. 6. –
С. 67
-69.
40.
Учаров А. Б., Обиджанов Д. Применение микробиологического препарата биослип пв
в защите лимона от сосущих вредителей.« //Фитосанитарная безопасность: угрозы и
пути решения» Международной научно
-
практической конференции, посвященной. –
С. 485
-488.
41.
Gulchehra K., Obidzhanov D., Mirzaev M. The importance of nutrients in the leaves in the
fertilization of apple orchards //The American Journal of Agriculture and Biomedical
Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 05. –
С. 46
-49.
42.
Mirziyatovich Y. M., Ormon M., Obidzhanov D. Restoration and propagation of the local
pear variety" zukhra" in danger of extinction //The American Journal of Agriculture and
Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№. 09. –
С. 17
-21.
43.
Obidzhanov D., Mirzaev M. Growing A Lemon In Trenches And Protecting Against Pests
//The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№.
12.
–
С. 15
-18.
44.
Обиджанов Д. А., Матниёзов Б. Борьба против картофельной моли на картофеле.«
//Фитосанитарная безопасность: угрозы и пути решения» Международной научно
-
практической конференции, посвященной. –
С. 122
-124.
45.
Obidjanov D. A., Matniyozov B. U. Insecticide medouz, md in the fight against apple
codling moth and aphids on apple trees //The American Journal of Agriculture and
Biomedical Engineering.
–
2024.
–
Т. 6. –
№. 09. –
С. 11
-14.
46.
Обиджанов Д. А., Матниёзов Б. У. Insecticide Twingo euro, md sk in the fight against leaf
rollers and scale insects on the apple tree //Web of Agriculture: Journal of Agriculture and
Biological Sciences.
–
2024.
–
Т. 2. –
№. 8. –
С. 19
-22.
47.
Khujaev O. et al. Study on protection of forest plants from pests inhabited in the dry part of
the Aral Sea //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP Publishing,
2023.
–
Т. 1142. –
№. 1. –
С. 012070.
48.
Obidzhanov D., Khazratkulov S. Citrus varieties for growing in wide trenches of Uzbekistan
//The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2022.
–
Т. 4. –
№.
09.
–
С. 11
-16.
49.
Обиджанов Д. А. Х. Ў., Агзамходжаев Ж. Б. ЦИТРУС ЎСИМЛИКЛАРНИ КЕНГ
ХАНДАКЛАРДА ЎСТИРИШ //Academic research in educational sciences. –
2022.
–
Т.
3.
–
№. Speical Issue 1. –
С. 272
-276.
Iyun, 2025-Yil
64
50.
Obidzhanov D., Mirzaev M. Insectoacaricide Alfa Toro Against The Apple Worm Plant On
The Apple //The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering.
–
2021.
–
Т. 3. –
№. 12. –
С. 19
-23.
51.
Anarbaev A. et al. Intensification of nitrification processes in soil by ultraviolet (UV)
irradiation //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP Publishing,
2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012015.
52.
Anarbaev A. et al. Determination of model parameters of water-nutritional processes in soil
for nitrogen compounds //IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
–
IOP
Publishing, 2021.
–
Т. 939. –
№. 1. –
С. 012086.
53.
Обиджанов Д., Муминов М. Вредители яблони и борьба с ними в садах Узбекистана
//Общество и инновации. –
2020.
–
Т. 1. –
№.
1/S.
–
С. 68
-73.
54.
Obidjanov D. A., Matniyozov B. BIOLOGICAL EFFECTIVENESS OF THE
ACARACIDE PROMAYT 73% EC AGAINST SPIDER MITES IN APPLE ORCHARDS
IN KHORAZM REGION //Web of Agriculture: Journal of Agriculture and Biological
Sciences.
–
2024.
–
Т. 2. –
№. 11. –
С. 46
-49.
55.
Gulov M. YAPОNIYA IQTISODIYOTINING YUKSALISH SABABLARI: ILMIY,
TEXNOLOGIK VA IJTIMOIY YONDASHUVLAR //Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С. 290
-301.
56.
Gulov M. JAHON IQTISODIYOTIDA AQSHNING O ‘RNI: STRATEGIK TA’SIR VA
GLOBALLIK FAKTORLARI //Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С.
279-289.
57.
Gulov M. IQTISODIYOT NAZARIYASI: ASOSIY TUSHUNCHALAR VA ILMIY
YONDASHUVLAR //Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С. 245
-257.
58.
Gulov M. HINDISTONNING IQTISODIY HOLATI: TAHLILIY YONDASHUV
//Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С. 303
-313.
59.
Gulov M. XITOY IQTISODIYOTINING RIVOJLANISHI: OMILAR, BOSQICHLAR VA
TENDENSIYALAR //Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С. 302
-312.
60.
Gulov M. RIVOJLANGAN DAVLATLARNING IQTISODIY SALOHIYATI:
OMILLAR, TAHLIL VA DUNYO TAJRIBASI //Modern Science and Research.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 5. –
С. 258
-266.
61.
Ochilovich G. M. ENSURING THE PROSPERITY OF LOGISTICS PROCESSES
THROUGH SUSTAINABLE ECONOMIC GROWTH //International journal of advanced
research in education, technology and management.
–
2025.
–
Т. 4. –
№. 3. –
С. 52
-63.
62.
Nazirov B., Qalandarova M. XUNNLAR TARIXI: TAHLIL VA NATIJALAR
//Евразийский журнал социальных наук, философии и культуры. –
2023.
–
Т. 3. –
№.
2.
–
С. 197
-202.
63.
Turdiyeva N. et al. Study on the protective measures of agricultural crops from weeds //E3S
Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2024.
–
Т. 563. –
С. 03015.
64.
Abdillayev M., Bababekov Q. Wheat thrips (Haplothrips tritici Kurd.) damage on grain
crops in Uzbekistan //E3S Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2023.
–
Т. 421. –
С. 04001.
65.
Khaytbayeva N., Bababekov Q. Geographical distribution of wheat fusariosis in the central
and south regions of Uzbekistan //E3S Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2023.
–
Т.
421.
–
С. 03004.
66.
Bababekov K. et al. Use of pathogenic microorganisms in the control of the Colorado potato
beetle (Leptinotarsa decemlineata Say.) //E3S Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2023.
–
Т. 421. –
С. 04003.
67.
Sayimov N., Anorbaev A., Bababekov K. Biological properties and influencing factors of
woolly apple aphid (Eriosoma lanigerum Hausm) in the condition of orchard agrobiocenosis
//E3S Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2021.
–
Т. 244. –
С. 02009.
Iyun, 2025-Yil
65
68.
Razzakova N. et al. Fungal diseases of chickpeas in irrigated and rainfall areas of Uzbekistan
and their control measures //E3S Web of Conferences.
–
EDP Sciences, 2024.
–
Т. 563. –
С.
03005.
69.
Bobobekovich B. Q., Majitovna Q. M., Qaxramonovich S. N. Cultural and morphological
features of the entomopathogenic fungus Beauveria bassiana isolated from the Colorado
potato beetle //Annals of the Romanian Society for Cell Biology.
–
2021.
–
Т. 25. –
№.
4.
–
С. 13408
-13412.
70.
Бабабеков К. Изыскание и разработка микробиологических средств борьбы с
паутинным клещом в Узбекистане. –
1984.
71.
Bababekov Q., Qalandarova M. M., Allamuratov R. BIOTURIN BIOPREPARATINI
KOLORADO QO ‘NG ‘IZIGA QARSHI SAMARADORLDIGI //Elita. uz
-Elektron Ilmiy
Jurnal.
–
2024.
–
Т. 1. –
№. 1. –
С. 247
-252.
72.
Alamuratov R. et al. THE BIOLOGICAL DEVELOPMENT CYCLE AND THE DAMAGE
OF THE PEST OF THE SLIDERWORM (LEMA MELANOPUS L) IN THE
CONDITIONS OF OUR REPUBLIC //American Journal Of Applied Science And
Technology.
–
2024.
–
Т. 4. –
№. 08. –
С. 32
-38.
73.
O‘G‘Li A. R. A. et al. KASALLANGAN OLXO ‘RI SHIRASI (HYALOPTERUS PRUNI
GEOFFR) DAN BAKTERYALARNI AJRATIB OLISH VA ULARNI TURINI
ANIQLASH //Science and innovation.
–
2024.
–
Т. 3. –
№. Special Issue 32. –
С. 613
-617.
74.
РУЗИЕВ Ш. Ш. У., ХАИТБАЕВА Н. С., БАБАБЕКОВ К. Учредители: ООО"
Издательство" Спутник+ //АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ.
–
№.
4.
–
С. 81
-90.
75.
РУЗИЕВ Ш. Ш. У., ХАИТБАЕВА Н. С., БАБАБЕКОВ К. Учредители: ООО"
Издательство" Спутник+ //АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ.
–
№.
4.
–
С. 81
-90.
76.
Rasulov F. K. et al. A 6-fold reduction in the dosage of bitoxibacillin.
–
1984.
77.
Bababekov K., Rasulov F. K. The efficiency of biological preparations against spider mite
in cotton //Trudy Sredneaziatskogo nauchno-issledovatel'skogo instituta zashchity rastenij
(USSR).
–
1986.
–
№. 18.
78.
Bababekov K., Rasulov F. K. Ehffektivnost'biologicheskikh preparatov protiv pautinnogo
kleshcha na khlopchatnike //Trudy Sredneaziatskogo nauchno issledovatel'skogo instituta
zashchity rastenij.
–
1986.
79.
Agzamova K. K. et al. Microbiological pest control in cotton.
–
1988.
80.
Shalaeva E. V. et al. Atherosclerotic lesions of the coronary arteries in patients with type 2
diabetes and Parkinsonism: 330 //Movement Disorders.
–
2014.
–
Т. 29. –
С. 128.
81.
Ahtamovna
M.
O
.
ОСОБЕННОСТИ
ИЗУЧЕНИЯ
МЕДИЦИНСКОЙ
ТЕРМИНОЛОГИИ НА ЗАНЯТИЯХ ЛАТИНСКОГО ЯЗЫКА. –
2024.
82.
Мухаммедова О. А., Ботирбекова О. А. СПЕЦИФИКА ГРЕКО
-
ЛАТИНСКИХ
ТЕРМИНОВ В МЕДИЦИНЕ //
E-Conference platform.
–
2025.
–
Т. 1. –
№.
20-may.
–
С.
184-186.
83.
Мухаммедова О. А., Ботирбекова О. А. СПЕЦИФИКА ГРЕКО
-
ЛАТИНСКИХ
ТЕРМИНОВ В МЕДИЦИНЕ //
E-Conference platform.
–
2025.
–
Т. 1. –
№.
20-may.
–
С.
184-186.
84.
Сувонкулова Ш. О., Мухаммедова О. А. ВАЖНОСТЬ И ЦЕЛЬ ИЗУЧЕНИЯ
ЛАТИНСКОГО ЯЗЫКА В МЕДИЦИНСКИХ ВУЗАХ //
E-Conference platform.
–
2025.
–
Т. 1. –
№.
20-may.
–
С. 204
-205.
85.
Мухаммедова О. А., Солиев С. Ш. СОСТАВНЫЕ ЧАСТИ И КАТЕГОРИИ
МЕДИЦИНСКИХ ТЕРМИНОВ //Медицинский журнал молодых ученых. –
2025.
–
№.
14 (06).
–
С. 340
-342.
Iyun, 2025-Yil
66
86.
Axtamovna M. O. RUS TILINI FANINI O’QITISHDA OG’ZAKI VA YOZMA NUTQ
KO’NIKMALARI. –
2022.
87.
Akhtamovna M. O. Chet tillarini o ‘rganishning noan'anaviy usullari //Международный
научный журнал. –
Т. 9. –
С. 100.
88.
Romanberdievich E. O. INCOME INEQUALITY AND POVERTY REDUCTION IN
UZBEKISTAN: ACHIEVEMENTS AND CHALLENGES //Gospodarka i Innowacje.
–
2024.
–
Т. 49. –
С. 222
-227.
89.
Эгамбердиев О. Р. Личная финансовая грамотность в основе бизнес
-
планирования
//Журнал" У". Экономика. Управление. Финансы. –
2024.
–
№. 2. –
С. 264
-269.
90.
Эгамбердиев О. Р. Совершенствование системы управления затратами на
предприятии (на примере ПАО «ГМК «Норильский никель»): выпускная
квалификационная работа бакалавра: направление 38.03. 01 «Экономика»;
образовательная программа 38.03. 01_01 «Экономика и управление на предприятии».
–
2023.
91.
Раҳматов М. Алишер Навоийнинг насрий асарларида эргаштирувчили боғловчили
гапларнинг синтактик
-
семантик хусусиятлари: Филол. фан. номз.... дисс. –
2008.
92.
Rakhmatov M. M. The role of the conjunctions in the development of the Uzbek language
syntax //Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities.
–
2022.
–
Т. 12. –
№. 1. –
С. 143
-148.
93.
RAKHMATOV M. M., RAXMATOV M. M., РAXMATOВ М. М. EXPRESSION OF
SPEECH SUBJECT IN ALISHER NAVOI GHAZALS.
–
2025.
94.
Rakhmatov M. THE ISSUE OF THE SUBJECT OF SPEECH IN ALISHER NAVOI’S
LYRICS //CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS.
–
2024.
–
Т. 5. –
№.
11.
–
С. 17
-21.
95.
Rakhmatov M., Khidralieva Z. Stylistic Characteristics of Vocatives in Alisher Navoi's
Lyrics-An Example from his Poetic Collection" Garoyib us-Sigar" //SPAST Reports.
–
2024.
–
Т. 1. –
№. 1.
96.
Rahmatov M. M. NAVOIY LIRIKASIDA SHE’RIY NUTQ STRUKTURASI VA SHOIR
TAXALLUSI.
97.
Rakhmatov M. M. ADDRESS AND ADDRESSE IN ALISHER NAVOI’S LYRICS
//CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PHILOLOGICAL SCIENCES.
–
2022.
–
Т. 3. –
№. 07. –
С. 11
-16.
98.
Rahmatov M. Alisher Navoiyning lirik asarlarida takrirlarning sintaktik-semantik
xususiyatlari //Uzbekistan: Language and Culture.
–
2022.
–
Т. 3. –
№. 3.
99.
Rahmatov M. Shoir taxallusining nutq subyektiga munosabati (Alisher Navoiy g ‘azallari
misolida //Oltin bitiglar
–
Golden Scripts.
–
2022.
–
Т. 2. –
№. 2.
100.
RAHMATOV M. M. EY UNDOVI MUROJAAT OBYEKTI SIFATIDA.
–
2022.
101.
Rahmatov M. O ‘zbek tili sintaksisi rivojida chun bog ‘lovchisining o ‘rni //Oltin bitiglar–
Golden Scripts.
–
2020.
–
Т. 3. –
№. 3.
102.
РАҲМАТОВ М. М. SEMANTIC AND SYNTACTIC FEATURES OF FUNCTION
WORD MISLI //Иностранные языки в Узбекистане. –
2018.
–
№. 1. –
С. 1
-8.
103.
Рахматов М. М. Инверсия как стилистический приём (на материале газелей Алишера
Навоий) //Приволжский научный вестник. –
2016.
–
№.
1 (53).
–
С. 92
-95.
104.
Абдуллаева Р. М. Интеграция с клиническими дисциплинами в медицинском вузе при
обучении русскому языку как специальности //сборники конференций ниц
социосфера. –
Общество с ограниченной ответственностью Научно
-
издательский
центр" Социосфера", 2017. –
№. 26. –
С. 24
-26.
105.
Абдуллаева Р. М. Своеобразие системы образования великобритании //Ученый
XXI
века. –
2016.
–
№.
3-4.
Iyun, 2025-Yil
67
106.
Abdullaeva R. et al. Translation as a means of teaching clinical terminology //Berlin Studies
Transnational Journal of Science and Humanities.
–
2022.
–
Т. 2. –
№. 1.5 Pedagogical
sciences.
107.
Абдуллаева Р. М. Ситуативный контекст в процессе преподавания русского языка
студентам медицинских вузов //Современная Россия в мировом политическом
процессе: глобальное и региональное измерение. –
2019.
–
С. 357
-363.
108.
Абдуллаева Р. М. Сетевые технологии в процессе образования //Новая реальность и
современные коммуникативные технологии. –
2020.
–
С. 111
-116.
109.
Abdullaeva R. et al. Learning foreign vocabulary using computer programs //International
Journal of Psychosocial Rehabilitation.
–
2020.
–
Т. 24. –
№. S1. –
С. 567
-572.
110.
Абдуллаева Р. М. Обучение специальной лексике на занятиях русского языка в
медицинском вузе //Ученый
xxi
века. –
Т. 41.
111.
Абдуллаева Р. М. Использование перевода в обучении русскому языку в медицинском
вузе //сборники конференций ниц социосфера. –
2017.
–
№.
26.
–
С. 26
-28.
112.
Абдуллаева Р. М. Психолого
-
педагогические аспекты преподавания иностранных
языков в медицинском вузе //The edition is included into russian science citation index. –
2016.
–
Т. 36.
113.
Абдуллаева Р. М. Специфика тестовых заданий по русскому языку в медицинском
вузе //The edition is included into russian science citation index. –
2016.
–
Т. 38.
114.
Абдуллаева Р. Internet resources in teaching medical terminology of russian language
[Электронный ресурс].
115.
Abdullaeva R. Formation of the pedagogical process in teaching Russian medical
terminology
//INTERNATIONAL
JOURNAL
OF
SOCIAL
SCIENCE
&
INTERDISCIPLINARY RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 8.036.
–
2023.
–
Т.
12.
–
№. 03. –
С. 61
-64.
116.
Абдуллаева Р. М. РУССКИЙ ЯЗЫК КАК СРЕДСТВО ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ
КОММУНИКАЦИИ В ПОДГОТОВКЕ МЕДИКОВ //
E-Conference platform.
–
2025.
–
Т. 1. –
№.
20-may.
–
С. 8
-12.
117.
Abdullaeva R. M. The peculiarities of Uzbek medical terminology: historical roots, modern
trends and linguistic features //International Journal Of Literature And Languages.
–
2025.
–
Т. 5. –
№. 03. –
С. 100
-102.
118.
Абдуллаева Р. М. ОЧЕРК ЛЕКСИКО–СЕМАНТИЧЕСКОЙ ХАРАКТЕРИСТИКИ
МЕДИЦИНСКОЙ ТЕРМИНОЛОГИИ //Медицинский журнал молодых ученых. –
2024.
–
№.
12 (12).
–
С. 212
-218.
119.
Abdullaeva R. M. THE ISSUES OF TRANSLATION OF MEDICAL TERMINOLOGY
FROM RUSSIAN INTO UZBEK //American Journal of Philological Sciences.
–
2024.
–
Т.
4.
–
№. 05. –
С. 21
-26.
120.
Siradjev S. PRINCIPLES OF SELECTION OF INFORMATION MODELING CONTENT
//Академические исследования в современной науке. –
2022.
–
Т. 1. –
№. 18. –
С. 237
-
241.
121.
Ergashev N. Ergashev Nuriddin G’ayratovich N. G’. Ergashev, A. O’. Shukurov. SN
Siradjev. Raqami axborot texnologiyalari. O ‘quv qo ‘llanma. Intelekt, Qarshi 2023. 220
-b.:
N. G’. Ergashev, A. O’. Shukurov. SN Siradjev. Raqami axborot texnologiyalari. O ‘qu
v qo
‘llanma. Intelekt, Qarshi 2023. 220
-b //E-Library Karshi EEI.
–
2023.
–
Т. 1. –
№. 01.
122.
Ergashev N. Ergashev Nuriddin G’ayratovich N. G’. Ergashev, ZE Chorshanbiyev, SN
Siradjev. Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari fanidan masalalar to ‘plami. O ‘quv qo
‘llanma. Intelekt, Qarshi 2023. 160 b.: N. G’. Ergashev, ZE Chorshanbiyev, SN Siradj
ev.
Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari fanidan masalalar to ‘plami. O ‘quv qo ‘llanma.
Intelekt, Qarshi 2023. 160 b //E-Library Karshi EEI.
–
2023.
–
Т. 1. –
№. 01.
Iyun, 2025-Yil
68
123.
Negmatovich S. S. Theoretical Analysis of Educational Structures of Conceptual Lines,
Educational Elements and Logical Information Modeling in the Creation of Digital
Educational Resources.
–
2022.
